Иван Богун: қазақ даласының батыры, Б.Хмельницкийдің серігі. Польшамен және Ресеймен келісімдерге қарсы болды, 1651 ж. Берестечко шайқасында басшылық етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украиналық казақ көшбасшысы (1664 жылы қайтыс болған)
Ukrainian Cossack leader (died 1664)
Иван Бохун (1664 жылы қайтыс болған) – Запорожье казак полковнигі. Богдан Хмельницкийдің жақын серіктесі және досы, ол Польша-Литва одағымен (1658 жылғы Хадях шарты) және Ресей мемлекетімен (1654 жылғы Переяслав шарты) жасалған келісімдерге қарсы болды.
Ivan Bohun (died 1664) was a Zaporozhian Cossack colonel. Close associate and friend of Bohdan Khmelnytsky, he opposed both the pacts with Polish–Lithuanian Commonwealth (Treaty of Hadiach of 1658) and with Tsardom of Russia (Pereiaslav Agreement of 1654).
Өмірбаян
Бохун русино-казак абыройының отбасында дүниеге келген. Рутениядағы поляк үкімшілігіне қарсы Хмельницкий көтерілісіне қатысты. 1651 жылы маусымда Брацлав әскерлерінің полковнигі болып сайланды және король Иоанн II Казимир Ваза басқарған поляк әскерлеріне қарсы Берестечко шайқасына қатысты, онда казактар жеңілді. Жеңілістен аман қалғаннан кейін күшін қайта жинап, 1652 жылы маусымда Батих шайқасына қатысты. Бұл жолы казактар жеңіске жетті; поляк қолбасшысы Марцин Калиновский қаза тапты, ал болашақ гетман Стефан Чернецкий өмірін сақтап қалды. Польшаның жеңілісі толық болды, бұл казак күштеріне сәтті шабуыл жасауға және Украина жерлерінің үлкен бөлігін бақылауға мүмкіндік берді. 1657 жылға дейін Иван Бохун поляк күштеріне қарсы, әсіресе Братслав пен Уманьда, шағын шайқастарға әскерін басқарды. Сондай-ақ, 1649 жылғы Зборив шартының нәтижесінде жақтарын ауыстырған Қырым татарларына қарсы күресті (бастапқыда казактармен одақтас болған, бірақ кейін Польшамен біріккен). Бохун бастапқыда 1654 жылғы Переяслав шартына қарсы болды. Конотоп шайқасынан кейін Иван Бохун Конотоп маңында бұрынғы одақтасы Иван Выховскийге қарсы қарулы көтеріліс ұйымдастырып, 1659 жылдың күзінде оның әскерін жеңді. 1663 жылы поляктар ұстағаннан кейін Бохунға Ресей мемлекетіне қарсы жаңа әскери науқанға қатысқан үшін бостандық ұсынылды. Апатты Хлюхив қамалынан кейін шегіну кезінде Бохун қоршаудағы орыс гарнизонына маңызды әскери ақпарат бергені үшін атып тастады.
Bohun was born into a Cossack Ruthenian nobility family. He took part in the Khmelnytsky Uprising against Polish rule in Ruthenia. In June 1651 he was elected colonel of troops of Bracław and took part in the Battle of Berestechko against Polish troops led by King John II Casimir Vasa, which the Cossacks lost. Surviving the defeat he regathered his forces and in June 1652 took part in the battle of Batih. In this instance the Cossacks were successful; the Polish commander Marcin Kalinowski was killed and the future hetman Stefan Czarniecki barely escaped with his life. The Polish defeat was complete and allowed the Cossack forces to start a successful offensive and effectively gain control over large parts of the Ukrainian lands. Until 1657 Ivan Bohun also led his forces in minor skirmishes against Polish forces, notably at Bratslav and Uman. He also fought against the Crimean Tatars who had switched sides in the effect of the Treaty of Zboriv of 1649 (they were initially allied with the Cossacks but supported the Commonwealth in later year). Initially Bohun opposed the Pereiaslav Agreement of 1654. After the Battle of Konotop, Ivan Bohun led an armed pro Russian uprising against his former ally Ivan Vyhovsky near Konotop and defeated his army in the autumn of 1659. After being captured by the Poles in 1663, Bohun was offered freedom in exchange for taking part in a new military campaign against the Tsardom of Russia. During the retreat after the disastrous Siege of Hlukhiv Bohun was executed by a firing squad for handing over important military information to the besieged Russian garrison.
Мұра
Иван Бохун Украинаның халық қаһарманы болды, Генрих Сенкевич оны "От пен қылыш" романында мәңгі есте қалдырды, ондағы Юрко Бохун кейіпі оның үлгісімен жасалған. Роман негізінде түсірілген, Ежи Хоффман режиссерлік еткен фильмде Бохун рөлін Александр Домогаров ойнады. Иван Бохун Жацек Комуданың "Бохун" атты поляк-казақ соғыстары туралы жазған заманауи тарихи романында да жақсы сипатталған. Оның қазасы әлі күнге дейін жыл сайын Львов қаласында еске алынады.
Ivan Bohun became a popular Ukrainian folk hero, immortalized by Henryk Sienkiewicz in a novel With Fire and Sword where character Jurko Bohun was loosely based on him. In the film based on the novel, directed by Jerzy Hoffman, Bohun was played by Aleksandr Domogarov. Ivan Bohun is also well described in Bohun, a modern, historical novel about Polish Cossack wars, written by Jacek Komuda. His death is still commemorated annually in Lviv.