Кіріспе

Африканың дамуы үшін жаңа серіктестік (НЕПАД) бағдарламасының аясында, мүше елдердің барлық мектептеріне компьютерлер және интернетке қолжеткізу сияқты АКТ жабдықтарын ұсыну мақсатында «НЕПАД мектептері» бағдарламасы іске қосылды. Бағдарламаның негізгі мақсаты – интернет қосылымы мен технологияға қолжеткізу арқылы оқушылардың мектепте білім алу мүмкіндіктерін кеңейту. Іске асыру басталғаннан кейін 5 жыл ішінде барлық жоғары мектептерді, ал 10 жыл ішінде барлық бастауыш мектептерді, жалпы 600 000 мектепті қамту жоспарлануда. Бұл Африка мектептерінде білім теңдігін арттыруға және оқуға қолжетімділікті қамтамасыз етуге бағытталған бастама. Бағдарлама Африкалық балалардың үлгеріміне көмектесу үшін, басқа елдерде қолданылған АКТ сияқты технологияларды енгізу арқылы осы мақсатқа жетеді. НЕПАД мектептері, НЕПАД бағдарламасына қатыспаған мектептерден АКТ-ны кеңінен пайдалану арқылы ерекшеленеді, бұл балаларға академиялық үлгерімді жақсартуға көбірек мүмкіндік береді. Дүниежүзілік экономикалық форумның Африкадағы саммитінде (Кейптаун) бағдарламадан алғашқы пайда көретін мектеп – Уганданың Бусобья ауылындағы Бугулумбия орта мектебі болып жарияланды.

Демонстрациялық жобалар

"Е" мектеп бағдарламасын іске асырудың бастапқы қадамы – іске асыру процесінде кездесетін ең тиімді әдістерді және түрлі жағдайларды анықтау мақсатында "Демонстрациялық жобалар" құру болды. Осы жобалардың негізгі мақсаты – осы бағдарлама аясында іске асырылатын спутниктік желінің "құны, пайдасы, тиімділігі және қиындықтарын" көрсету еді. Демонстрациялық жоба бір жылға жоспарланған, бірақ туындаған қиындықтарға байланысты мерзімі ұзартылды. Жобаның мақсаты – бағдарламаны іске асырудың "ең жақсы тәжірибесін" анықтап, оны тиімді қалай жүзеге асыруға болатынын білу болды. Бұл демонстрациялық жоба 16 елде жүзеге асырылды: Алжир, Буркина-Фасо, Камерун, Египет, Габон, Гана, Кения, Лесото, Мали, Маврикий, Мозамбик, Нигерия, Руанда, Сенегал, Оңтүстік Африка және Уганда. Демонстрациялық жобаларға қатысқан мектептер жобаның алдын ала сынақ кезеңінде АКТ-ны пайдалану мүмкіндігіне ие болды. Кениядағы NEPAD орта мектептерінің оқу мүмкіндіктері мен ресурстарын NEPAD емес орта мектептерімен салыстыру мақсатында бір зерттеу жүргізілді. Зерттеуде Кенияның алты провинциясындағы ақпараттық және компьютерлік технологиялардың (АКТ) интеграциясының деңгейі мен жетістіктері қарастырылды. Зерттеушілер әр типтегі (NEPAD және NEPAD емес) алты мектепті таңдап, сұрақнама арқылы мектептердің соңғы кездердегі табыстылығын анықтады. Олар электронды оқытудың NEPAD мектептерінде тиімдірек қолданылғанын анықтады, себебі "Е" мектептеріндегі оқушылар мен мұғалімдер электронды оқытуды пайдалануда NEPAD емес мектептерге қарағанда мұғалімдердің жақсы қолдауына ие болды. Бірақ, Руанда мысалында жасалған бір зерттеу "Е" мектеп бағдарламасының мақсаттарына қол жеткізілмегенін мәлімдейді. Зерттеуде елдің дамымай жатқан инфрақұрылымына байланысты мұндай қымбат бағдарламаны қаржыландыруға қабілетсіздігі айтылады. Көптеген мектептерде қаражаттың жетіспеуі, мұғалімдерді оқытудың және АКТ туралы білімнің болмауы себепті "Е" мектеп бағдарламасымен ұсынылған АКТ-ны толыққанды пайдалану қиындық тудырады.

Сын-пикирлер мен келесі қадамдар

2012 жылға дейін E School бағдарламасының мақсатына қатысты көп өзгеріс жасалмады. Бағдарлама арқылы мектептеріне ең көп инвестиция салған елдер бағдарламада ең үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Көптеген елдер әлі де бағдарламаны іске асыруда және мектеп жүйелерінде жаңа ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалануда, бірақ жоғарыда айтылғандай, олардың жолында басқа да кедергілерге тап болып жатыр. Кедей африкалық елдер бағдарламаға нақты өзгерістер енгізу үшін жеткілікті қаражат инвестициялай алмайды. Бағдарламаның құны жоғары, сондай-ақ Африканың көптеген елдерінде бағдарламаға қажетті қаржы немесе инфрақұрылым жетіспейді. Бұл Руандадағы жағдай сияқты, ол бағдарламаның ресурстарын толыққанды пайдалана алмады. Мұны шешу үшін мұғалімдерді даярлау және мектептерді қаржыландыру сияқты ең негізгі деңгейдегі білім беру инфрақұрылымына инвестицияларды арттыру қажет. Көптеген мектептер бағдарламаның демонстрациялық жобадан кейінгі тұрақтылығына сынды пікір білдірді. Алайда, осы мәселенің алдын алу үшін жоба және мектептер бағдарламаның тұрақтылық жоспарларын жасау және жоспарлардың қажеттіліктерін бейімдеу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Бұл E мектептері үшін келесі қадам ретінде демонстрациялық жобаның бастапқы кезеңінде ұсынылған болатын.