Кіріспе
Базель газеті (сөзбе-сөз: "Базель газеті") немесе BaZ – Базель қаласында шығатын швейцариялық неміс тіліндегі аймақтық күнделікті газет.
Basler Zeitung (literally: "Basler Newspaper"), or BaZ, is a Swiss German language regional daily newspaper, published in Basel.
Тарихы және профилі
Basler Zeitung 1977 жылы Basler Nachrichten және National Zeitung газеттерінің қосылуы нәтижесінде құрылды. Газеттің штаб-квартирасы Базель қаласында және Базель кантонында орналасқан. Газет Basler Zeitung Medien компаниясына тиесілі, ол сонымен қатар Baslerstab тегін күнделікті газетін шығарады. Basler Zeitung акционерлері – Тито Теттаманти (75%) және Мартин Вагнер (25%).
1997 жылы Basler Zeitung газетінің таралымы 115 297 дананы құрады. 2006 жылы күнделікті газеттің таралымы 98 645 данаға жетті.
Жалпы ақпарат
Basler Zeitung апта күндізгі басылымы 320 × 475 мм дәстүрлі швейцариялық газет форматында екі бөлімде шығарылады: Бірінші бөлім отандық және шетелдік саяси оқиғаларға арналған. Сонымен қатар, экономика, мәдениет және редакторға хаттар жазылған пікірлер беті де бар. Екінші бөлімде Базель, Рихен және Беттинген қалаларының аймақтық жаңалықтары, одан кейін Базельланд және Фриктал аймақтарынан, ал сирек жағдайларда Сундгау және Маркграфлерландтан келген хабарлар жарияланады. Бұған қоса, спорттық жаңалықтар да осы бөлімде орналастырылады. Жазылған оқырмандар (газет дүкендерінен сатып алмайтындар) әр сенбі сайын Цюрихтің "Tages Anzeiger" газетінің "Magazin" журналын қосымша ретінде алады, бұл кішкентай швейцариялық журналдардың бірі. 21-ші ғасырдың басына дейін әр жұма сайын "жоғары таралымды" басылым шығарылып, Базельланд кантонында тегін таратылатын, онда Basler Zeitung, Basellandschaftliche Zeitung газетімен бәсекелестік етті. 2012 жылдың 8 қаңтарында Basler Zeitung am Sonntag (қысқаша BaZ on Sundays) газетінің алғашқы саны жарық көрді. Оның форматы мен макеті апта күндізгі басылыммен бірдей болды, бірақ төрт емес, екі кең бөлімнен тұрды. Ол үшін бірнеше редакторлық лауазымдар құрылды. 2013 жылдың 24 ақпанында жексенбілік басылымның соңғы саны шықты; содан бері жазылған оқырмандар Tamedia-ның Sonntags Zeitung газетін алады. 2014 жылы Basler Zeitung күнделікті газетке балама ретінде аптасына екі рет шығатын BaZ Kompakt газетін жариялады. Әр сейсенбі және бейсенбі күні BaZ Kompakt маңызды тақырыптар бойынша ақпаратты бульварлық форматта ұсынады. Бірақ, 14 айдан кейін ғана BaZ Kompakt газеттерін сату тоқтатылды; содан бері газетке жазылу арқылы немесе BaZ кассасынан қол жеткізуге болады.
