Кіріспе

Аябака немесе Аявака – Перудің солтүстік-батысындағы Пиура аймағының сегіз провинциясының бірі. Солтүстік және солтүстік-шығысында Эквадормен, оңтүстігінде Уанкабамба және Моропон провинцияларымен, батысында Пиура және Сульяна провинцияларымен шектеседі. Бұл провинция Батыс Анд тауларында орналасқан және оның орталығы – бүкіл аймақтағы ең биік орналасқан Аябака қаласы. Пиура – Сульяна – Аябака бағытында екі автобус компаниясы жұмыс істейді. Сапар шамамен 5-6 сағатқа созылады. Провинцияның Эквадормен ұзын шекарасы бар, ал Панамерикан тас жолының шығыс тармағы провинцияның солтүстігіндегі Суйо ауданынан өтеді, Пиура, Сульяна және Лас-Ломас қалаларын Эквадордың Макара және Лоха қалаларымен байланыстырады.

Этимология

Аябака атауы, сондай-ақ Аявака деп те жазылады, екі кечуа түбірінен шыққан: ая, өліммен байланысты, бірақ сонымен қатар өлместікпен де байланысты; және хуака – киелі орындар мен қасиетті жерлермен байланысты. Кейбір жергілікті монографиялар оның мағынасын "өлгендердің қабірі және көне құрған" ("tumba de muertos") деп шектеген. Олардың пікірінше, бұл мағына атаудың 1571 жылы испандықтар жергілікті халықты жинап, алғашқы "Pueblo de Indios de Nuestra Señora del Pilar de Ayavaca" немесе Ayavaca Vieja миссиясын құрған аймаққа жақын жерде табылған көне сүйектер мен қарапайым қару-жарақтарға байланысты екенін көрсетеді. Мұндай сүйектер мен қару-жарақтар "инкалардың кеңеюіне қарсы шайқаста қаза тапқан әскерлердің қалдықтары" болуы мүмкін. Ая – тек денелік мағынадағы өлік немесе қаңқа ғана емес, сонымен қатар жан, сана және энергияның символдық және рухани мағынасында, олар тәннен уақытша түнде және өмір соңында түпкілікті түрде шығып кетеді, бірақ су, жарық және маусымдар айналымы сияқты барлық тіршілік процестерінде айналып жүреді, Жермен бірге қозғалады. Осы байланыс арқылы ая, сондай-ақ, көктем мен күздің ақшыл қызыл немесе сары түстерімен, жаңа туған нәрестелер мен өлім төсегінде жатқан адамдардың сарғыштығымен де байланысты. Хуака – қасиетті орындар мен нысандардың атауы. Осы мағынада, Анд тауларының батыс шетінде орналасқан, барлық аймақтық өзендердің бастауы болатын ежелгі Аявака немесе Аяуака киелі орны – Өлімнің киелі орны, сонымен қатар Өлместік, өмірдің өзгерістері мен шығармашылық трансформациясының орны.

Туристік жерлер

Аяваканың ең маңызды көрікті жерлерінің бірі – провинция астанасынан шығысқа қарай орналасқан, «Инка құрылысы» деп белгілі Айпате маңындағы аймақ. Инка еңбегі ежелгі инкалық ғибадатхананың алдында немесе жанында орналасқан. 1996 жылы Ұлттық мәдениет институтының аймақтық бөлімі Айпатені «Пюраның археологиялық астанасы» деп мойындады. Айпате (сондай-ақ Айпаче немесе Аллапачи) атауы осы аймақтың тарихындағы негізін қалаушы саналатын маңызды аңыздық тұлғаны да көрсетеді. Аңыз бойынша, адамзат табиғатты түсініп, оны зақымдамай бағындырғаннан кейін алтын ғасыр басталады. Провинцияның әртүрлі аймақтарында ежелгі мәдениеттердің тағы да бірнеше дәлелдері сақталған, оның ішінде петроглифтер (Эль-Толдода, Самангада), мегалиттік құрбандық алаптары (Чокан, Монтеро) және Капак Нан, яки Инка жолының қалдықтары бар. Аявака құрғақ ормандар мен таулы аймақтағы жартылай тұрақты ылғалды аймақтарды қамтитын әртүрлі ландшафттарға ие, бұл аймақ Пюра аймағының негізгі тұщы су көздерін қамтамасыз ететін пармос, көлдер және ылғалды ормандармен жабылған. Осы көлдердің ішінде Хуамба мен Саманганың жанындағы Приета көлі, төмендейтін деңгейде біріккен көлдер жиынтығы – Аребиатадас көлдері, Кристал көлі, Эль Кантаро және Санта-Клара немесе Сейте Подерес көлі бар. Сонымен қатар, Аявака мен Хуанкабамба провинцияларының ортақ таулы аймағында жергілікті халық «Уаринья» немесе «Уаринга» деп атап кеткен көптеген көлдерден тұратын үлкен жиынтық бар. Олардың ішінде Пакайпампа ауданындағы Пюра тауларының ең биік жерінде орналасқан Лагуна-дель-Рей (Патша көлі немесе Инка патшасының көлі) ерекше маңызға ие.

Капитал

Облыс орталығы – Аявака қаласы, теңіз деңгейінен белгілі бір биіктікте орналасқан, суық, пайдалы климатқа ие. Оның испандық негізі 1571 жылға дейін барып жетеді, сол кезде миссионерлер жергілікті халықты жинап, "Nuestra Señora del Pilar de Ayavaca" миссиялық ауылын құрды. Қала зор діни құлшыныс орталығы ретінде дамыды, ол "Сеньор Каутиво" (Тұтқын Ие) атымен Иса Мәсіхке арналған. Ол "Ecce Homo" бейнесінде көрініс береді, бұл бейне Испанияның Мединасели қаласындағы Мәсіхтің бейнесінен, немесе жергілікті діни дәстүрлерден, немесе екеуінің араласқан түрінен шабыттанған болуы мүмкін. Сеньор Каутиво мерекесі, оның басты күні 13 қазан, Перудің солтүстігінің көптеген аймақтарынан, сондай-ақ Эквадор мен Колумбиядан көптеген қажыларды тартады. Кейбір қажылар Перудің оңтүстігіндегі Такна қаласынан жаяу жүріп келеді, бұл Оңтүстік Америкадағы ең ұзақ қажылық сапардың бірі болып табылады. 1 қаңтарда Сеньор Каутивоның тағы бір мерекесі өткізіледі. Пиура жағалауы мен аңғарларының шаруалары су сұрап немесе жаңбырға алғыс айту үшін қасиетті орынға келеді.