Кіріспе

Жабайы қара бидай түрі – Eriogonum inflatum, шөл трубасы, Polygonaceae тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Өсімдіктің гүлдері өте кішкентай, сары немесе қызғылт түсті, ал тармақталатын бөлімдерінен төмен қарай қабыршақтанған сабағы бар. Eriogonum атауы грек тілінен келген: erion – "жүн", gonu – "буын немесе тізе", бұл кейбір түрлердің түкті немесе жұмсақ буындарына сілтеме жасайды, бірақ бұл инфлатумға ерекше қатысты емес. Ол Мохаве шөлінде және басқа да шөлдерде өседі.

Сабақтары

Сабақтардың ісінуіне, әсіресе Odynerus туысына жататын галл жәндіктерінің әсер еткені болжалды. Аналық ара шөл кернейінің ісінген бөлігіне кішкентай тесік жасап, қуысты личинкалармен толтырып, содан кейін жұмыртқаларын соларға салады, бұл ұрпақ үшін тамақ көзі және қорғалған ортаны қамтамасыз етеді. Осы процестен туындаған тітіркеніс уақыт өте келе қуыстың кеңеюіне себеп болды делінеді. Жақында Эриогонум туысы бойынша әлемдік сарапшы, Мэриленд университетінің (Колледж Парк) докторы Дж. Л. Ревельдің жүргізген зерттеулері, Eriogonum inflatum-ның ісінуі қатты сабақтағы көмірқышқыл газының жоғары концентрациясына байланысты екенін және газды реттеумен байланысты болып көрінеді. Кейбір жәндіктер ісінген сабақты қойма ретінде пайдаланады, бірақ ісіну галл жәндіктерінің личинкаларымен қоректенуінен туындамайды.

Қолданылуы

Белгілі болғандай, Лас-Вегас аңғарының төңірегінде бұрын қоныстанған кейбір американдық тайпалар (көбінесе Пайюттар) E. inflatum өсімдігінің сабасын тамырынан жойып, содан кейін ісінген түймешігін екіге бөліп, осыдан қарапайым құрылғы жасап темекі тартатын. Үнді темекісі мен шарықбастың қоспасы көбінесе демалыс үшін қолданылатын. Бұл өсімдік "Жұлдызды жол: Вояджер" сериалының 3-ші маусымының 1-ші эпизодында, шамамен 3 минут 47 секундта, "Нилликс" кейіпкері жыртылған үлгіні қарап тұрғанда қысқаша көрінеді.