Ұлттық газет
Швейцарияның Ұлттық газетінің алғашқы саны 1842 жылы Базельде Ескі тәртіпке қарсы шығып жарық көрді. 1877 жылдан бастап газет өзін тек National Zeitung (NZ) деп атады. 1945 жылы ол Baslerstab еркін газетінің басым үлесін сатып алды. Германияда 1934 жылдан 1945 жылға дейін National Zeitung, сондай-ақ Берндегі Neue Zürcher Zeitung және Der Bund газеттеріне тыйым салынды. Бұл тыйым Ром төңкерісі туралы жарияланымдарға жауап ретінде енгізілді. Ұзақ жылдар бойы NZ, Basler Nachrichten сияқты, 1960 жылдардың басына дейін буржуазиялық газет болды, содан кейін радикалдардан (қазіргі FDP. Die Liberalen) бөлініп, газетте әлеуметтік сынға ұшыраған солшыл либералдық бағыт байқалды. Бұл әсіресе Цюрихтегі Globus көтерілісі туралы хабарлауда көрінді: NZ, басқа швейцариялық күнделікті газеттерден өзгеше, жастар көтерілісін бейтарап жариялауға тырысты, Цюрих билігінің тапсырған полиция ұстауларын қатты сынады және көтерілісші жастарға түсіністік білдірді. 1968 жылғы оқиғалар NZ мақалаларының көзқарасын ғана емес, сонымен қатар кейбір редакторлардың саяси санасын да қалыптастырды. Сол кезде талқыланған демократияландыру редакциялық алқаның қайта құрылуына әкелді: 1970 жылдың 1 мамырында National Zeitung Швейцарияда редакциялық уставты алған алғашқы газет болды, ол редакциялық алқаға, мысалы, редакторларды жұмысқа алу, оларды қызметтен босату және журналистік және техникалық сипаттағы жарияланымдар туралы шешімдер қабылдауға қатысу құқығын берді. «Бізге бас редактордың қажеті жоқ, және ол бізге керек емес» деген ұран қабылданды. Дегенмен, демократиялық құрылым уақыт өте келе авторитарлыққа ұшырады. Газеттің қаржылық жағдайы нашар болды: 1974 жылы жарнамалық сатудың күрт төмендеуіне ұшырады. Мұнай дағдарысынан бұрынғы кезеңмен салыстырғанда, ол жарнаманы отыз пайызға аз сатты. Сол кездегі баспагер Ханс Рудольф Хагеманн: «Жарнама – біз сататын ең тиімді тауар» деп мәлімдеді және 1975 жылдың маусым айында тиісті шығындарды қысқарту шараларын жариялады. Олардың ішінде келесі шаралар іске асырылды: газеттің бір санының бағасы 70-тен 80 сантимге дейін өсті. Енді National Zeitung Basler Nachrichten газетімен бірлесіп, тарату қызметтерін, автопаркін, жүк тасымалын және қор биржасы беттерін дайындауды жүзеге асыратын болды. Газеттің таралымы тағы бір бетке қысқартылды. Ақы төлеу бюджеті он пайызға қысқартылды. Үш редактор жұмыстан босатылды, ал үш фоторедактор хатшы қызметіне төмендетілді. Одан әрі жұмыстан босатулар жасалды. Дегенмен, National Zeitung өздігінен өмір сүре алмады; Швейцариядағы алғашқы ірі баспасөз бірігуі аясында ол 1977 жылы Basler Nachrichten газетімен бірігіп, BaZ газетін құрды.
The selling price of a newspaper issue was increased from 70 to 80 centimes. From now on, the National Zeitung cooperated with the Basler Nachrichten for carrier services, the vehicle fleet, forwarding and the production of the stock exchange page. The newspaper's circulation was cut by another page. The fee budget was cut by ten percent. Three editors were laid off, and three picture editors were demoted to secretaries. Further dismissals followed. Nevertheless, the National Zeitung could not survive on its own; in the first major press merger in Switzerland, it merged with the Basler Nachrichten to form BaZ in 1977.
"Др. Глай Наци" қосымшасы
"Dr glai Nazi" ("Кішкентай нацист") "D'Kinderbylag vo dr Nazi Zyttig" ("Нацистік газеттің балалар бөлімі") атты кіші тақырыппен "National Zeitung" газетінің сәрсенбі күнгі қосымшасы болды. Ол алғаш рет 1926 жылы жарық көрді. Атауының себебі, "National Zeitung" газеті Базельде ауызша түрде "Nazi Zyttig" (қысқа "а" дыбысымен айтылады) деп аталды. Бұл атау ұлттық-социалистік идеологиядағы "нацист" ұғымымен ешқандай қатысы жоқ.
