Кіріспе
Джон Карпентердің "Кристина" (John Carpenter's Christine) – 1983 жылы түсірілген американдық табиғаттан тыс қорқынышты фильм. Фильмді Джон Карпентер бірлесіп сценарийлап, режиссерлік еткен. Басты рөлдерде Кит Гордон, Джон Стоквелл, Александра Пол, Роберт Проски және Гарри Дин Стэнтон сомдаған. Робертс Блоссом мен Келли Престон да фильмде эпизодтық рөлдерде ойнаған. Билл Филлипс жазған сценарий Стивен Кингтің 1983 жылғы осы аттас романына негізделген. Фильм Арни Каннингхэмнің, оның достарының, отбасының және жасөспірім қарсыластарының өміріне Кристин деп аталған 1958 жылғы классикалық қызыл-ақ түсті Плимут Фьюри көлігін сатып алғаннан кейін болатын өзгерістерді баяндайды. Көлік өзінің жеке ойлары мен қызғаныш, иелік етуге бейім мінезімен Арниге жаман ықпал етеді. 1983 жылдың 9 желтоқсанында АҚШ-та көрсетілген "Кристина" сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды және прокаттан 21 миллион доллар табыс тапты. Бұл фильм қазірде культты классикаға айналды. Sony Pictures және Blumhouse компаниялары фильмнің ремейкін жасауды жоспарлап отыр.
Christine (titled onscreen as John Carpenter's Christine) is a 1983 American supernatural horror film co scored and directed by John Carpenter and starring Keith Gordon, John Stockwell, Alexandra Paul, Robert Prosky and Harry Dean Stanton. The film also features supporting performances from Roberts Blossom and Kelly Preston. Written by Bill Phillips and based on Stephen King's 1983 novel of the same name, the movie follows the changes in the lives of Arnie Cunningham, his friends, his family, and his teenage enemies after he buys a classic red and white 1958 Plymouth Fury named Christine, a car that seems to have a mind of its own and a jealous, possessive personality, which has a bad influence on Arnie. Released in the United States on December 9, 1983, Christine received generally positive reviews from critics and grossed $21 million at the box office. The film has since become a cult classic. A remake from Sony Pictures and Blumhouse is in development.
Сюжет
1957 жылы Детройттегі автозауытта қызыл түсті 1958 жылғы Плимут Фьюри капотын жұмысшының қолына өзі жабылып, ал тағы бір жұмысшы оның орындықтарына сигареттің күлін құйғаннан кейін көлік ішінде өлі болып табылды. 1978 жылы Калифорниядағы Рокбридж қаласында мектептің жоғары сынып оқушысы Арнольд "Арни" Каннингхэмді сыныптасы Бадди Реппертон мен оның тобы бірінші күні қорлайды, бірақ Арнидің ең жақсы досы Деннис Гилдер араласып, мұғалімнің назарын аударады, ол Бадди мен оның тобын директордың кеңсесіне жібереді. Арни мен Дэннис мектептен кейін 1958 жылы құлаған Плимут Фьюриді сатуға арналған үйдің ауласында көреді. Иесі Джордж ЛеБей - жаңадан қайтыс болған бастапқы иесінің ағасы - оларға машинаның аты Кристин екенін айтады, ал Деннистің қарсылығына қарамастан Арни машинаны 250 долларға сатып алады. Алайда Арнидің ата-анасы оған көліктерін үйінде қалдыруға рұқсат бермейді. Арни жергілікті гаражда Кристинді қалпына келтіре бастайды. Бұл жұмыс Арниге жарты күндік жұмыс және Кристинді жөндеуге қажетті бөлшектерге қол жеткізуді ұсынады. Көп ұзамай Арни бүлікшіл, менмен мінезге ие болып, ата-анасы мен Деннисті уайымға салады. Денис ЛеБейге қарсы шығады, ол марқұм ағасының да Кристинге деген құмарлығын, оның бес жасар немере қызының көлікте өліп қалғанын, ал қайын сіңлісі мен ағасының екеуі де өз-өздеріне қол жұмсағанын айтады. Түнде Дэннис Кристинді тексеру үшін гаражға кіреді, бірақ Кристиннің радиосында 1950 жылдардың рок-н-ролл музыкасы ойналып жатқанда, ол қашады. Арни