Кіріспе

Рахбомантия – кез келген таяқ, шыбық, таяқ, жебе немесе осы сияқты нәрселерді пайдалану арқылы болашақты болжайтын әдіс. Рабдомантияның бір түрі – таяқтарды тік қойып, олардың қай жаққа құлауын бақылап, қай бағытта бару керектігін немесе белгілі бір сұрақтарға жауап табу үшін қолданылатын. Сондай-ақ, ағаштан жасалған біліктері бар жебелер арқылы, беломантия деп аталатын болжау үшін де пайдаланылған. Көбінесе, бұл I Цзинге қатыстырылады, ол дәстүрлі түрде жусан бұтақтарын қолданады. Рабдомантияның тағы бір түрі – бауыздаудың дәстүрлі түрі, әдетте екі салалы ағаш таяқты пайдалану. Рабдомантия туралы бірнеше Библия аяттарында айтылған. Әйгілі Иероним Осия 4:12 аятын – "Менің халқым өздерінің таяқтарынан кеңес сұрайды, және олардың таяқтары оларға жауап береді" (KJV) – ежелгі грек рабдомантиялық тәжірибелерімен байланыстырды. Томас Браун өзінің "Pseudodoxia Epidemica" еңбегінде Езекиел 21:21-де Навуходоносор II-нің жебе арқылы болжау жасағанын рабдомантия деп сипаттайды, бірақ оны беломантия деп те атауға болады деп жазады. Сандар кітабының 17-тарабы да рабдомантиямен байланыстырылған. "Калеваланың" ағылшын тіліне аудармашысы У.Ф. Кирби 49-шы рунода Ваинамойненнің Күн мен Айдың қайда жасырынғанын білу үшін рабдомантияны, яғни таяқтар арқылы болжауды қолданғанын айтады, бірақ бұл түсіндірмені Аили Колехмайнен Джонсон (1950) қабылдамайды.

Этимология

Сөз алғаш рет ағылшын тілінде 17 ғасырдың ортасында пайда болады (Томас Браунның "Pseudodoxia Epidemica", 1646 жылғы еңбегінде), онда ол кейінгі латын тілінен алынған "rhabdomantia" сөзінің бейімделуі болып табылады, бұл болжамды (жазылмаған) ежелгі грек тіліндегі *rhabdomanteia сөзінен, ал одан әрі ежелгі грек тіліндегі ῥάβδος (rhabdos) – таяқ сөзінен туындаған. Лидделл мен Скотт бұл сөздің классикалық грек тілінде болғандығына "күмәнданады", алайда бұл сөз Патристикалық грек тілінде жақсы растамаланған. Ағылшын тіліндегі "рабдомантия" терминімен белгіленген болжау амалдарының ешқайсысы да ежелгі грек деректерінде кездеспейді.