Кіріспе

Луис Фишер (29 ақпан 1896 – 15 қаңтар 1970) – американдық журналист. Оның еңбектерінің ішінде бұрынғы коммунистік трактат «Сәтсіздікке ұшыраған Құдай» (1949), «Махатма Ганди өмірі» (1950), «Ганди» (1982) кинофильмінің негізі болған, сондай-ақ 1965 жылы «Тарих және өмірбаян» номинациясы бойынша ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алған «Лениннің өмірі» кітабы бар.

Ерте өмір

Луис Фишер, балық сатушының ұлы, 1896 жылғы 29 ақпанда Филадельфияда дүниеге келді. 1914-1916 жылдары Филадельфия педагогикалық мектебінде оқығаннан кейін мектеп мұғалімі болды. 1917 жылы Фишер Палестинадағы еврей легионына қосылды. АҚШ-қа оралған соң, Фишер Нью-Йорктегі жаңалықтар агенттігінде жұмыс істеді және Берта "Маркоша" Маркпен (1890-1977) танысты. 1921 жылы Берта Берлинде жұмыс істеуге кеткенде, Фишер бірнеше айдан кейін оған қосылып, «New York Evening Post» газетінде Еуропа тілшісі ретінде еңбек ете бастады. Келесі жылы ол Мәскеуге көшіп, Бертаға үйленді. 1923 жылы олардың тұңғыш ұлы Джордж дүниеге келді (бір жылдан кейін Виктор туды), ал Фишер «The Nation» газетінде жұмыс істей бастады. Ол 1918-1920 жылдары британ армиясында ерікті болып қызмет етті. Кеңес Одағында болған кезінде «Мұнай империализмі: мұнай үшін халықаралық күрес» (1926) және «Әлемдік істердегі кеңестер» (1930) сияқты бірнеше кітап жариялады. 1934 жылы америкалық Макс Истман өзінің «Сәндігерлер киімінде» атты кітабының «23 сәуірдегі 1932 жылғы «революция»» деп аталатын тарауында Фишерді сталинизм үшін сынады. 1938 жылы Леон Троцкий Фишерді «жалған саудагер» және «Сталиннің тікелей әдеби агенті» деп сипаттады. Фишер сонымен қатар Испания азамат соғысын жамылды және біраз уақыт генерал Франсиско Франкоға қарсы күрескен Халықаралық бригаданың мүшесі болды. 1938 жылы ол АҚШ-қа оралып, Нью-Йоркке қоныстанды. «The Nation» газетінде жұмыс істеуін жалғастырды және «Адамдар мен саясат» (1941) атты автобиографиясын жазды. Луи Фишердің ұлы Виктор Фишер, Лотар Волчпен (1923-1976) жақын дос болды, ол де және «Кони» Конрад Вольфтың ұлы, Штази тыңшысының шебері Маркус Вольфтың ағасы және Владимир Путинге өте жақын Франц Вольфтың інісі. 1989 жылы Маркус Вольф «Тройка» атты еңбегінде Кони, Вик және Лотар деген үш досы туралы жазды. Фишер 1945 жылы редактор Фреда Кирхвеймен журналдың Иосиф Сталинге деген ықыласты жазбаларына байланысты туған даудан кейін «The Nation» газетінен кетті. Ол ешқашан АҚШ Коммунистік партиясының мүшесі болмаса да, коммунизмге деген көңілінің толуы «Жиілмейтін құдай» (1949) атты еңбегінде көрінді. Фишер «Прогрессив» сияқты антикоммунистік либералды журналдарға жаза бастады. Луис Фишер 1970 жылғы 15 қаңтарда қайтыс болғанға дейін Принстон университетінде Кеңес Одағы туралы оқыды.

