Кіріспе

Француз суретшісі Жан Жак Лебель (30 маусым 1936 жылы Парижде туған) – француз суретші, ақын, өнер коллекционері, жазушы, саяси белсенді және перформанс өнерінің іс-шараларын ұйымдастырушы. Лебель әртүрлі өнер туындыларымен және поэзиясымен қатар, Бит-генерациясымен және хэппенингтермен ерте жұмыстарындағы еңбегімен, Феликс Гуатаримен, Жиль Делеузбен және американдық поэзия және өнер саласымен тығыз байланыста болған өнер теориясы бойынша жазушы ретінде де танымал. Ол сонымен қатар өнер кураторы және Роберт Лебельдің ұлы; ол ақын, аудармашы, поэзия баспасының иесі, саяси белсенді, өнер коллекционері, өнер тарихшысы және Марсель Дюшанның туындыларын зерттеуші.

Өмір және жұмыс

Лебель өзінің алғашқы көрмесін 1955 жылы Италияның Флоренция қаласындағы Galleria Numero-да өткізді. Сюрреалистермен қысқа ғана уақыт аралығында Лебель Миланда және Парижде көрмелер ұйымдастырды, содан кейін әлемнің әртүрлі музейлері мен галереяларында жұмыстарын көрсетті. Ол суретші және жазушы Арно Лабел Рожумен тұрақты түрде ынтымақтастық жасайды. 1955 жылдан бастап Лебель Front Unique атты поэзия журналын шығарып, 1964 жылы La Libre Expression (Еркін Өрнек) және 1979 жылы Polyphonix сияқты түрлі көшпелі поэзия фестивальдарын ұйымдастырды. 1960-жылдары Лебель Уильям С. Берроуз, Аллен Гинзберг, Майкл МакКлюр, Лоуренс Ферлингетти және Грегори Корсоның шығармаларын француз тіліне аударып, жариялады. 1960 жылы Лебель Венецияда өткен алғашқы еуропалық L'enterrement de la Chose оқиғасын ұйымдастырып, оған қатысты. Ол жерде "Антипроцестің қосылу рәсімі" атты қойылымы үшін Лебель көрермендерді салтанатты киіммен рәсімге қатысуға шақырды. Үлкен резиденцияның ішіндегі әсемделіп безендірілген бөлмеде, "майыт" тақтаға қойылды, содан кейін "атқарушы" оны рәсімдік түрде пышақтап, француз декадент жазушысы Жоррис Карл Гюйсман мен маркиз де Садтан алынған үзінділерден тұратын "қызмет" оқылды. Содан кейін табыт тасушылар табытты гондолаға көтеріп, Жан Тингелидің механикалық мүсіні болған "денені" салтанатты түрде каналға сырғытып жіберді. 1960-жылдары Лебель авангардты американдық "Жанды Театр" тобының жұмысын жақыннан қадағалады. Ол топ мүшелерімен кеңінен сұхбаттасып, репетицияларына қатысты, нәтижесінде 1969 жылы Entretiens avec le Living Theatre кітабы жарық көрді. Лебель бүкіл әлемдегі оқиғалар қозғалысы туралы француз тіліндегі алғашқы сындық мақаласын жариялады, 1920 жылғы Дада-Мессе (Бірінші халықаралық Дада жәрмеңкесін) Еуропадағы қазіргі заманғы оқиғаның басты алғыкүші деп атады. Осыдан кейін ол көптеген құрлықтарда 70-тен астам оқиға, қойылымдар мен акцияларды ұйымдастырды, соның ішінде Pour conjurer l'esprit de catastrophe (1962), Déchirex (1965) және 120 минут dédiées au divin marquis (1966). 1967 жылы Гассинде өткен "Festival de la Libre Expression" фестивалінде Пабло Пикассоның 1941 жылғы алты актіден тұратын сюрреалистік театрлық "Le Désir attrapé par la queue" (Қойрыққа түскен құштарлық) тамашасын қойды. Ол үшін Лебель Soft Machine тобын өнер көрсетуге шақырды, ал сол жылы Лебель Бельгияның Кнокке қаласында Йоко Ономен бірлесіп жасаған оқиғасы үшін жалаңаштықты насихаттағаны үшін тұтқындалды. 1968 жылы Лебель 22 наурыз қозғалысына қатысып, содан кейін анархистік топ - Noir et Rouge және Социалистік топтың бөлігі - Informations et Correspondences Ouvrières-тің қызметіне қосылды. Лебель сонымен қатар Париж 8 университетінің Винсенн факультетінде Жиль Делеуздің философиялық оқуларын тыңдады. 1980 жылы Лебель Париждегі ARC Музейінде Гарри де Крон, Джулиен Блейн, Джоэл Хубаут және Барбара Хайниш қатысқан спектакль фестивалін ұйымдастырды. Франсуа Пайнмен бірге 90 минуттық "Феликс Гуатари ескерткіші" фильмін жасады, ал 1994 жылы Помпиду орталығының форумында "Феликс Гуатари ескерткіші" атты үлкен құрастырма орнатты. 2001 жылдан бері ол өзінің Manifestation Itinérante және Пьер Клоссовский ұсынған vénusté тұжырымына негізделген Reliquaire pour un culte de Vénus цифрлық өнерін морфтандыратын анимациясын жиі көрсетеді. 2001 жылы Лебель Монреаль көркемөнер мұражайында Пабло Пикассоның Picasso Erotique атты эротикалық туындыларының қонақ кураторы болды және Чарли Роуз шоуына қатысты. Көрме Барселонадағы Пикассо мұражайына және Париждегі Galerie nationale du jeu de paume-ге сапарлады. Көрменің нәтижесінде 2001 жылы Prestel Publishing компаниясы "Picasso Erotique" атты кітап шығарды. Бұл кітапта Лебель, Пабло Пикассо, Энни Ле Брун, Паскаль Квинар, Патрик Ройжерс және Мален Гуальдің мәтіндері бар. 2009 жылы Париждегі La Maison Rouge Лебельдің жұмысының барлық қырларын (суретші, көрменің кураторы, жазушы, орындаушы және өнер фестивалінің ұйымдастырушысы) Жан Жак Лебель, Soulvements атты көрмеде ұсынды. Көрме келесі тақырыптарға бөлінді: оқиғалар, бағынусыздық, поэзия, галлюцинация, Эрос, Дада, соғыс және ризома, сонымен қатар примитивті өнер туындыларымен, аты-жөні белгісіз суретшілердің жұмыстарымен және Иоганн Генрих Фюссли, Джузеппе Арчимболдо, Луиза Мишель, Чарльз Фурье, Равахол, Гийом Аполлинаир, Марсель Дюшан, Пабло Пикассо, Отто Дикс, Джордж Гросс, Андре Бретон, Франсис Пикабия, Антонин Арто, Виктор Браунер, Бернард Хайдиек, Эрро, Антонио Саура және Питер Саул сияқты суретшілердің туындыларымен суреттелді. Барлығы үш жүзге жуық жұмыс болды. Көрменің кураторы Жан де Луази болды. 2013 жылы Лора Адлер Лебельмен кең ауқымды радиоинтервью жасады, ол "L'iconoclaste Jean Jacques Lebel" (5 бөлімнен тұрады) деп аталды және France Culture арнасында таратылды. 2018 жылы Лебель Пале де Токиода "жамандық және жаңару" тақырыбында L’Un et l’Autre (Бір және Екінші) атты көрмені ұйымдастырды, сондай-ақ сол жылы Помпиду орталығында оның ерте туындыларына арналған жеке көрме ұйымдастырылды, ол l'outrepasseur деп аталды.