"Экзорцист: Бастауға дейінгі тарих"

Кіріспе

Пол Шредердің 2005 жылғы фильмі.

"Доминион: Экзорцист алдынан" – 2005 жылғы американдық табиғаттан тыс қорқынышты фильм, режиссері Пол Шредер, сценарийін Уильям Уишер және Калеб Карр жазған. Бұл фильм "Экзорцист" (1973) фильміне жасалған балама алдын-тартымдық туынды және "Экзорцист" сериясының бесінші бөлімі болып табылады. Morgan Creek Productions басшылары аяқталған фильм сәтсіз болады деп қорқығандықтан, бұл фильм "Экзорцист: Басы" (2004) фильміне қайта өңделгенге дейін "Экзорцист" фильмінің ресми алдын-тартымдық туындысы болуы тиіс еді. Фильмде Стеллан Скарсгард, Клара Беллар, Габриэль Манн және Билли Кроуфорд түскен. "Доминион: Экзорцист алдынан" фильмі "Экзорцист: Басы" қаржылық және сындық сәтсіздікке ұшырағаннан кейін 2005 жылдың 20 мамырында Warner Bros. Pictures тарапынан АҚШ-та шектеулі көрсетілімге шықты. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды, бірақ көбінесе бұрынғы нұсқасынан жақсырақ деп бағаланды.

Сюжет

1944 жылы нацистік СС лейтенанты Кессел Голландияның шағын ауылының діни қызметкері Ланкестер Мерринді, ауылды сақтап қалу үшін, неміс сарбазын өлтіргені үшін жаза ретінде, қасақана өлім жазасына тартуға мәжбүр етеді. 1947 жылы Меррин, оның сенімі осы оқиғадан күйреген, Британдық Кенияның Туркана аймағындағы шалғай аймақтағы Дератиде археолог болып жұмыс істейді. Ол V ғасырда салынған Византия шіркеуін қазып шығады – христиан діні Африканың бұл аймағына жетпеген заманда салынған. Ол Франсис әкемен және қазба жұмыстарын бақылайтын британдық офицер, майор Гранвиллмен кездеседі. Мерриннің аудармашысы және жетекшісі Чумамен бірге Дерратиге бара жатқанда, Меррин Франсискті дәрігер Рейчелмен және екі адамға баспана ұсынатын ынталы жаңа мүмін Емеквимен таныстырады. Қазба алаңын аралап жүргенде, Меррин мен Франсис шіркеудің тамаша жағдайда екенін байқайды, құрылысы аяқталғаннан кейін бірден әдейі көмілгендей. Алаңда Меррин Чече есімді мүгедек жас жігітпен танысады. Чума ескертуіне қарамастан, Меррин баланы Рейчелге медициналық көмек алу үшін әкеледі. Есікті ашқаннан кейін Меррин, Франсис және Чума шіркеуге кіреді. Жасырын жол оларды жын-перілерге арналған мүсіні бар жер астына, ежелгі құрбандықтар шалынған қабірге жетелейді. Меррин шіркеудің осы жер асты ғибадатханасын жабу үшін салынғанын түсіндіреді. Қайтып келе жатқанда олар жергілікті ақсақалдармен кездеседі, олар Мерриннен қазба жұмыстарын тоқтатуды талап етеді. Франсис Гранвиллге Мерриннің қарсылығына қарамастан, қазбаны тонаушылардан қорғау үшін жасақ жіберуді сұрайды. Келесі күні екі британдық сарбаз шіркеуден бағалы тастарды ұрлауға тырысқанда өлі қалпында табылады (бірінің басы жоқ, екіншісі