Кіріспе

Швейцариялық композитор Людвиг Сенфль (шамамен 1486 жылы туған, 2 желтоқсан 1542 мен 10 тамыз 1543 аралығында қайтыс болған) – Германияда қызмет еткен Швейцарияның Ренессанс кезеңінің композиторы. Ол Генрих Исақтың ең белгілі шәкірті, қасиетті Рим императоры Максимилиан I сарайының музыкалық директоры және Германияда франко-фламандтық полифониялық стильдің дамуына зор ықпал еткен тұлға. Ол және оның ұстазы Исаак неміс халық әндерін дамытуда және оларды полифониялық шығармалардың үлгісі ретінде пайдалануда маңызды рөл атқарды.

Өмір

Сенфль шамамен 1486 жылы Базельде дүниеге келген болуы мүмкін, ал 1488 жылдан 1496 жылға дейін Цюрихте өмір сүрді, содан кейін Аугсбургтегі император Максимилиан I-нің Хофкапелласының хорына қосылды. 1504 жылы жасаған бір қысқа сапардан басқа, ол Швейцарияда қайтадан тұрмаған сияқты. 1497 жылы ол Хофкапельді Венаға ертіп келді, ал 1500 мен 1504 жылдар аралығында Венада үш жыл оқыған болуы мүмкін, бұл дауысы өзгерген хор ұлдары үшін қалыпты жаттығу еді, дін қызметкері болуға дайындалудың бір бөлігі ретінде. Осы кезеңде ол Генрих Исаакпен оқыды, 1509 жылға қарай оның көшірмешісі болды; ол ескі композитордың «Choralis Constantinus» атты көп бөлігін көшіргені белгілі, бұл Исаактың қайтысынан кейін аяқталған зор жұмыс. 1508 мен 1510 жылдар аралығында Италияға сапардан кейін Сенфль Хофкапельге оралды; 1517 жылы Исаак қайтыс болғанда император оны Исаактың орнына сарай композиторы етіп тағайындады. 1518 жылы Сенфль аң ауысқанда аяғының бір саусағын жоғалтты; жарақат оны шамамен бір жылға мүгедек қылған көрінеді. 1519 жылы император қайтыс болғанда, Сенфль жұмыссыз қалды, және оның жағдайы нашарлады: Карл V Максимилианның көптеген музыканттарын жұмыстан босатты, тіпті император қайтыс болған жағдайда оған уәде етілген жылдық стипендияны төлеуден бас тартты. Келесі бірнеше жылда ол көбінесе жұмыс іздеп, көп саяхаттады, бірақ сонымен қатар композитор ретінде де белсенді болды. 1520 жылы ол мотет антологиясы «Liber selectarum cantionum» редакторы (немесе мүмкін, корректоры) ретінде жұмыс істеді, ол сол жылы Аугсбургте Зигмунд Гримм мен Маркус Вирсунгтың шеберханасында басылды. Ол 1521 жылы Вормста өткен диетаға қатысқан, бірақ ол ресми түрде протестант болмаса да, оның көңілі Лютерге жақын болған, кейіннен инквизиция оны тексерді және ол өз еркімен дін қызметкерлігінен бас тартты. Сенфль 1530 жылдан бастап лютерандық герцог Альбрехт Пруссиямен және Мартин Лютермен кеңінен хат алмасып жүрді. Соңында Сенфль Мюнхенде қызметке орналасты, онда жоғары музыкалық стандарттар, жаңа музыкаға үлкен қажеттілік және протестанттық көзқарастағыларға төзімділік болды; ол өмірінің соңына дейін сол жерде қалды. 1540 жылы герцог Альбрехтпен хат алысып, денсаулығы нашарлағанын білдірді, және шамамен 1543 жылдың басында қайтыс болды.