Basel Nachrichten, Basel News Базель жаңалықтары
Basler Nachrichten (BN) 1844 жылы 1729 жылы құрылған Avis Blatt газетінің мұрагері ретінде Allgemeines Intelligenzblatt der Stadt Basel деген атпен құрылды және либералды-консервативті күнделікті газет болды. 1856 жылы газет атауын Basler Nachrichten aus der Schweiz und für die Schweiz (Швейцариядан және Швейцария үшін Базель жаңалықтары) деп өзгертті, ал бір жылдан кейін Basler Nachrichten (Базель жаңалықтары) деп қысқартылды. 1873 жылдан 1902 жылға дейін газет радикалды топтардың бақылауында болды; Базельдің консервативті күштері оның орнына Allgemeine Schweizer Zeitung газетін құрды, олар Basler Nachrichten газетін қайтадан иеленгенше күтті. Газет банктермен тығыз байланыста болды: ұзақ жылдар бойы жеке банкир Альфред Э. Сарасин директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Швейцария банкирлер қауымдастығының президенті де болды. 1912 жылдан 1924 жылға дейін және 1944 жылдан 1972 жылға дейін Basler Nachrichten күнделікті екі рет – таңертеңгі және кешкі басылымдар түрінде жарық көрді. Әдетте, таңертеңгі басылым жаңалықтарды, ал кешкі басылым пікірлер мен сараптамалар ұсынды, газеттің бағыты көбінесе Либералдық партияның ұстанымдарымен сәйкес келетін. Газет неміс тілінде сөйлейтін Швейцарияның жетекші күнделікті газеттерінің бірі ретінде танылды. 1976 жылы Basler Nachrichten газетінің таралымы 34 000 дананы құрады. National Zeitung газеті сияқты, Basler Nachrichten да қаржылық қиындықтарға тап болды. BN Базель Даигінің (Базельдің жоғарғы сыныбын сипаттау үшін қолданылатын термин) газеті саналды және бизнес қауымдастығы оны жыл сайын миллиондаған сомамен қолдады. BN халықтың элиталық деп есептелетін және Базель қаласының қарқынды өсуіне байланысты маңыздылығын жоғалтып бара жатқан аз бөлігі үшін жазылды: қалаға жаңа келген тұрғындардың көпшілігі BN туралы Базель тұрғындарының пікірлерімен келіспеді.
Швейцарияның алғашқы ірі газет бірігуі
1976 жылғы 16 қарашада Швейцарияның алғашқы ірі газеттердің бірігуі туралы жұртшылыққа хабарланды: National Zeitung және Basler Nachrichten газеттері 1977 жылғы 31 қаңтардан бастап Basler Zeitung болып бірікті. Бұл бірігу көбінесе “бірігу” деп аталады, бірақ экономикалық тұрғыдан қарағанда, бұл сату операциясы болды: National Zeitung AG, Basler Berichtshaus AG (Basler Nachrichten газетінің баспасы) компаниясының активтері мен міндеттемелерін қабылдады, ал ол кейін таратылды. Бұрын бәсекелесетін баспагерлер осы бірігуді былай түсіндірді: “Бұл болашаққа бағытталған шешім, ол жан-жақты келіссөздер мен өзара келісім нәтижесінде қабылданды. Осы шешімнің негізінде тек біріккен күш-жігер ғана баспасөздің күрделене түсетін экономикалық және техникалық проблемаларын шеше алады, сонымен қатар оқырмандарға қазіргі заманғы жоғары талаптарға сай келетін күнделікті газет ұсына алады.” – деп Макс Ягги айтқан сөзінен цитата келтіріледі: “National Zeitung” осылай құлдырады. “Тераң келіссөздер” туралы ешқандай ақпарат жұртшылыққа жарияланбады: өткен оқиғалардың кейбіреулері (мысалы, 1975 жылғы бірлескен қор биржасы беті) кейіннен бірігудің белгілері ретінде қарастырылса да, баспагерлер осындай жоспарларды соңына дейін жоққа шығарды. Тіпті NZ қызметкерлерінің кейбіреулері бірігу туралы газеттен ғана білді. BN қызметкерлеріне шақырылған жедел жиналыста хабарланды. Бұл бірігу пікір алмасу мәдениетін кемсітушілік ретінде сынға алынды. BN-ді қолдаушылар