құрбандық тақтасына басымен төмен қаратып шегеленген). Қылмыстарда христиандық символизмнің қолданылуына және жергілікті жауынгер Джомоның екі адамның ерекше ақылсыздыққа ұшырағаны туралы куәлігіне қарамастан, Гранвилл түркандарды кінәлайды, қалаға ашумен келіп, айыпталушыларды беруді талап етеді. Жергілікті тұрғындар наразылық білдіргенде, ол жас әйелді суыққан қанмен атып өлтіреді. "Христиандық зұлымдықтың" таралуын тоқтатуға бел буған Джомо миссионерлік мектепке кіріп, студенттерді, соның ішінде Емеквидің бір ұлын қырғынға ұшыратады. Ағылшын сарбаздары оны оқиға орнында атып өлтіреді. Франсис Чешенің ерекше жазылуының оның ойлағандай, құдайдан келген керемет емес екенін түсінеді және оның жанын құтқару үшін шомылдыруды қарастырады. Бала бұл рәсімді шіркеуде өткізу шартымен келіседі. Осы уақытта Гранвилл өзін-өзі атып өлтіреді. Түрканың ақсақалдары шіркеуді қайта көмуді және Франсискті – олар "христиандық зұлымдықтың" таралуына және британдық әскерлердің келуіне жауапты деп санайды – және Чешені өлтіру үшін оларға тапсыруды талап етеді, бірақ олардың талабына қарсылық білдіріледі. Франсис Рейчелдің көмегімен Чешені шіркеуде шомылдырады, бірақ баланың ішіндегі жын оларға шабуыл жасайды. Жынды қуу керектігін түсінген Франсис Рим ритуалының көшірмесін алу үшін асыға басады. Жер сілкінісі болып, шіркеудің кіреберісі жабылады. Келесі күні таңертең Меррин мен британдықтар Франсисті ағашқа байланған, жалаңаш күйінде табады. Өлім аузында жатқан Франсис Мерринге Чешеге жын тигенін айтып, одан жынды қууды өтінеді. Тағы бір жер сілкінісі тастарды жылдырып, шіркеудің кіреберісін ашып, Мерринге кіруге мүмкіндік береді. Жер асты ғибадатханасында Меррин Рейчелді (есінен адасып қашады) және билеген Чешені табады. Франсис кімлігімен киінгеннен кейін Меррин шіркеуге оралып, жынды қуу рәсімін бастайды. Жын Мерринге өткенін қайта жазуға ұсыныс жасайды, бұл Мерриннің (көріністе) 1944 жылғы Голландияда өзін тауып, ол ынтымақтастықтан бас тартқанда Кессел Меррин мен барлық ауыл тұрғындарын оның қарсылығы үшін өлтіретінін көреді. Меррин есін жиғанда, жын оның өткенді өзгертуге тырысуының бекер екенін мазақтайды. Аспанда аврора пайда болады, зұлым рухтың әсерінен есінен адасқан Рейчел өзін-өзі өлтіруге тырысады, Емекви әйеліне зорлық-зомбылық көрсетеді, ал түркандар британдықтарға қарсы шайқасқа аттанады. Жынды қуу рәсімі сәтті аяқталады және жын Чешенің денесінен шығып кетеді, оны бұрынғы жағдайына қайтарады. Жын қуылғаннан кейін Дерратидегі өмір қалыпқа келеді және британдық жасақ кетеді. Алайда жергілікті ақсақалдардың бірі жын Мерриннің соңынан қуатынын ескертеді. Меррин Римге барар алдында Рейчел мен Чешемен қоштасады, енді сенімі қайта оянған.