Музыка және әсер

Сенфль – эклектикалық композитор болды, ол қасиетті және зайырлы музыка әлемінде еркін сезінді, ал стилін алдыңғы буынның франко-фламанд композиторлары, әсіресе Жоскин де Пре ұсынған үлгілерге сәйкес қалыптастырды. Ол өте дарынды мелодист болды, оның әуендері жылы лирикалық сипатқа ие; оның музыкасы 17 ғасырға дейін Германияда танымал және ықпалды болып келді. Оның қасиетті музыкасына массалар, мотеттер, кешкі құлшылықтар мен Магнификат кіреді. Техникалық тұрғыдан алғанда, оның музыкасында 15 ғасырда кең таралған кантus фирмус тәсілі сияқты көптеген архаикалық ерекшеліктер бар; ол тіпті кейде изоритмді де қолданады. Дегенмен, ол параллельді толық емес интервалдардағы (3-ші және 6-шы) оңай ән айтуға болатын мелодиялық бөлімдерді ұнатады. Сенфль көптеген неміс лидтерін де жазды, олардың көпшілігі зайырлы (қасиетті мәтіндердегі бірнеше туындысы Пруссия герцогы Альбрехт үшін жазылған). Олардың мінезі әртүрлі, ең қарапайым кантus фирмус әуендерінен бастап, күрделі канондар мен квадлибеттер сияқты контрапункттық шеберлікке дейін жетеді.

Басылымдар

Қазіргі уақытта Вена университетінің Музыкатану институтында және Вена музыка және сахна өнері университетінің Музыкатану және интерпретация зерттеу институтында Стефан Гасх, Скотт Эдвардс және Соня Тростер Людвиг Сенфльдің шығармаларының жаңа басылымын дайындап жатыр; «Жаңа Сенфль басылымының» бірінші томы 2021 жылы жарық көрді. Людвиг Сенфль: Төрт дауысқа арналған мотеттер (A I), Скотт Ли Эдвардс, Стефан Гасх, Соня Тростердің редакциясы (= «Жаңа Senfl Edition» 1 / Denkmäler der Tonkunst in Österreich, Vol. 163.1). Холитцер, Вена, 2021.

Жазбалар

1983 жылы – «Музик дер лютерзайт» (Musik Der Lutherzeit). Studio der Frühen Musik, capella antiqua München, Monteverdi Chor Hamburg. Telefunken – Das Alte Werk лейблі – 2 LP жинағы. «Христос тірілді», «О, кедей Юда», «Иисус айқышқа ілінгенде», «Шпайердегі қоңыраулар» және «Таңда тұрдым» әндерін қамтиды. 1993 жылы – «Deutsche Lieder». Мишель Пиге және Ricercar Ensemble. 28 трек. Capitol Records. 1998 жылы – «Маргарет – Максимилиан I. 1500 жылға жуық музыка». Capilla Flamenca, La Caccia, Schola Cantorum Cantate Domino Aalst, Schola Gregoriana Lovaniensis қатысқан. ORF CD 265 (2 CD). Жоскин де Престің «Adieu mes amours» әнінің жазбасын қамтиды. Людвиг Сенфльдің «Ach Elslein – Es taget» әнінің жазбасын қамтиды. 1999 жылы – «Missa Nisi Dominus». Мотеттер. Officium, Wilfried Rombach, Christophorus. 1999 жылы – Senfl – «Deutsche Lieder – Carmina». Сюзанна Райден, Гарри Гераертс, Ян Стромберг. CPO Records. 2004 жылы – «Missa L'homme armé: Людвиг Сенфльдің қасиетті музыкасы». The Suspicious Cheese Lords, Clifton "Skip" West. CD. 2004 жылы – Людвиг Сенфль «Im Maien, Lieder & Consort Music», Чарльз Даниэлс (тенор), Fretwork. Harmonia Mundi HMU907334. 2005 жылы – Людвиг Сенфль: Әндер, мотеттер, аспаптық туындылар. Farallon Recorder Quartet. 23 трек. Pandore Label. 2009 жылы – «Missa Paschalis, Мотеттер және Әндер». Кембридж, Сидни Сюссекс колледжінің хоры, QuinEssential, Эндрю Лоуренс Кинг (арфа), Кристофер Уотсон (тенор), Роберт Макдональд (бас). Режиссері – Дэвид Скиннер. Obsidian Records. 2013 жылы – «Лютердің үйлену күні: Missa Nisi Dominus-тан Кири және Глория», Катарина Бэймл басқарған Capella de la Torre. Challenge Classics CD, CC 52798.