Түрік-армян тегінің француз концептуалды суретшісі Саркис Забунян

Кіріспе

Түрік-армян тегінен таралған француз концептуалдық суретшісі

Саркис Забуньян (Саркис,; 1938 жылдың 26 қыркүйегінде туған) – француз концептуалдық суретшісі.

Өмірбаян

1938 жылы Стамбулда туған Саркис 1964 жылы Парижге көшер алдында француз тілін, сурет өнерін және интерьер дизайнын оқыды. 1967 жылы Париж биенналесінде суретшілік жүлдеге ие болды және «Connaissez vous Joseph Beuys?» атты туындысын «Май салон» көрмесінде таныстырды. Бұл туынды сол кездегі ең маңызды суретші деп есептелген адамға сілтеме жасады. 1969 жылы сыншы және куратор Харальд Симанн оны «Қарым-қатынастар формаға айналғанда» атты, қазіргі таңда әйгілі болған көрмеге қатысуға шақырды. Оқыту және тәжірибе алмасу – осы суретшінің басты мақсаты. 1980 жылдан 1990 жылға дейін ол Страсбургтегі École des Arts Décoratifs мектебінің өнер кафедрасын басқарды, ал 1988 жылдан 1995 жылға дейін Понтус Хюльтен құрған Institut des Hautes Études en Arts Plastiques институтында семинарлар өткізді. 1980 жылдан бері Саркис көптеген халықаралық көрмелерге қатысып (соның ішінде Documenta, Венеция, Сидней, Стамбул және Мәскеу биенналдары), өзінің туындыларын әлемдегі жетекші мұражайларда көрсетті. 2010 жылы Помпиду орталығында өткен «Пассаждар» көрмесінде Саркистің туындылары Казимир Малевичтің жұмыстарымен, Андре Бретонның студиясынан алынған қабырға фрагментімен және Саркистің шабыт көзі болған Джозеф Бьюйстің «Plight» атты туындысымен диалог құрды. «Пассаждар» суретшінің студиясы мен мұражай арасындағы мәңгілік байланысты, сондай-ақ Вальтер Бенджаминнің Париж аркадалары туралы аяқталмаған зерттемесін еске салды. Көрмеде Помпиду орталығының жаңа немесе арнайы жасалған туындылары қойылды. Бұл туындылар әртүрлі өркениеттерден табылған заттардан, өнер туындыларынан және этнографиялық объектілерден тұрды. 2011 жылы Женевадағы Модерн және заманауи өнер мұражайы (MAMCO) суретшіге арналған маңызды ретроспективті көрме ұйымдастырды. Төрт қабатта орналасқан көрмеде 1971-2011 жылдар аралығында жасалған 200 жұмыс көрсетілді. Онда суретшінің түрлі тәжірибелері (видео және дыбыс инсталляциялары, акварельдер, фотосуреттер, фильмдер) талқыланды. 2012 жылы Саркис су астындағы 5000 шаршы метрлік ангарларда «Балладалар» атты туындысын ұсынды. Ол сондай-ақ Токиодағы Palais de Tokyo-да өткен «La Triennale – Intense Proximité» тобының көрмесіне қатысып, «Néon, who’s afraid of red, yellow and blue?» көрмесінде көрсетілген «Frise des Trésors de Guerre» туындысын La Maison Rouge – Fondation Antoine de Galbert және Стамбул Модерн мұражайында таныстырды. 2013 жылы Саркис 55-ші Венеция биенналесі аясында Прада қорында өткен «When Attitudes Become Form, Bern 1969/Venice 2013» көрмесіне қатысты. Сондай-ақ, ол Château d’Angers-те өткен «Passages Croisés en or» көрмесіне қатысып, «Frise de Guerre» туындысын Тасманиядағы Ескі және жаңа өнер мұражайында (MONA) «Қызыл патшайым» көрмесінде көрсетуге шақырылды. Саркис сондай-ақ «Марсель – Прованс, Еуропаның мәдениет астанасы» бағдарламасы аясында «Ici, Ailleurs» көрмесіне және «Modernity? Perspectives from France and Turkey» көрмесіне қатысты. Стамбулдағы ARTER – Space for Art галереясында «Саркис – Cage/Ryoanji Interpretation» атты жеке көрмесі де ұйымдастырылды. 2014 жылы ол «Huis Marseille Museum voor Fotografie» мұражайында «Жылқалам портреттерін» көрсетті және үш жерде ұсынылды: CIAC, MNAC және Бухаресттегі Румын шаруасы мұражайы. Оның туындыларына арналған жеке көрме Монбельярдағы Музей дю Шато де Дук де Вюртембергте өтті.