мектептегі барлық басқа балаларды қабылдамаған жаңа оқушы Ли Кэботпен қарым-қатынас жасайды. Футбол ойнап жатқанда, Деннис Арни мен Лидің қазір толық қалпына келтірілген Кристиннің алдында сүйісуін көріп, қатты жарақаттанып, футбол карьерасын мәңгілікке тоқтатады. Бір күні кешке Арни мен Ли кинотеатрда жүретін болса, Ли Кристинге қызғанышпен қарайды. Көлікте жалғыз қалған Ли гамбургерге тұншығып қалады, ал Кристин Арнидің құтқарып қалуын тоқтату үшін есікті қысқаша құлыптайды. Арни Лиді үйіне апарып кеткеннен кейін, ол енді ешқашан оның машинасына кірмеуге ант береді. Сол түні Бадди өзінің тобымен Дарнеллдің гаражына кіріп, Кристинді бұзады. Арни, апатқа ашуланып, Лимен ажырасады және кешкі астан кейін Кристин туралы әкесін қарсы алғанда оған шабуыл жасайды. Келесі күні Арни гаражға жалғыз барып, Кристиннің өзін-өзі жөндеуін бақылайды. Екі кеш бойы машина Бадди мен оның барлық топ мүшелерін өлтіріп, оның көлігін қиратып, жанармай стансасын жарылдырады. Кристин отқа күйіп кетіп, Дарнеллдің гаражына қайта оралады, онда ол оны рульге таптап өлтіреді. Таңертең полиция Дарнеллдің денесін тапқанда, Кристин қайтадан керемет күйде болады. Полиция детективы Руди Джанкинс Арниден Дарнеллдің және Баддидің банда мүшесі Мучи Уэлчтің өлімі туралы сұрақтар қояды, бірақ Арнидің алибисі детективті сендіреді. Ли мен Деннис Кристин Арнидің ақылсыздығы үшін жауапты деп санайды. Олар Кристинді гаражға шақырып, бульдозермен ұрып-соғуды жоспарлайды, бірақ Кристин металл қорабынан шыға отырып, оларды таңғалдырады. Ли жаяу қашып кетеді, ал Дэннис бульдозермен Кристинамен шайқасады. Арни қазір Кристинді алып барады, ал Лиді құлатқысы келген Кристин Дарнеллдің кеңсесіне шауып түседі, ал Арни алдыңғы әйнектен лақтырылады. Арни шыныға ілінетін кезде, Кристиннің тоңазытқышына соңғы рет қол тигізеді. Кристин радиосында Арни қайтыс болған кезде Джонни Эйстің "Pledging My Love" әнін ойнап жауап береді. Кристин шабуылдауын жалғастырып, бұрынғыдан гөрі тез қалпына келеді, Дэннис пен Ли оны бұғаулап, бульдозермен жалпақ қылады. Келесі күні Дэннис, Ли және Джанкинс Кристиннің сүйегі қоқыс тастайтын жерде қиылысқа ұшырағанын көреді. Джанкинс жасөспірімдерді Кристинді тоқтатқандары үшін құттықтады, бірақ олар Арниді құтқара алмағанына өкінеді. 1950 жылдардағы рок-н-ролл әнінің дыбысы оларды қысқаша қорқытады, бірақ ол қоқыс қоймасының жұмысшысы көтерген бумбокстан келетінін дәлелдейді. Олардың ешқайсысы білмей, Кристиннің тоқтырғышы сәл тербеледі.
Тұжырымдама
Продюсер Ричард Кобриц 1979 жылы Стивен Кинг романы негізінде "Салемнің көпшілігі" атты мини-сериалын шығарған еді. Мини-сериалды өндіру барысында Кобриц Кингпен танысып, ол оған "Куджо" және "Кристин" романдарының қолжазбаларын жіберді. Кобриц романның "Американың автокөлікке деген құмарлығын мерекелеуіне" қызығып, "Кристин" романына құқықтарды сатып алды. Кобриц пен Карпентер 1978 жылы "Someone's Watching Me!" телефильмінде бірге жұмыс істеген. Ол бұрын "The Thing" фильмін түсірген, ол прокатта сәтсіз болды және сынға ұшырады. Романның басқа да элементтері фильм үшін өзгертілді, әсіресе өлім сахналарының көрсетілуі, оларды түсірушілер көбірек "кинолық тәсілмен" көрсетуді жөн көрді. Фильмнің түсірілімі 1983 жылдың сәуірінде, Кинг романы жарық көргеннен кейін бірнеше күн өткен соң басталды. Ашылу сахнасы үшін Ирвиндейлдегі тасталған жиһаз фабрикасы пайдаланылды. Фильмдегі трюктердің көп бөлігін трюктер координаторы Терри Леонард орындады, ол жоғары жылдамдықтағы қуу сахналарында және машинаның өртеніп келе жатқан тас жолмен жүретін сахнасында рульде отырды.