In 1944, a Nazi SS lieutenant named Kessel forces the parish priest of a small village in occupied Holland, Father Lankester Merrin, to participate in arbitrary executions in retaliation for the murder of a German trooper, in exchange for sparing the village. In 1947, Merrin, whose faith was shattered by the incident, is an archaeologist in Derati, a remote area in the Turkana region of British Kenya excavating a Byzantine church built around the 5th century—long before Christianity had reached that region of Africa. He meets up with Father Francis, and Major Granville, the British military officer overseeing the dig. Making their way to Derati with Chuma, Merrin's translator and guide, Merrin introduces Francis to Rachel, a doctor and Emekwi, an enthusiastic convert who provides accommodation for the two men. As they tour the dig site, Merrin and Francis notice the church is in perfect condition, as though it had been deliberately buried immediately after its construction was completed. On the site, Merrin meets a disabled young outcast named Cheche. Although dissuaded by Chuma, Merrin brings the boy to Rachel for medical treatment. Once the door is uncovered, Merrin, Francis, and Chuma go inside the church. A hidden passageway leads them to a crypt containing a demonic idol—an ancient sanctuary where human sacrifice was performed. Merrin deduces that the church was expressly built to seal this underground temple. On their way back, they are confronted by local elders, who demand Merrin stop digging. Francis contacts Granville to send a detachment to guard the dig against potential robbers, despite Merrin's objections. Two British soldiers attempting to loot some precious stones from the church are then found dead the next day (one without his head; the other crucified to the altar head downward). Despite the Christian symbolism used in the murders and the testimony of local warrior Jomo that the two men were affected by a strange madness, Granville, blaming the Turkana, goes to town in an uncharacteristic fit of rage demanding the purported culprits be given up, shooting a young woman in cold blood when the locals protest. Determined to stop the 'Christian evil' from spreading, Jomo breaks into the mission school and slaughters the students, including one of Emekwi's sons before he is shot on the spot by British soldiers. Francis has a disturbing realization that Cheche's unusual recovery is not a divinely wrought miracle as he had first thought and considers baptizing him to save his soul; the boy accepts on the condition that it be held at the church. Meanwhile, a shaken and guilt ridden Granville commits suicide by shooting himself in the mouth. The Turkana elders demand that the church be reburied and Francis—who they hold responsible for the spread of the 'Christian evil' and the arrival of the British troops—and Cheche be handed over to them to be killed but are turned down. Francis, assisted by Rachel, baptizes Cheche at the church, but the demon inside the boy attacks them. Realizing an exorcism is in order, Francis leaves quickly to fetch his copy of the Roman Ritual. An earthquake erupts and seals the entrance to the church. The next morning, Merrin and the British find Francis tied to a tree naked, shot with arrows. The dying Francis reveals to Merrin that Cheche is possessed and begs him to perform an exorcism. Another earthquake shifts the rocks, unblocking the church entrance just enough to allow Merrin to go inside. At the underground temple, Merrin finds Rachel—who runs away under a trance—and the possessed Cheche. After donning Francis' vestments, Merrin returns to the church to begin the exorcism. The demon offers Merrin a chance to rewrite his past, at which Merrin (in a hallucination) finds himself back in 1944 Holland: when he refuses to cooperate, Kessel instead has Merrin and all the villagers killed for his defiance. When Merrin comes back to his senses, the demon mocks the futility of his attempt to change what happened. An aurora appears in the sky as the evil spirit's influence causes the entranced Rachel to attempt to kill herself, Emekwi to violently beat his wife, and the Turkana to charge into battle against the British. The exorcism eventually succeeds and the demon leaves Cheche's body, causing him to regress to his former condition. With the demon exorcised, life in Derati returns to normal and the British detachment leaves. One of the local elders, however, warns that the demon will pursue Merrin. Merrin bids farewell to Rachel and Cheche before leaving for Rome, having now regained his faith.