Born in Istanbul in 1938, Sarkis studied French, painting and interior design before moving to Paris in 1964. In 1967, he won the painting prize at the Biennale de Paris and presented his work Connaissez vous Joseph Beuys ? at the Salon de Mai, in a reference to the man he considered the most important artist of the day. In 1969, he was invited by the critic and curator Harald Szeemann to take part in the now legendary show When Attitudes Become Form. Teaching and the sharing of experience are key concerns of this artist. From 1980 to 1990 he was director of the Art Department at the École des Arts Décoratifs in Strasbourg, and from 1988 to 1995 he ran a seminar at the Institut des Hautes Études en Arts Plastiques created by Pontus Hulten. Since the 1980s, Sarkis has taken part in numerous international exhibitions (including Documenta and the biennials in Venice, Sydney, Istanbul and Moscow) and had his work shown in the world’s leading museums. In the exhibition Passages at the Pompidou Centre in 2010, works by Sarkis were allowed to dialogue with works by Kasimir Malevich, the wall from André Breton’s studio, and Plight by Joseph Beuys, who is one of Sarkis’s sources of inspiration, along with the Russian filmmaker Andrei Tarkovsky, one of whose films he explored in the Brancusi studio. Passages evoked both the permanent back and forth between an artist’s studio and the museum, and Walter Benjamin’s great unfinished work about the arcades of Paris. The exhibition featured a series of recent or specially created works produced by the Pompidou Centre. These works, standing as the artist’s KRIEGSSCHATZ (trophies), comprised found objects, art works and ethnographic objects from different civilizations. In 2011, the Musée d’Art Moderne et Contemporain in Geneva (MAMCO) devoted an important retrospective to the artist entitled Hôtel Sarkis. The presentation on four floors brought together 200 works created between 1971 and 2011, and explored the artist’s different practices (video and sound installations, watercolours, photographs, films) and thus amplified the resonance of a body of work produced in response to other artists, whether musicians, architects, writers, philosophers, painters, sculptors or filmmakers. In 2012, Sarkis presented Ballads in the 5000 square metres of the underwater Hangars, at the invitation of the Museum Boijmans van Beuningen and the Port of Rotterdam, as well as Ailleurs, Ici on the estate of Chaumont sur Loire, following a commission by the regional council of Centre. He has also taken part in the group show La Triennale – Intense Proximité at the Palais de Tokyo with his Frise des Trésors de Guerre, showed at Néon, who’s afraid of red, yellow and blue? at La Maison Rouge – Fondation Antoine de Galbert, and Istanbul Modern at the Museum Boijmans Van Beuningen. In 2013, Sarkis took part in the exhibition When Attitudes Become Form, Bern 1969/Venice 2013 at the Prada Foundation as part of the 55th Venice Biennale. He also showed at Passages Croisés en or at the Château d’Angers, and was invited to present his Frise de Guerre at the Museum of Old and New Art (MONA) in Tasmania as part of the exhibition The Red Queen. Sarkis also participated in the exhibition Ici, Ailleurs as part of the Marseille – Provence, European Capital of Culture programme, and the exhibition Modernity? Perspectives from France and Turkey at the Istanbul Modern, and in his solo exhibition titled Sarkis – Cage/Ryoanji Interpretation at the ARTER – Space for Art in Istanbul. In 2014 he exhibited his Ring Portraits at the Huis Marseille Museum voor Fotografie in Amsterdam, and was presented in three places: the CIAC, the MNAC and the Museum of the Romanian Peasant in Bucharest. A solo exhibition devoted to his work appeared at the Musée du Château des Ducs de Wurtemberg in Montbéliard.