Көлік
Фильмдегі автомобиль 1958 жылғы Плимут Фьюри ретінде анықталса да, 1983 жылы фильмді насихаттаған радио жарнамаларында, үн қату әртістері "ол '57 Фьюри" деп жариялады. Плимуттың тағы екі моделі, Белведер және Савой, сондай-ақ экрандағы зұлым автомобильді бейнелеу үшін пайдаланылды. Джон Карпентер машинаның үлгілерін іздеу үшін Оңтүстік Калифорнияда жарнамалар жариялады және олардың жиырма төртеуін әр түрлі күйде сатып алды, олар фильмнің машинасының он жеті данасын жасады. Барлық машиналардың екі есігі қатты. 1958 жылы шығарылған Плимут Фьюридің жалпы саны 5303 ғана болды, ал оларды табу қиын және сол кезде сатып алу қымбат болды. Сонымен қатар, нақты өмірдегі Фьюрилер тек бір түсті, "Сандстоун-Ақ" "Бакскин-Беж" интерьерімен, фильмнің алғашқы көріністерінде құрастыру желісінде басқа Фьюрилерде көрінді, бірақ Кингтің романындағы машинаға қызыл және ақ бояу жұмыстары тапсырылды. Алғашқы Фьюридің корпусында анодталған алтын жиектері және артқы жақтағы фендерінде Фьюри жазуы болды. Сирек кездесетін жиектерді алу проблемасын болдырмау үшін, машиналар кең таралған Belvedere "Dartline" жиектерін ұсынды. Бірнеше көлік түсірілім кезінде жойылған, бірақ көліктердің көпшілігі Savoy және Belvedere модельдері болды. Кем дегенде бір 57-ші жылғы "Савой" пайдаланылған, оның алдыңғы бөлігі 58-ші жылғыдай өзгертілген. Кейбір Кингтің автокөлік туралы мәліметтері романның ішінде дұрыс емес. 1956-1958 жылдардағы Плимут Фьюри тек екі есікті купе ретінде ғана қол жетімді болды, ал кітап оны төрт есікті седан ретінде сипаттады, бұл оны Савой немесе Белведер моделіне айналдырмақ еді. Лидің тұншығып қалу көрінісі кезінде Кристиннің ішкі есіктің панельдерінде ортақ тік құлып "бұғаздары" бар екені көрінеді. Бұл дәуірдегі Chrysler көліктері мұндай батырмалармен жабдықталмаған. Есікті бұғаттау үшін, есіктің тұтқасын төмен қарай итеріп отыру керек. Кинг автоматты беріліс үшін ауыстырғыш рычагты да айтады, бірақ нақты өмірде ол батырмалы басқаруға ие болды. Бастапқыда Карпентер машинаның қалпына келтіру көріністерін түсіруді жоспарламаған, бірақ арнайы эффекттер жетекшісі Рой Арбогастқа машинаның өзін қайта құру жолын ойлап табу үшін үш апта берді. Арбогаст және оның командасы бір машинадан резеңке қалыптар жасады, оның ішінде бүкіл алдыңғы бөлігі. Көліктердің бірі қозғалтқышынан айырылып, ішкі гидравликаға орналастырылды, ол каркасты ішке қарай тартты, машинаны құлатты, содан кейін соңғы фильмде түсірілген сурет кері қарай жүгірді. Кристиндердің бірі 2020 жылдың қаңтар айында Флоридадағы автосаудада сатылды.
