Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фан Тьет – Вьетнамның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Бинь Тюань провинциясының орталығы. Қала тұрғындарының көп бөлігі қала орталығында тұрады, ал қалғаны төрт қалалық жағажай ауданында орналасқан, олар солтүстік-шығыстағы Суои Нуок жағажайынан оңтүстік-батыстағы Ке Га мүйісіне дейін созылады. Дәстүрлі түрде балық аулау және балық соусының өндірісі Фан Тьеттің жергілікті экономикасының негізгі көзі болған. Аймақта туризмнің дамуы және басты жұмыс берушіге айналуы жағажайларға байланысты, сондықтан қаланың өсімі балық шаруашылығы саласын жылдам басып озуда.
Phan Thiết is the capital of Bình Thuận Province on the southeast coast in Vietnam. While most of the inhabitants live in the city center, others reside in the four urban coastal wards, extending from Suối Nước beach in the northeast towards cape Kê Gà in the southwest. Traditionally, fishing and the manufacturing of fish sauce served as the main source of Phan Thiết's local economy. The rise of tourism as the region's primary employer can be attributed to its beaches, and thus its growth is rapidly overshadowing its prevalent fishing industry.
Тарих
Хунг Лонг және Фу Тхуи аудандарының жағажайларындағы алғашқы курорттар, сондай-ақ Фу Хаи және Хэм Тьен аудандары қала орталығының шығысында тоқсандықтың ортасында ашылды. Содан бері туризм едәуір өсті және жағалау бойында жүздеген қонақүйлер, мейрамханалар, курорттар, қонақ үйлер мен дүкендер салынды. Хэм Тьен ауданындағы Ранг жағажайы 1995 жылы күн тұтылуын көрген шетелдіктермен ашылды. Ранг жағажайын қателікпен "Муи Не жағажайы" деп атаған нұсқаулықтарға адасқан олар алғашқы туристер болды, ал көптеген келесі туристермен бірге Фан Тьет қаласының шығысындағы барлық аймақты "Муи Не" деп жаңылыстырып айтты. Бұл аймақ ежелгі Чампа патшалығының құзырында болды, кейіннен Đại Việt империясына (Вьетнамның бұрынғы атауы) қосылды. Аймаққа вьетнамдық билік орнатылды, ол қазіргі Бінь Туан провинциясына айналды, бірақ сол кезде аймақтың әкімшілік деңгейі мен шекарасы анықталмады. 1697 жылы Бінь Туан бекіністен ("trấn") ауданға (phủ) және содан кейін dinh-ке өзгертілді. Кейіннен Фан Тьет ресми түрде đạo деп танылды (Фан Ранг, Фу Хаи және Там Тан аймағындағы Ма Лимен бірге). 1773 жылдан 1801 жылға дейін бұл аймақта Нгуен және Тэй Сон әулеттері арасында қатыгез қақтығыс болды. 1825 жылы император Мин Манг тұсында Бінь Туан ресми түрде провинцияға айналды; Фан Тьеттің бір бөлігі Хам Тхуан ауданына айналдырылды. 1854 жылы Ту Дык тұсында аудан Туй Ли деп аталды. 1836 жылы (Мин Мангтың билігінің 17-ші жылы) министрлер кабинетінің шенеунігі Дао Три Фу Бінь Туанға жерді зерттеу жұмыстарын бақылау және салық салу мақсатында Бінь Туанның он бес ауданындағы 307 коммуна мен ауылдың жер шекараларын белгілеу үшін жіберілді. Өзеннің оң жағалауында (қазіргі Ца Ти өзені) Дык Тханг, Нхуан Дык және Лак Дао ауылдары орналасқан. Сол жағалауда Лонг Бинь және Минь Лонг болды. 19 ғасырдың соңында Фан Тьет әлі Бінь Туан провинциясының әкімшілік бірлігі (төменгі деңгейі) ретінде ресми түрде танылмаған. 1898 жылы (Тхань Тай императорының билігінің 10-шы жылы) Бінь Туан провинциясының астанасы Фан Тьет маңындағы Фу Тай ауылына көшірілді. Сол жылдың 20 қазанында Тхань Тай Фан Тьетті қала және провинцияның астанасы ету туралы жарлыққа қол қойды (Бінь Туан, Хуэ, Хой Ан, Кви Ньон, Тхань Хоа және Винь қалаларының құрылуымен бірге). 20 ғасырда ол ВНКДД тәуелсіздік қозғалысының орталығы болды.