Өндіріс

Продюсер Джеймс Г. Робинсон 1997 жылы «Экзорцист» (1973) фильміне преквел әзірлеуді бастады, сценарийдің алғашқы нұсқасын Уильям Уишер-кене жазды. 1999 жылдың қазан айында Morgan Creek Productions компаниясы фильмді режиссуралау үшін Том Маклауглинді жалдады. Сценарий дайын болған соң, түсірілім келесі көктемде Африкада басталмақ. Маклауглин сценарийге қатысты мәселелерге байланысты кетіп қалды. 2001 жылдың қазан айында көптеген басылымдар Джон Франкенхаймердің режиссер болып тағайындалғанын және Келеб Карр жаңа сценарийді қайта жазғанын хабарлады. Лиам Нисон Әке Ланкстер Меррин рөлін ойнауға келісім берді. «Экзорцист» кітабының авторы және оның киноадаптациясының сценарийшісі/продюсері Уильям Питер Блатти өндіріске қатыспауы тиіс еді. 2003 жылдың шілдесінде көрсетілім күні белгіленгеннен кейін Франкенхаймер денсаулығының нашарлауына байланысты жобадан бас тартуға мәжбүр болды және оның орнына Пол Шредер келді. Габриэль Манн 2002 жылдың сәуірінде актерлік құрамға қосылды, түсірілім көктемде Ұлыбритания мен Испанияда өтеді деп күтілді. Келесі айда фильмнің ресми атауы «Экзорцист: Бастауы» деп өзгертілді, ал актерлік құрамға Стеллан Скарсгард пен Билли Кроуфорд қосылды, соның ішінде Нисонның орнын Скарсгард басты. Шредердің фильмінің түсірілімі 2002 жылдың 11 қарашасында Мароккода басталды, Витторио Стораро операторлық жұмыстарды атқарды. Топ Мароккода алты апта, содан кейін Римде екі ай түсірді. 2003 жылдың ақпан айында түсірілім аяқталған кезде алты сценарист сценарийге үлес қосты, ал бюджет екі есеге жуық артты. 2003 жылдың басында студияға Шредердің 130 минуттық фильмінің алғашқы нұсқасы көрсетілді. Бұл нұсқа қорқынышты көріністер мен қанды сахналардың жетіспеуіне байланысты көп сынға ұшырады. Студия бастапқыда фильмді қорқыныштырақ ету үшін қайта өңдеуді жоспарлады, бірақ Шредер бұған қарсы болды. Содан кейін қосымша түсірілімдер жоспарланды, Шредердің айтуынша, уақыт өте келе бұл жоспар «көлемді де күрделі» бола берді. Шредер Каррдың сценарийін экранға адал түрде бейімдегенін және студия өндіріс барысында «сатып алушының өкінішіне» тап болғанын мәлімдеді. Кейінгі хабарларға сәйкес, Шредерге фильмді екі рет қайта өңдеу мүмкіндігі берілді, бірақ екеуі де студияны қанағаттандыра алмады. Шелдон Кан Шредердің қатысуынсыз фильмді қайта өңдеу үшін шақырылды. Шредер «ашуға буырқанды» және Канның кетіп қалуын талап етті. Осы кезде студия фильмді қорқыныштырақ ету үшін жаңа көріністерді түсіру үшін басқа режиссерлермен келісімдер жасады. Карр сценарийді қайта жазуға шақырылды, бірақ студия Шредерді жұмыстан босатып, 2003 жылдың тамызында фильмді толығымен тоқтатуды шешті. Morgan Creek қазан айынан бастап жаңа режиссерді іздеуді бастады. Ренни Харлин Робинсонмен кездескен режиссерлердің бірі болды және сценарийді қайта жазуды, жаңа актерлерді таңдауды және көбірек әрекеттерді қосуды ұсынды. Студия оның ұсынысынан әсерленді және Харлинды жалдады. Сценарийді Карр, Скип Вудс, Алекси Хоули және Харлин бірлесіп қайта жазды. Скарсгард пен Джулиан Уадхам – түсірілімнің басында қатысқан жалғыз актерлер. 2003 жылдың қарашасында арнайы макияж эффектілері жасаушы Гэри Дж. Тунниклифф фильмде қатысатынын растады. Харлиннің режиссерлігімен түсірілім 2003 жылдың қысында Римде басталды және он екі аптадан кейін аяқталды. 2004 жылдың сәуірінде Warner Bros. Home Entertainment Шредердің фильмін тікелей бейнежазбаға шығаруды қарастыра бастады. 90 миллион доллардан астам бюджетпен «Экзорцист: Бастауы» 2004 жылдың 20 тамызында көрсетілімге шықты, бірақ кассада сәтсіздікке ұшырады және сынға алынды. Шредер фильмді Блаттимен бірге көрсетілім күні көргенін мойындады және The Independent газетіне: «Бұл шынымен де жаман. Егер жағдай осылай жалғаса берсе, менің нұсқам қайта жандануы мүмкін» деді. 2004 жылдың қыркүйегінде Morgan Creek Шредермен оның нұсқасын 2005 жылы шектеулі көрсетілімге шығару мүмкіндігін талқылады. Студия редактор Тим Силаноны Шредердің нұсқасын жинау үшін жалдады, бірақ Силано Шредерді өзінің материалдарын өңдеуді қадағалау үшін қайтаруды талап етті. Morgan Creek Шредерге оның нұсқасын аяқтау үшін 35 000 доллар және өте аз уақыт бөлді. Фильмді түсірудің соңғы кезеңін қайта бастау үшін студияның ұсынған қаражаты бірқатар шарттарға әкелді. Атап айтқанда, Шредерге ADR жүргізуге жеткілікті ақша берілмеді, оператор Витторио Сторароны фильмнің түс реттелуін орындауға (оны және Силаноны оны өздері жуықтауға мәжбүрлеу) шақыруға, сондай-ақ фильмге түпнұсқалық сазды орындауды тапсыруға мүмкіндік болмады. Оның орнына саз кезең-кезеңмен жасалды, он төрт минут (оның ішінде орталық тақырып) Анджело Бадаламенти төлемақысыз жазды. Фильмнің соңғы жиырма минуты американдық металл тобы Dog Fashion Disco орындады (бұл ерекше таңдау Шредердің ұлының топқа деген сүйіспеншілігінен туындады), ал саздың қалған бөлігі – шамамен бір сағаттық – Харлин нұсқасы үшін Тревор Рабиннің жұмысынан қайта пайдаланылды. Dog Fashion Disco композицияларға үлес қосумен қатар, саздың жалпы біртұтастығын сақтау үшін оны «жетілдірді». 2005 жылдың наурыз айында Нью-Йоркте жеке көрсетілімнен кейін фильм «Пол Шредердің Экзорцисті: Түпнұсқалық преквелі» деп аталды. Сол кезде басқа жұмыс атаулары «Экзорцист IV» және «Қара періште» болды. Сәуір айында фильм ресми түрде «Доминион» деп аталды.

