Кіріспе

Генри Харрисон Янг (1841–1866) – Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының офицері және тыңшы қызметін атқарған.

Ерте өмір

Генри Харрисон Янг 1841 жылдың 9 ақпанында Массачусетс штатының Мендон қаласында дүниеге келді. Ол әкесінен ерте айырылып, анасы мен кіші қарындасына күтім жасауға мәжбүр болды.

Азамат соғысындағы қызмет

1861 жылы сәуірде Америка Азамат соғысы басталғанда Род-Айленд штатының Паутукет қаласында тұратын Янг Одақ армиясында қызмет етуге құштар болды. Он жастағы қарындасы оған арба айдап, тізесіне тактика кітабын қойып, Блэкстоун алқабындағы ауылдар арқылы үйден-үйге бара жатты. Қоғамдық орындарда тоқтап, көпшілікті шақырып, патриоттық сөздерімен жігерлендіріп, бір күнінде Одақ армиясына алпыс үш ер адамды жазылдырды. 1861 жылдың 6 маусымында 20 жасында Янг Одақ армиясына 2-ші Род-Айленд ерікті жаяу әскерінің қатарына қосылды. 5 фут 2 дюйм бойы болса да, Янг табиғи көшбасшы екенін және қатал жауынгер болатынын көрсетті. 1861 жылдың 21 шілдесінде Буль-Ран шайқасында өз полкімен шайқасты. Ол шайқастағы батылдығы үшін келесі күні 2-ші лейтенант болып тағайындалды, ал сол жылдың қараша айында 1-ші лейтенант болды. Кейін Янг Фредериксбург шайқасында және Салем биіктіктері шайқасында да шайқасты. 1863 жылдың 30 сәуірінде Янг капитандыққа көтеріліп, бригада штабында генерал-инспектордың көмекшісі болып тағайындалды. Бұл әкімшілік қызмет болғандықтан, Янгтың жауынгерлік қызметке оралуға деген ниетіне сай келмеді. Ол бұл лауазымда 1864 жылдың қараша айына дейін болды, содан кейін майор болып тағайындалды және Потомак армиясының кавалерия корпусының қолбасшысы генерал-майор Филипп Шериданның көмекшісі және барлаушылар басшысы болып қайта тағайындалды. Янг «Джесси скауттары» деп аталған 58 адамнан тұратын барлаушылар тобын басқарды. «Джесси скауттары» жаудың киімдерін кию және жау тылында алыс қашықтықтан барлау жүргізу сияқты конвенциялық емес соғыс тактикасын қолданды. Олар телеграф сымдарын тыңдау және жабдықтау пойыздарын қателеу сияқты басқа да іс-әрекеттермен айналысты. Янг өзін Конфедерация сарбазы немесе азамат ретінде жасыру және конфедерация лагерьлерінде байқаусыз жүріп, барлау ақпаратын жинау қабілетімен танымал болды. Ол жаудың қатарына жасырын кіргендіктен, заңды түрде тыңшы саналды және Конфедерация әскері тарапынан ұсталған жағдайда заңды түрде өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Янгтың ең танымал ісінің бірі – 1865 жылдың 4 ақпанында Конфедерация полковнигі Гарри Гилморды тұтқындау болды. Гилмор шабуыл жасаушылар отрядының басшысы болды, оның тұтқындалуы генерал Шеридан үшін өте маңызды деп есептелді. Янг және оның бірнеше барлаушылары Конфедерация сарбаздары болып киініп, Гилморды білетін адамдарға полковникпен кездесу қажеттігін айтты. Гилмордың орналасқан жері белгілі болғаннан кейін, Янг үйге барып, Гилморды төсегінде қарумен ұстады. Содан кейін Янг оны Бостон қаласындағы Форт Уоррендегі Конфедерация офицерлеріне арналған түрмеге жеткізді, онда полковник Гилмор 1865 жылдың 10 ақпанында жеткізілді. Янг 1865 жылдың наурыз айында еріктілердің подполковнигі болып шығарылды, содан кейін төрт айдан кейін қызметтен босатылды.

Соғыстан кейінгі кезең

1866 жылдың соңында полковник Янг Рио-Гранде өзенінен өтіп бара жатқанда тағысы жоқ жағдайда қаза тапты. Ол император Максимилианға қарсы Мексика президенті Бенито Хуареспен одақтасқан мексикалық генерал Мариано Эскобедоны күзетуге бара жатқан тәжірибелі сарбаздар тобымен бірге болды. Янгтың қазасы туралы естігеннен кейін генерал Шеридан: «Егер майор Янгтың соғыстағы өмірі туралы мәліметтер жиналса, ол кез келген соғыс романынан да қызықтырақ болар еді. Мен оны әрқашан мақтанышпен және жылы сезіммен еске аламын» деп жазды.