1932 жылғы совет аштығын жоққа шығару

Фишер 1932 жылдың қазан және қараша айларында «The Nation» журналы үшін Украинаға сапар шекті және көргендерінен қатты алаңдады. «Полтава, Винница, Подолия және Киев облыстарында жағдай қиын болады, – деп жазды ол, – менің ойымша, Украинада қазір ешқандай аштық жоқ – олар жаңа ғана егін жинады, бірақ ол нашар егін болды». Бастапқыда советтік астық сатып алу бағдарламасын сынға алған Фишер, оның азық-түлік проблемасын тудырғанын айтқан. Бірақ 1933 жылдың ақпанына қарай ол ресми советтік үкіметтің көзқарасын қабылдады, ол проблеманы украиндық контрреволюциялық ұлтшыл «саботажшілерге» жабалап, олардың «бүкіл ауылдарды» «улағандарын» айтты. Оларды «қазір ғана дамып келе жатқан алыс шаруашылық аймақтарындағы орман шаруашылығы лагерлеріне және кен өндіру аймақтарына» депортациялау қажет болды. Фишердің сөзіне қарағанда, бұл қадамдар Кремльге мәжбүрлі түрде таңылды, бірақ кеңестіктер ақылмен басқаруға үйреніп жатты. 1934 жылы Фишер Хёрст баспасөзін «қызылға қарсы науқан» арқылы «кеңес-американдық қарым-қатынасты бұзуға» тырысқаны үшін айыптады. Хёрст басылымдары «қызыл» еңбек ұйымының жетекшісі Фред Билдің және Уэльстің жеке кәсіпкері Гарет Джонстың ашаршылық туралы куәліктерін келтірді, олар екеуі де жақында Совет Украинасынан оралған. Голодомор деп кейіннен аталған оқиға туралы хабарламаларды Рузвельттің Кеңес Одағын мойындауына қарсы редакциялық саясатын қолдау үшін (Фишер үгіт жүргізген) Хёрст жазушысы Томас Уокер ашаршылықты 1932–1933 жылдардан қазіргі жылға көшірді. 1934 жылдың көктемінде Украинада болған Фишер «The Nation» журналында аштық көрмегенін сенімді түрде мәлімдеді және Уокерді таза ойлап табумен айыптады. 1949 жылы жарық көрген «Сәтсіз құдай» жинағындағы эссесінде Фишер Украинадағы коллективизация саясаты «1931–1932 жылдардағы ашаршылықты тудырды, ол бірнеше миллион адамның өліміне әкелді» деді.

Ганди мен Сталин (1947)

Ганди мен Сталин кітабында Фишер Махатма Гандидің нацистік Германиядағы еврейлерді қудалауға пацифистер қалай ден қою керектігі туралы сұраққа берген жауабын айтады. Фишер Гандидің 1938 жылы неміс еврейлерінің нацистердің зұлсалынан хабардар ету үшін жаппай өзін-өзі өлтіруге бару керектігін айтқанын және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де осының дұрыс жол екеніне сенгенін сипаттайды. Джордж Оруэлл Фишерді Гандидің "шынайы жанкүйері" деп атады, бірақ осы оқиғада Фишердің Гандидің пікіріне "қатты таңырқанғанын" айтты.

Фишердің Субхас Чандра Боз туралы жазбасы

2009 жылдың қаңтар айында Субхас Чандра Боздың 112 жылдығына орай, Үндістандағы Италия елшісі Алессандро Куарони Боздың 1945 жылдың тамызында ұшақ апатында қаза болғаны жоқ па деген зерттеуді жалғастырудың мәні жоқ екенін мәлімдеді. Делиде орналасқан Mission Netaji коммерциялық емес қоры бұл мәлімдемеге қарсы айтты, Боздың ұшақ апатында қаза болмағанын көрсететін дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Mission Netaji Луис Фишердің Принстон университеті кітапханасында сақталған жазбасына сілтеме жасады. Жазбада Италияның бұрынғы елшісі Пьетро Куарони, Алессандро Куаронидің әкесі, Боздың қаза болғаны туралы жаңалыққа сенбегенін айтқан. Фишер 1946 жылдың қараша айында Мәскеуде Пьетро Куаронимен кездесіп, Боздың әлі тірі болуы мүмкін екенін айтқан сөздерін келтірді. Куарони Фишерге Боздың британдықтардың оны іздеуін қаламағанын, сондықтан оның қазасы туралы жалған ақпарат таратылғанын айтқан.

Жеке өмір

Джордж Фишер мен Виктор Фишер оның ұлдары еді.