Producer James G. Robinson first began development on an untitled prequel to The Exorcist (1973) in 1997, with the first draft of the screenplay penned by William Wisher Jr. In October 1999, Morgan Creek Productions hired Tom McLoughlin to helm the film. With a script finally in place, production was slated to occur the following spring in Africa. McLoughlin departed due to issues with the script. In October 2001, numerous publications reported that John Frankenheimer was on board as director, with a new screenplay revised by Caleb Carr. Liam Neeson was attached to portray the character of Father Lankester Merrin. William Peter Blatty, author of The Exorcist and screenwriter/producer of its film adaptation, was not expected to take part in the production. After a July 2003 release date was slotted, Frankenheimer was forced to step down from the project due to his declining health and was replaced by Paul Schrader. Gabriel Mann joined the cast in April 2002, while shooting was expected to take place in the spring in the United Kingdom and Spain. The following month, the film was officially titled Exorcist: The Beginning and Stellan Skarsgård and Billy Crawford were added to the cast, the former of which replacing Neeson. Principal photography on Schrader's film began on November 11, 2002 in Morocco with Vittorio Storaro handling cinematography duties. The crew spent six weeks filming in Morocco and then a further two months in Rome. By the time filming had wrapped in February 2003, six writers had contributed to the screenplay and the budget had nearly doubled. An early cut of Schrader's film that ran at 130 minutes was shown to the studio in early 2003. The cut was widely derided due to a lack of scares and gore. The studio at first opted to re edit the film to make it scarier, which Schrader opposed. Additional photography was then planned, which according to Schrader only grew "bigger and bigger" as time went on. Schrader attested that he faithfully adapted Carr's screenplay on screen and that the studio went through "buyer's remorse" during production. Later reports indicated that Schrader was first given the option to re edit the film twice, with neither cut managing to satisfy the studio. Sheldon Kahn was brought in to re cut the film without Schrader's involvement. Schrader was "livid" and reportedly demanded that Kahn leave. By then, the studio had met with other filmmakers to direct new scenes to make the film scarier. Carr was expected for rewrites, but instead the studio opted to fire Schrader and scrap the film entirely in August 2003. Morgan Creek searched for a new director starting in October. Renny Harlin was among the directors who met with Robinson and suggested to rewrite the script, cast new actors, and add in more action. The studio was impressed and hired Harlin. Following revisions were done by Carr, Skip Woods, Alexi Hawley, and Harlin. Skarsgård and Julian Wadham were the only cast members retained from the original shoot. In November 2003, special makeup effects artist Gary J. Tunnicliffe confirmed he would be involved with the film. Filming under Harlin's direction began in the winter of 2003 in Rome and concluded after twelve weeks. In April 2004, Warner Bros. Home Entertainment began considered releasing Schrader's film direct to video. With a budget upward of $90 million, Exorcist: The Beginning opened on August 20, 2004 and underperformed at the box office and was critically panned. Schrader admitted to seeing the film on opening weekend with Blatty and told The Independent "This is really bad. If it stays this bad, I bet there's a chance I can get mine resurrected". In September 2004, Morgan Creek began discussions with Schrader on possibly giving his version a limited theatrical release in 2005. The studio hired editor Tim Silano, to assemble Schrader's version, but Silano insisted that Schrader be brought back to oversee the editing of his own material. Morgan Creek allocated $35,000 and a very short amount of time for Schrader to finish his version. The meager outlay provided by the studio to resume the film's final stage of post production resulted in a number of compromises. Specifically, Schrader was not given enough money to conduct ADR, to bring cinematographer Vittorio Storaro back to perform the film's color timing (forcing him and Silano to approximate it themselves), nor to commission an original score for the entire film. Instead, the score was developed piecemeal, with fourteen minutes (including a central theme) being composed without payment by Angelo Badalamenti. The final twenty minutes of the film were scored by the American metal band Dog Fashion Disco (the unusual choice stemming from Schrader's son's affection for the group), while the balance of the score about an hour's worth was recycled from Trevor Rabin's work for the Harlin version. In addition to contributing compositions, Dog Fashion Disco also "finessed" the score as a whole to give it a unity despite its disparate sources. In March 2005, after a private screening in New York, the film was titled Paul Schrader's Exorcist: The Original Prequel. Other working titles at that time included Exorcist IV, and Dark Angel. By April, the film was officially titled Dominion.