The first resorts along the beaches of Hưng Long and Phú Thủy wards, as well as Phú Hài and Hàm Tiến wards east of the city center opened in the mid nineties. Since then, tourism has significantly expanded and hundreds of hotels, restaurants, resorts, guesthouses and shops have been constructed along the coastline. Rang Beach in Hàm Tiến ward was discovered by foreigners in 1995 while witnessing the solar eclipse. Misled by guidebooks, which incorrectly labelled Rang Beach as "Mũi Né Beach", they were the initial tourists, along with many succeeding tourists mistakenly calling every region east of the Phan Thiết city center "Mũi Né." This area was under the jurisdiction of ancient kingdom of Champa and later absorbed into the Đại Việt Empire (former name of Vietnam). Vietnamese rule was established over the area, which has since become the present day province of Bình Thuận, although the administrative level and the boundaries of the area hadn't been determined during this time. In 1697, Bình Thuận was changed from a fort ("trấn") to a district (phủ), then to a dinh. Later, Phan Thiết was officially recognized as a đạo (along with Phan Rang, Phố Hài and Ma Ly of the Tam Tân area). From 1773 to 1801, fierce conclict between the forces of the Nguyễn dynasty and Tây Sơn dynasty occurred in the area. In 1825, during the reign of Emperor Minh Mạng, Bình Thuận officially became a province; part of Phan Thiết was converted into the district of Hàm Thuận. In 1854, during Tự Đức's reign, the district was renamed Tuy Lý. In 1836 (the 17th year of Minh Mạng's reign), cabinet officer Đào Tri Phủ was sent to Bình Thuận to oversee the surveying tasks and establish land boundaries for 307 communes and villages in fifteen districts of Bình Thuận in order to determine taxation. On the right bank of the river (currently Cà Ty river) were Đức Thắng, Nhuận Đức and Lạc Đạo village. On the left bank were Long Bình and Minh Long. Near the end of the 19th century, Phan Thiết was not yet officially recognized as an administrative unit (lower level) within Bình Thuận province. In 1898 (the 10th year of the reign of Emperor Thành Thái), Bình Thuận's provincial capital was moved to Phú Tài village, a suburb of Phan Thiết. On 20 October of that year, Thành Thái signed a decree to make Phan Thiết a city and provincial capital (on the same day as the establishment of the cities of Bình Thuận, Huế, Hội An, Qui Nhơn, Thanh Hóa and Vinh). In the 20th century, it was a center of the VNQDĐ independence movement.
География
Фан Тьеттің әр аймағының өзіндік ерекшеліктері бар. Ке Га мен Тьен Чан жағажайлары тыныш, туристерді демалуға және жүзуге шақырады. Жағалау бойындағы жолдардағы кептеліс сирек кездеседі, сондықтан жаяу немесе велосипедпен жүру сияқты дене шынықтыру іс-әрекеттері шу ластануына байланысты аз қиындықтар тудырады. Нха Трангпен салыстырғанда, Фан Тьет қала орталығындағы жағажайлардағы курорттардың шоғырланғандығы салыстырмалы түрде төмен, бұл тұрғындар мен туристерге Вьетнам қаласының жандылығына енуге мүмкіндік береді. Фан Тьетте көптеген мейрамханалар, мұражайлар және сауда орталықтары бар, сондай-ақ Хо Ши Миннің Парижге оқуға кеткені алдында мұғалім болып жұмыс істеген мектебі де бар. Фу Хай ауданы жағалау бойындағы төбелі аймақты қамтиды және көптеген кішкентай жағажайлар мен жасырын шығанақтарға ие. Бұл ауданның көптеген курорттары төбелерге, су үстіне салынған және салыстырмалы түрде кішкентай жағажайға ие. Мұнда Sea Links City орналасқан, ол қонақүй, пәтерлер, виллалар, шарап зауыты және гольф алаңдарынан тұрады. Фу Хай ауданындағы Ба Най төбесінде 8-ші ғасырда салынған По Са Инь Чам мұнарасы орналасқан. Ранг жағажайы, Хэм Тьен ауданы 10 шақырымдық жолақ бойында жатыр. Бұл аймақта жүздеген курорттар, қонақүйлер, барлар, мейрамханалар, дүкендер, саяхат агенттіктері және спа-орталықтар орналасқан. Соңғы жылдары жағажай эрозиясы Фан Тьет жағажайларында, әсіресе Фу Хай және Хэм Тьен аудандарында маңызды мәселеге айналды, нәтижесінде кейбір курорттарда су тікелей теңіз қабырғасына дейін жетеді. Соңғы жылдары көптеген курорттар жағажайларын одан әрі эрозиядан қорғау үшін геотехникалық түтіктер (геотюбтер) орнатты. "Фейри Стрим" (Пері Ағыны) Хэм Тьеннің танымал туристік орындарының бірі саналады, онда кішкентай арна құмдық далалар арқылы каньон жасап, түрлі-түрлі құм және әктас