Кіріспе

Ежелгі скандинавия тіліндегі қорлау сөзі, әйелшелік немесе еркекке лайық емес мінез-құлықты білдіреді. "Эрги" (зат есім) және "аргр" (сөйлеуші қатыстық) – ескі скандинавия тіліндегі екі қорлау сөзі, олар әйелшелік немесе еркекке лайық емес мінез-құлықты көрсетеді. "Аргр" (сондай-ақ "рагр") – "еркекке лайық емес", ал "эрги" – "еркекке лайық еместік". Бұл терминдердің басқа герман тілдерінде "earh", "earg", "arag" немесе "arug" сияқты туыс сөздері бар.

Викингтер дәуіріндегі Эрги

Басқа адамды ашулануда айыптау – бұл сөгіс деп аталды (nīþ қараңыз) және осылайша айыптаушыны холмгангта сынауға заңды себеп болды. Егер холмганг айыпталушыдан бас тартса, ол заңнан тыс деп жариялануы мүмкін (толық заңнан тыс қалдыру), өйткені бұл бас тарту айыптаушының дұрыс екенін және айыпталушының аргр екенін дәлелдейтін. Егер айыпталушы холмгангта сәтті күресіп, аргр емес екенін дәлелдесе, қатаң сөгіс ескі ағылшын тілінде еакан деп аталатын, негізсіз, ауыр жала жабу деп саналды және айыптаушы ренжіген тарапқа толық өтемақы төлеуге міндетті болды. "Сұр қаз заңдары" былай дейді:

Сейдр немесе "сыйлық" практикасы викинг дәуірінде ерги деп есептелді, ал исландтық деректемелер мен ортағасырлық скандинавиялық заңдарда аргр термині гомосексуалды қатынас кезінде еркін адамның қабылдайтын, пассивті рөлін білдіретін. Солтүстік халықтарының гомосексуализм туралы пікірлеріне қатысты жазбада қалған мәліметтер жоқ. Әлеуметтанушы Дэвид Ф. Гринберг мынаны атап көрсетеді:

Салебидің рун тасы

Руналық жазуларда "ерги" деген сөз қолданылмаса да, Швециядағы Салебидегі Vg 67 руна тасында тасты бұзған әркім "нақапаты", "құмарсыз" немесе "құпия білуші" деп аударылатын "ратаға" айналады деген қарғыс бар, сондай-ақ дативте "зияратты әйел" деп аударылатын "аргри кону" да айтылған. Мұнда "аргри" сейдрмен байланысты болып көрінеді және руна шебері есімдерге айтуға болатын ең жағымсыз атауды білдіреді.

Қазіргі қолданысы

Қазіргі скандинавия тілдеріндегі arg лексикалық түбірі швед, бокмол және нюнорск тілдеріндегі arg немесе даниялық arrig сияқты "ашулы" мағынасын қабылдады. Қазіргі исланд тілінде ergilegur деген туынды сөз бар, ол "тітіркеніп көріну" мағынасын білдіреді, бұл бокмолдағы ergre сөзінің "тітіркендіру" мағынасына ұқсас. (Неміс тіліндегі ärgerlich, "жағымсыз, ренжітетін", және голланд тіліндегі ergerlijk, "ашуландыратын" және ergeren, "ашуландыру" сөздерімен ұқсастықтар бар.) Қазіргі фарьор тілінде argur деген сөз "ашулы/нашар" мағынасын білдіреді, ал arga етістігі "қайырсу" немесе "зорлық көрсету" дегенді білдіреді. Қазіргі голланд тілінде erg сөзі ағылшын тіліндегі "very" сөзімен теңдесетін күшейткіш болып табылады; осыған ұқсас, ескі неміс тіліндегі arg сөзі "жаман" мағынасын білдіреді (әсіресе, arglistig "алаяқтық" және arglos "күдіксіз" сияқты күрделі сөздерде), бірақ австриялық неміс тілінде күшейткіш болып өзгерген. Ежелгі скандинав тіліндегі сөздің мағынасы көршілес фин тілдеріне қарыз ретінде сақталған: ливон тіліндегі ārga, эстон тіліндегі arg және фин тіліндегі arka, екеуі де "қорыққан" мағынасын білдіреді.