Кассалық жинақ
"Кристина" 1983 жылғы 9 желтоқсанда Солтүстік Америкада 1045 кинотеатрда көрсетілді. Премьералық аптасында "Кристина" 3,408,904 доллар тауып, 4-орынға ие болды. Екінші аптасында фильмнің кірісі 39,6%-ға төмендеп, 2,058,517 доллар құрады, нәтижесінде төртінші орыннан сегізінші орынға түсті. Үшінші аптада ол 1,851,909 доллар жинап, 9-орынға ие болды. Төртінші аптада фильм 9-орында қалып, 2,736,782 доллар тауып алды. Бесінші аптада ол 8-орынға қайта оралып, 2,015,922 доллар жинады. Алтыншы аптада 1,316,835 доллар тауып, фильм кассалық топтың ондықтан шығып, он екінші орынға түсті. Жетінші және соңғы аптасында фильм 819,972 доллар жинап, 14-орынға ие болды, соның арқасында "Кристинаның" жалпы кірісі 21,017,849 долларға жетті. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, былай деді: "Фильмнің соңына қарай "Кристина" соншалықты күшті мінезге ие болады, оның бульдозермен болған айқасында біз тіпті бір жақты қолдаймыз. Бұл сіз ақымақ күлімсіреп шығып, көлігіңізге отырып, Айзенхауэр тас жолының жартысына дейін дөңгелектерді сырғытатын фильм". The New York Times газетінің журналисі Джанет Маслин фильмге орташа баға беріп, былай деді: "Фильмнің басындағы эпизодтар тартымды және жақсы ойналған, шынайы мектеп атмосферасын жасайды. Алайда, фильмнің соңындағы бөлігі баяу дамиды және болжамды оқиғаларға толы". Variety журналы фильмге жағымсыз пікір білдіріп, былай деді: "Кристина қайта жасалғандай көрінеді. Бұл жолы ол шайтанның иелігіндегі 1958 жылғы қызыл түсті Plymouth Fury машинасы, ал бұл дежавю [Стивен Кинг романынан алынған] және асыққан көлік форматы "Кристинаны" ескіргендей етеді". Time Out журналы фильм туралы былай деді: "Карпентер мен жазушы Стивен Кинг тек қорқыныш жанрын ғана емес, сонымен қатар 50-ші жылдардағы жасөспірімдер мәдениетін де жақсы көреді; және қазіргі заманда орын алса да, "Кристина" біріншісіне қарағанда екінші тақырыпты әлдеқайда тиімді көрсетеді". 2023 жылы Джон Карпентер фильм туралы ой бөлісіп: "Мен сол фильмдегі актерлерді жақсы көремін. Кит Гордон керемет болды, ал Александра Пол, менің ойымша, бұрын модель болған, ол да керемет актриса. Сонымен қатар, ұлы актер Гарри Дин Стэнтон да сол фильмде ойнады. Гарри Дин керемет адам, мен оны қатты жақсы көремін. Бірақ фильмді түсіру қызықты да оңай болды, ешқандай қиындықтар болған жоқ. Фильм жақсы қабылданды, жақсы ашылды. Сондықтан адамдар мейірімді болды, бұл жақсы".
Үй медиасы
Фильм Columbia Pictures компаниясы тарапынан VHS форматында шығарылды, ал 1998 жылдың 4 тамызында DVD форматында және 2004 жылы қайта шығарылды. 2013 жылдың 12 наурызында Twilight Time видеосы фильмді алғаш рет 3000 данамен шектелген нұсқада Blu-ray форматында шығарды. 2015 жылдың 29 қыркүйегінде Sony Pictures Home Entertainment компаниясы фильмді Blu-ray форматында қайта шығарды. Фильм 2018 жылдың 11 қыркүйегінде 4K UHD Blu-ray форматында жарық көрді.
Саундтрек
Екі саундтрек жарық көрді, бірі Джон Карпентер мен Алан Ховарт жазған және шығарған музыкадан ғана құралған, екіншісі фильмде пайдаланған заманауи поп әндерінен тұрады.
Қайта жасау
2021 жылдың маусым айында Sony Pictures Entertainment және Blumhouse Productions фильмді қайта түсіру жобасын жариялады, онда Брайан Фуллер сценарийді жазып, режиссерлік жасауға, ал Джейсон Блум, Винченцо Натали және Стив Хобан продюсерлік етуге кірісті.
Мәдени сілтемелер
Таарзан: Таңғажайып көлік фильмі, үнді кинорежиссерлері Аббас-Мустанның туындысы, Кристин шығармасына еркін негізделген. Бұл фильм Futurama анимациялық сериалының "The Honking" атты эпизодында пародияланды, онда метаморфозаға ұшыраған Бендер машинасы экипажға қорқыныш ұялатады. Фильм "Билли мен Мэндидің қорқынышты шытырман оқиғалары" эпизодындағы "Төрт дөңгелекті қорқыныш" атты бөлімінде де пародияланды. Биллидің жаңа трициклі Кристин сияқты әрекет етеді. Бұл фильм туралы Алисон Понтиердің "Автопилот" әнінде айтылады. Дэвид Гордон Грин 2022 жылғы "Хэллоуин аяқталады" фильмінің Кристин мен Джон Карпентердің барлық туындыларына деген құрметінің белгісі екенін мәлімдеді.