бұл либерализмге жасалған опасыздық деп есептеді, ал NZ-ді қолдаушылар Базельдегі бизнес айналымдарының сынға ұшыраған, ыңғайсыз газеттен оңай құтылғанын айыптады. Екі газет өзінің ерекшеліктерімен де ерекшеленді. Енді екі медиа-үйдің өкілдерінен құралған жаңа редакциялық топ кең оқырман қауымы үшін “форумдық газет” деп аталатын газет үшін бірлесіп жұмыс істеуге тиіс болды. Форумдық газет – түрлі пікірлерді көрсетуге тырысатын газет. NZ редакторы үшін бірігу БН редакторының болмаған бірлесіп шешім қабылдау құқығын айтарлықтай шектеді. Бұл бірігу екі газеттің редакциялық ережелерін бұзды. Баспахана мен директорлар кеңесі, оның құрамында химия өнеркәсібі мен банктердің өкілдері басым болды, өздеріне көбірек билік берді. Жүзден астам жұмыс орнының жоғалуымен қатар, кәсіподақтар атап өтті: “Тағы да бір мәселе анықталды, “еркін” нарықтағы баспасөз бостандығы – бұл тек баспагерлердің бостандығы ғана”. NZ редакциясының қайта құрылуына қарсы күрес және бірігуге қарсы наразылық Швейцарияда журналистердің алғаш рет кең ауқымды ұйымдастырылып, Швейцария журналистер одағын (SJU) құруына себеп болды. Бұл техникалық қызметкерлермен күш біріктіруді де қамтыды.
"This forward looking decision, reached after thorough negotiations and in mutual agreement, is based on the realization that only a united effort can solve the increasingly difficult economic and technical problems of the press and at the same time offer readers a daily newspaper that meets their high demands of today." quoted from Max Jäggi: This is how the "National Zeitung" went bust. Nothing of the "in depth negotiations" leaked to the public: although various events in the past (for example, the joint stock exchange page from 1975) were retroactively interpreted as indications of a merger, the publishers denied such plans until the end. Even some NZ employees only learned of the pending merger from the newspaper. BN employees were informed at a meeting called at short notice. The merger was denounced as an impoverishment of the culture of opinion. Supporters of the BN saw it as a betrayal of liberalism, while sympathizers of the NZ accused the Basel business circles of having gotten rid of a critical, inconvenient newspaper in such a simple way. The two newspapers had also defined themselves by their differences. From now on, the new editorial team, made up of members of both media houses, had to write together for a broader readership in a so called forum newspaper. A forum newspaper is a newspaper which tries to showcase a broader diversity in opinions. For the editors of the NZ, the merger greatly diminished the right of co determination that the editorial staff of the BN did not have. The merger violated the editorial statutes of both newspapers. The publishing house and the board of directors, which was dominated by representatives of the chemical industry and the banks, granted themselves more power. In addition to the loss of more than a hundred jobs, the unions noted, "Once again it becomes clear that freedom of the press in the 'free' market is mere freedom of the publishers." The fight against the restructuring of the NZ editorial staff and the protest against the merger marked the first time in Switzerland that journalists organized themselves on a larger scale into a union, the Swiss Journalists Union (SJU). This also involved joining forces with the technical staff.