Шығару

Доминион: Экзорцист алдынан түсірілген фильм 2005 жылдың 20 мамырында АҚШ-та Warner Bros. Pictures тарапынан шектеулі көрсетілімге шығарылды, себебі «Экзорцист: Басталу» қаржылық және сын тұрғысынан сәтсіз болды.

Кассалық жинақ

АҚШ-та фильм 251 495 доллар табыс әкелді.

Қабылдау

Блатти «Доминионды» «жақсы, сәнді, әсем туынды» деп сипаттағанымен, фильмге сыншылардың пікірі қарама-қайшы болды. Metacritic сайтында фильмге 16 шолу негізінде 100 балдық шкала бойынша 55 бал берілді, бұл «аралас немесе орташа пікірлерді» көрсетеді. «Экзорцист: Бастауы» Rotten Tomatoes сайтында 10% рейтингке ие, ал Metacritic-те 100 балдық шкала бойынша 30 бал алды. Дегенмен, «Доминион» туралы жақсы пікірлер Харлиннің нұсқасынан әлдеқайда жағымды болды. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт оған төрт жұлдыздың үшеуін берді және «бұл қазіргі шаршаған қорқыныш фильмдерінің уақытында тәуекелді және батыл нәрсе жасайды: ол зұлымдықты өте қастерлейді» деп жазды. Variety журналының Лесли Фелперин бұл фильмнің «ақылды, тыныш сыршылдыққа» толы екенін айтты және «Шредер 100% Пол Шредер фильмін жасады, ол оның мансабын «Таксист» (жазушы ретінде) және «Автофокус» (режиссер ретінде) фильмдерінен бастап рухани және моральдық қайғымен суландырған» деді. Entertainment Weekly басылымының Оуэн Глейберман «Шредердің фильмі Харлиннің нұсқасынан сәл жақсы, бірақ жынның қауырсындарын шығарып тастағанда, бұл дәл сол фильм» деді. The Onion's A.V. Club-тың Скотт Тобиас «Скарсгард тыныш, әсерлі ойын көрсетті» деп жазды және «Шредердің фильмі аса қорқынышты емес, бірақ ол «Экзорцист» және оның жалғауларынан гөрі мағыналы, өйткені ол жын-перілерді бас айналдыратын сөзбе-сөздіктен алып тастайды және зұлымдықты шынайы және кең таралған нәрсе ретінде қарастырады». Slate журналының Дэвид Эдельштейн фильмді «жақсы, ойлы қорқыныш картинасы» деп атады және ол «өте жақсы фильмге жақын» екенін айтты. IGN-нің Брент Саймон фильмге 10 балдық шкала бойынша 4 бал берді: «Доминионның беретін жалпы сезімі – түбірсіз шаршау. Біреудің немесе бір нәрсенің пайда болып, картинаны бақылауға алуын күтесіз, бірақ ол соңғы кездесуге дейін болмайды, ол басқа фильмнен келгендей сезіледі. Мұнда қан мен зорлық жоқ, мән-жай жоқ; «Доминион» қорқыту үшін тым сыпайы және қалалық». 2005 жылы фильмді алғаш қараған режиссер Эрик Кристофер Майерс: «Экзорцист франшизасының ерекшелігі – сізде бір сюжеттік желіге сәйкес үш фильм бар, бірақ ешбір тарау үлкен тұтастыққа жататындай сезілмейді. Әрқайсысы алдыңғы бөлімнен өзгеше ойнайды, есімдер мен орындардан басқа шынайы сабақтастықты жояды. Шредердің фильмі әрқайсысының элементтерін бірінші рет синтездейді, қасақана немесе басқаша, және бізге Фридкинге, сондай-ақ Бурман мен Блаттиге көп қарызды «Экзорцистпен» таныстырады. Сонымен қатар, ол өзінің жеке басын қолға алып, «Экзорцист», «Экзорцист II: Еретик» және «Экзорцист III» фильмдерімен тікелей байланысты. Шредердің фильмінен басқа, сериядағы ешбір фильм әр серіктесімен шынайы үйленбеген».