қабаттарын ашады. Хэм Тьеннен тысқары жағында Муй Не орналасқан, ол екі қауымдастықтан тұрады, олардың жалпы саны шамамен 25 000 тұрғын, сонымен қатар екі жағажай бар. Екінші қауым – Хон Ром, бірнеше жүз тұрғыны бар балықшылар ауылы. Муй Не қала орталығынан тыс жерде ең көп халық шоғырланған және таңертең жанды болады. Кешке жергілікті тұрғындар көптеген кафелер мен мейрамханаларда, әсіресе жергілікті базар маңында кофе ішуге немесе кешкі ас ішуге жиналады. Тағы бір туристік орын – қызғылт құмдық төбелер, ол Муй Не мен Хон Ром арасындағы төбеде орналасқан. Хон Ромның кіреберісінде "Қызыл каньон" орналасқан, бұл эрозияға ұшыраған кішкентай тік жар, ол әдемі қызыл құмнан тұратын тізбекшені көрсетеді. Үлкен ақ құмдық төбелер (Бау Транг) Вьетнамдағы қаладан солтүстікке қарай 23 шақырым жерде орналасқан. Фан Тьет операторлары әдетте қыс және жаз маусымдарын ажыратады. Қыс мезгілінде туристердің көп бөлігі Солтүстік Еуропа мен Ресейден келеді, олар қатал қысқы жағдайдан қашу және кайтсерфинг пен виндсерфингпен айналысу үшін келеді. Жаз мезгілінде Фан Тьет Австралия және Солтүстік Америка туристері үшін, сондай-ақ теңізден соққан жаңа желді іздейтін көптеген жергілікті тұрғындар үшін танымал орын болып табылады.
Each area of Phan Thiết possesses its own characteristics. The beaches of Kê Gà and Tiến Thành are characterized by their tranquility, inviting tourists to embrace relaxation and swimming. Congestion on the roads along the coastline is seldom, allowing for physical activities such as walking or riding to experience fewer difficulties in regards to noise pollution. In comparison to Nha Trang, the density of resorts along the beaches of the city center in Phan Thiết is relatively lessened, allowing residents and tourists to enter the liveliness of the Vietnamese city. Phan Thiết houses many restaurants, museums, and shopping malls along with the school where Hồ Chí Minh served as a teacher prior to studying in Paris. Phú Hài ward encompasses a hill inclined area along the coastline and has many small beaches and hidden coves. Many of the resorts in this ward are constructed above the water on the hills and possess a relatively small beach. Sea Links City, composed of a hotel, condos, apartments, a winery, and a golf course, is also located here. Ba Nai Hill in Phú Hài ward houses the Po Sah Inư Cham Tower, constructed in the 8th century. Rang Beach, Hàm Tiến ward lies alongside a 10 kilometre strip. Hundreds of resorts, hotels, bars, restaurants, shops, travel agencies, and spas are situated in this area. In recent years advanced beach erosion has become a significant issue in Phan Thiết's beaches, particularly in Phú Hài and Hàm Tiến wards, resulting in a lack of a high tide for some resorts as the water directly reaches the sea wall. In recent years, a number of resorts have installed geotechnical tubes (geotubes) in order to prevent their beaches from further erosion. The so called “Fairy Stream” is considered one of the great tourist attractions of Hàm Tiến, where a small creek carves a canyon through the dunes, revealing colorful layers of sand and limestone. Beyond Hàm Tiến is Mũi Né, consisting of two communities which summate to approximately 25,000 residents along with two beaches. The second community is Hon Rom, a fishing village with a few hundred residents. Mũi Né has the highest population outside the city center and can become lively in the morning. In the evening, locals gather together for coffee or dinner across the many cafés and restaurants, especially around the local market. Another tourist attraction is the orange sand dunes, located on a hill between Mũi Né and Hon Rom. At the entrance of Hon Rom is the "Red Canyon", a small cliff that has eroded to display a beautiful ridge, consisting of fragile red sand. The larger white sand dunes (Bàu Trắng) are around 23 kilometers north of the town in Vietnam. Phan Thiết operators usually correlate a distinction between the Winter and Summer seasons. During Winter, a substantial proportion of tourists originate from Northern Europe and Russia, in order to escape the harsh winter conditions and to partake in kitesurfing and windsurfing. In the Summer season, Phan Thiết is a popular destination for Australian and North American tourists, as well as many locals seeking fresh sea wind breezes.