2010/2011 жылғы қайта бағдарлау
2010 жылғы 8 ақпанда Hagemann баспа үйі мен Publigroupe (Лозаннада орналасқан медиа және жарнама компанияларының маркетингтік тобы) Basler Zeitung Medien акцияларын инвесторлар Тито Теттаманти мен Мартин Вагнерге сату туралы хабарлады. 2010 жылдың қыркүйек айының соңында медиа топтың холдингі тіркелген кеңсесін Базельден Цугқа көшірді, онда ол "Watt Capital Holding AG" деп аталды. Ол Цуг адвокаты Эрнст Бранденбергтің кеңсесінде орналасқан, оның ұлы Мануэль Бранденберг сонда жұмыс істейді, ол Цугтың жетекші SVP саясаткері және SVP және AUNS-ке еншілес "Schweizerzeit" газетінің директорлар кеңесінің мүшесі. 2010 жылғы 14 қарашада Basler Zeitung медиа тобының иелері "Robinvest AG" басқару кеңестері мен қаржыландыру компаниясына кеңес беру тапсырмасын бергені белгілі болды, оның директорлар кеңесі Кристоф Блохер мен оның қызы Рахель Блохерден тұрады. Blocher компаниясы "Robinvest AG" арқылы тек өндірістік консультациялық қызметтер көрсетті және газет мазмұнына әсер етпеді. Блохердің консультациялық мандаты белгілі болғаннан кейін 1600 жазылым тоқтатылды. Редакция қызметкерлері де қарсылық білдірді. Наразылық акциялары өтті. 2010 жылдың 24 қарашасында иелері Теттаманти/Вагнер "Basler Zeitung Medien" газетін 100 пайыздық үлесімен Базель кәсіпкері және Crossair негізін қалаушы Мориц Сутерге сатқаны белгілі болды. Сутер директорлар кеңесінің төрағасы болды. Кейіннен ол Кристоф Блохердің консультациялық мандатын тоқтатты. Холдингтің штаб-пәтері Цугтан Базельге көшірілді. Бас редактор болып Маркус Сом тағайындалды. Мориц Сутер NZZ am Sonntag газетінде берген сұхбатында холдинг компаниясын сатып алуға шамамен бір миллион франк жұмсағанын мәлімдеді. Енді "Basler Nachrichten und National Zeitung AG" (Basler Zeitung Medien) -ға ие болған инвесторлар белгісіз болды, олардың маңыздылығы зор еді. Маркус Сом апталық Die Weltwoche журналынан Эуген Сорг сияқты жаңа редакторларды жұмысқа алды. 2011 жылдың 21 ақпанында Basler Zeitung алты журналистің жұмыстан босатылғанын жариялады, олардың көпшілігі прогрессивті сыншылар еді. "Базельді сақтау!" (мағынасы: Базельді сақтаңыз!) (2011 жылдың наурызы) және Basler Zeitung журналисі (2011 жылдың мамыры) газеттің ашық еместігіне қатысты Швейцарияның баспасөз кеңесіне берген шағымдары 2011 жылдың 13 шілдесінде расталды: Мориц Сутердің газетке экономикалық бақылауы Швейцарияның баспасөз кеңесі тарапынан ресми түрде күдік тудырды және тиісті ақпарат беру талап етілді. 2011 жылдың 14 сәуірінде Basler Zeitung оқиғасына жауап ретінде "Медиа әртүрлілігі үшін қор" құрылды. Оның мақсаты Basler Zeitung-ке бәсекелес болу. "TagesWoche" деп аталатын жаңа газет алғаш рет 2011 жылдың 28 қазанында жарық көрді. 2011 жылдың 12 желтоқсанында Мориц Сутер өзінің акцияларын Рахель Блохерге өткізді, осылайша Basler Zeitung-ті қайта ұйымдастыруға жасаған әрекеті аяқталды. Ол директорлар кеңесінің төрағасы және баспагер қызметінен де бас тартты. БАҚ бұл сатуды Кристоф Блохердің қызы Рахельге жасалған газеттің Кристоф Блохердің бақылауында болғанының дәлелі деп қарады, бұл оның бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы келеді. Алайда 2011 жылдың 14 желтоқсанында Basler Zeitung газетін жаңадан құрылған Цуг кантонындағы "Медиа әртүрлілігі холдингі" сатып алды. Тичинолық қаржыгер Тито Теттаманти қайтадан көпшілік акционер атанды. Ұлттық кеңесші Филиппо Лютенеггер Basler Zeitung жаңа президенті болды. Рахель және Кристоф Блохердің міндеттемелері Кристоф Блохердің Базель медиа тобының өндірістік бөлімшелеріне берген тапшылық кепілдігіне ауысты. Алайда BaZ және "Базельді сақтау!" кампаниясы, сондай-ақ BaZ-ды сынға алған БАҚ, Блохер мен SVP сенімді адамдарының ықпалы күшті екенін болжады. "Media diversity Holding" -ді TagesWoche-ді қолдайтын "Медиа әртүрлілігі үшін қорпен" шатастырмау керек, ол BaZ-бен бәсекелеседі. Тито Теттамантидің сөзіне сүйенсек, атаудың таңдалуы кездейсоқ.