While Blatty described Dominion as "a handsome, classy, elegant piece of work", critical reaction to the film was mixed. On Metacritic, the film holds a weighted average of 55 out of 100 based on 16 reviews, indicating "mixed or average reviews". In contrast Exorcist: The Beginning holds a rating of 10% on Rotten Tomatoes, and a score of 30 out of 100 on Metacritic. Nonetheless, the good reviews Dominion did get were much more positive than those of Harlin's version. Roger Ebert of the Chicago Sun Times gave it three stars out of four, and wrote that it "does something risky and daring in this time of jaded horror movies: it takes evil seriously". Leslie Felperin of Variety magazine wrote that this film is "intelligent, quietly subversive" and "Schrader has delivered a 100% Paul Schrader film, drenched in the spiritual and moral angst that's watermarked his career from Taxi Driver (as a writer) to Auto Focus (as a director)". Owen Gleiberman of Entertainment Weekly said that "Schrader's film is a notch better than Harlin's, but when you boil out the demon feathers, it's the same damn movie". Scott Tobias of The Onion's A. V. Club wrote that "Skarsgård [gives] a quietly mesmerizing performance", and that "Schrader's movie isn't particularly scary, but it's more substantive than The Exorcist and its sequels, because it takes demon possession out of head spinning literalism and considers evil as something more real and commonplace". David Edelstein of the magazine Slate said the film is "a good, thoughtful horror picture—and thiiis [sic] close to being a very good one." Brent Simon of IGN gave the film a score of 4 out of 10, saying: "The overall feeling Dominion gives off is one of rootless languor. You keep waiting for someone or something to show up and seize control of the picture, but it never really happens until the final confrontation, which feels like it might as well come from a different movie. It's not blood or gore that's missing, its context; Dominion is too polite and urbane to frighten". Director Erik Kristopher Myers, who was the first to ever review the film in 2005, wrote: "The curious thing about the Exorcist franchise is that you have three films following the same narrative thread, but none of the chapters feel as though they belong to a greater whole. Each one plays too differently from the previous installment, destroying any sense of genuine continuity beyond names or locations. Schrader’s film is the first to synthesize the elements of each one, whether intentionally or otherwise, and presents us with an Exorcist that owes as much to Friedkin as it does to Boorman and Blatty. At the same time, it also manages to achieve its own identity while still being directly linked to The Exorcist, Exorcist II: The Heretic and The Exorcist III. No other film in the series has a genuine marriage to each of its partners the way that Schrader’s does".

Үй медиасы

Фильм 2005 жылғы 25 қазанда Warner Home Video компаниясы тарапынан DVD және VHS форматтарында шығарылды, және оған өшірілген көріністер, фотогалерея және Шредердің аудио түсіндірмесі қосылды. 2006 жылғы 10 қазанда фильм "Экзорцист" (және оның кеңейтілген нұсқасы, "Экзорцист: Есіңізге есімдемеген нұсқасы"), "Экзорцист II: Еретик", "Экзорцист III" және "Экзорцист: Бастауы" фильмдерімен бірге "Экзорцист: Толық антология" атты жинақта жарық көрді, ал Blu-ray нұсқасы 2014 жылғы 23 қыркүйекте шықты. Сонымен қатар, ол Sony Pictures Home Entertainment компаниясы тарапынан 2020 жылғы 13 қазанда жеке Blu-ray дискісінде де жарық көрді.