Климат
Фан Тьеттің салыстырмалы түрде құрғақ тропикалық саванна климаты (Кёппен Aw) бар, жауын-шашын маусымы мамырдан қарашаның ортасына дейін созылады, бұл Орталық жағалауға қарағанда Оңтүстік-Шығыс Вьетнамға көбірек тән. Алыс Сібір жоғары қысымынан соғатын солтүстік-шығыс пассат желдері жағалау бойымен параллель бағытта соққандықтан, Дананг және Хуэ сияқты солтүстік қалалардан өзгеше, қысқы маусымда ауа райы құрғақ болады, бұл Үндіқытайдың және Оңтүстік және Шығыс Азияның көп бөлігіне тән.
Phan Thiết has a relatively dry tropical savanna climate (Köppen Aw) with the wet season occurring from May to mid November, which is more typical of Southeastern Vietnam than of the Central Coast. Because the northeast trade winds from the distant Siberian High run parallel to the coast, unlike further north in cities like Da Nang and Huế, the northern winter is typically dry as for most of Indochina or South and East Asia.
Әкімшілік бөлімшелер
Фан Тхет 18 округке және коммуналарға бөлінеді, оның 14-і қалалық округтер, атап айтқанда: Đức Thắng, Đức Nghĩa, Đức Long, Phú Hài, Phú Thủy, Phú Trinh, Phú Tài, Thanh Hải, Hàm Tiến, Mũi Né, Xuân An, Bình Hưng, Hưng Long және Lạc Đạo, ал 4-і қала маңындағы коммуналар, атап айтқанда: Tiến Lợi, Tiến Thành, Thiện Nghiệp және Phong Nẫm. Шығыс Вьетнам теңізінің бір саласында орналасқан Фан Тхет Вьетнамның ең маңызды балық аулау аймақтарының бірі болып табылады. Халық саны шамамен 230 000 (2019 жылғы мәлімет бойынша). Хё Чи Мин шамамен 1910 жылы Фан Тхетте қысқа уақыт тұрып, мектеп мұғалімі болып жұмыс істеген. Вьетнам соғысы кезінде Фан Тхетте АҚШ әскери базасы – Landing Zone Betty орналасқан, ол қазір жабық әуежайдың оңтүстік-батысында болған. Соңғы жылдары Фан Тхет (әсіресе Муи Не жағажайы) курорттық демалыс орнына айналды. 1995 жылдың 24 қазаны Фан Тхетте туризмнің басталу күні деп есептеледі, сол күні мыңдаған адам толық күн тұтылуын көру үшін Муи Неге келді. Бұл оқиға 2005 жылы провинцияның туризмінің он жылдығы ретінде қайта тойланды. Фан Тхеттегі жергілікті тұрғындар балық құдайына арналған рәсімді үнемі өткізіп тұрады, ол теңіз саяхаттарында сәттілік әкеледі деп сендіреді.
Phan Thiết is subdivided into 18 wards and communes, of which 14 are urban wards, namely: Đức Thắng, Đức Nghĩa, Đức Long, Phú Hài, Phú Thủy, Phú Trinh, Phú Tài, Thanh Hải, Hàm Tiến, Mũi Né, Xuân An, Bình Hưng, Hưng Long and Lạc Đạo, and 4 suburban communes, namely: Tiến Lợi, Tiến Thành, Thiện Nghiệp and Phong Nẫm. Located on an arm of the East Vietnam Sea, Phan Thiết is one of Vietnam's most significant fishing areas. Its population is roughly 230,000 (as of 2019). Hồ Chí Minh reportedly lived in Phan Thiết for a short time around 1910 and worked as a schoolteacher. During the Vietnam War, Phan Thiết was the site of the U. S. military base known as Landing Zone Betty, which was located at the now closed airfield southwest of the city. In recent years, Phan Thiết (specifically Mũi Né Beach) has been transformed into a resort destination. 24 October 1995 is considered to be the birth of tourism in Phan Thiết, when thousands visited Mũi Né to witness the total solar eclipse. The event was commemorated on the same day in 2005 as the tenth anniversary of tourism for the province. Local people in Phan Thiết regularly practice a ceremony to a whale god, which is believed to provide good luck in nautical pursuits.