2014 жылы қайта құрылымдау және қайта бағдарлау
2014 жылдың маусым айының соңынан бастап Маркус Сом, Кристоф Блохер және Рольф Боллман Basler Zeitung газетінің әрқайсысы үштен бір бөлігіне ие болды. Олар бұл үлестерді "MedienVielfalt Holding" компаниясынан сатып алды. Тараптар сатып алу бағасын жария етпеуге келісті. Осы уақыттан бері бұл медиа компаниясының қызметі тек Basler Zeitung және BaZ Kompakt газеттерін шығаруға ғана бағытталды. Алдыңғы барлық қызметтері сатылды немесе тоқтатылды. Редакциялық алқа және баспа да қайта құрылып, оңтайландырылды.
2018 жылы Tamedia компаниясының сатып алуы
2018 жылдың 10 наурызында Basler Zeitung Zurich-те орналасқан Tamedia Group-қа сатылатындығы туралы хабарланды. 2018 жылдың 18 сәуірінде Tamedia бұл туралы растады. Ал, оған алмасу ретінде Tamedia-ның "Tagblatt der Stadt Zürich" (Цюрихте шығатын газет) және Furttaler және Rümlanger тегін газеттеріндегі (екеуі де бұрын Tamedia-ның 100%-ын құраған) 65%-ы, сондай-ақ француз тіліндегі Швейцарияда Genève Home Information (GHI) және Lausanne Cités (екеуі де бұрын 50% Tamedia) акциялары Basler Zeitung-тің бұрынғы иесі Christoph Blocher's Zeitungshaus AG-ға сатылады. Базлер Цайтунгтің бас редакторы Маркус Сом Тамедиа газетті сатып алғаннан кейін алты ай бойы газетті бас редактор ретінде басқарады. Содан кейін ол демалысқа шығып, Tamedia үшін жазушы болып жұмыс істейді. 2018 жылдың 11 қазанында бәсекелестік комиссиясы сатып алуды мақұлдады. 2018 жылдың 29 қазанында Tamedia мәміле аяқталғанын жариялады. Нәтижесінде Basler Zeitung Tamedia-дан ұлттық тақырыптар бойынша "Mantel" (аумақтық емес оқиғаларды жамылған аймақтық басылымның бөлігі) алады және Базельдегі тәуелсіз редакциялық топпен барлық жергілікті, аймақтық және кантондық оқиғаларды, соның ішінде бизнес, мәдениет және спортты жариялайды. 2019 жылдың жазына дейін қайта ұйымдастыру аяқталуы күтілуде. Basler Zeitung-тің бұрынғы спорт бөлімінің басшысы Марсель Рор 2019 жылдың қаңтар айынан бастап жаңа бас редактор болып тағайындалды және Маркус Сомның орнын басады. Ол "БаЗ-ды белгілі бір деңгейде саяси ықпалдан арылтуды" қалайтынын мәлімдеді.