Кіріспе

Моха (المُخا), сондай-ақ Моха немесе Муха деп те жазылады, Йеменнің Қызыл теңіз жағалауындағы порты қаласы. 19 ғасырда Аден мен әл-Худейда оны басып кеткенге дейін Моха Йемен астанасы Сананың негізгі порты болды. Ұзақ жылдар бойы кофе саудасымен мәшһүр болған бұл қала моха кофеінің атын алды.

Шолу

Моха 16-шы ғасырдан 19-шы ғасырға дейін көптеген тауарлардың, соның ішінде кофедің (Coffea arabica) негізгі сауда орталығы болды. Кофе Мохада өспейтін, бірақ Эфиопиядан және Йеменнің ішкі аймақтарынан Моха портына тасылып, одан әрі шетелдерге жіберілетін. Басқа кофе көздері табылғаннан кейін де, мока бұршағы (санани немесе мока-санани бұршағы деп те аталады, яғни Санадан) ерекше дәмі үшін жоғары бағаланады және бүгінге дейін солай болып келеді. Моканың кофе тарихы мока латте және мока туркасы (Moka pot) кофе дайындағыштарының атында көрініс тапқан. Германияда дәстүрлі түрік кофесі мокка деп белгілі. 1625 жылы Қызыл теңізді кезіп өткен португал иезуит миссионері Жеронимо Лобоның айтуынша, Моха "бұрын аса танымал да саудасы дамымаған" қала болған, бірақ "түріктер Арабияны басып алғаннан кейін, түрік үкіметі астындағы аумақтың маңызды қаласына айналды, тіпті ол Пашаның резиденциясы болмаса да, ол Сана қаласынан екі күндік сапарда жатыр". Лобоның сөзіне қарағанда, Моханың порт ретіндегі маңыздылығы Осман заңымен де байланысты, ол Қызыл теңізге кіретін барлық кемелерді Мохада тоқтатып, жүктеріне салық төлеуді талап еткен. Моханың қасиетті әулиесі – Әли ибн Омар әш-Шадхили.

Климат

Көппен-Гейгер климаттық жіктеу жүйесі Моха қаласының климатын ыстық шөл (BWh) деп сипаттайды.