Кіріспе

Кино жасау стилі, ірі масштабты, кең көлемді және көрерменге әсерлі келетін

Эпикалық фильмдерде ірі масштаб, кең көлемділік және тамашалық болады. Бұл термин шамалы екіұшты, кейде кино жанрын, ал кейде жоғары бюджетті фильмдерді көрсетеді. Классикалық әдебиеттегі эпостар сияқты, олар көбінесе батыр кейіпкерге бағытталған. Эпостың амбициялық сипаты оны басқа жанрлардан, мысалы, тарихи фильмдерден немесе оқиғалық фильмдерден ерекшелендіруге көмектеседі. Эпикалық тарихи фильмдер әдетте тарихи немесе мифологиялық оқиғаларды алып, оған керемет декорациялар, сәнді костюмдер, кең музыкалық қосымшалар мен актерлер тобын қосады, бұл оларды өндіруге өте қымбатқа түседі. Эпикалық фильмдердің ең көп таралған тақырыптары – әлем тарихының әртүрлі кезеңдеріндегі патшалар мен маңызды тұлғалар.

Сипаттамалары

"Эпос" термині бастапқыда Гилгамеш эпосы және Троя соғысы циклының еңбектері сияқты поэтикалық жанрдан туындаған. Классикалық әдебиетте эпостар көптеген адамдардың тағдырына байланысты батырлардың ерліктеріне немесе саяхаттарына арналған туындылар болып саналады. Сол сияқты, "эпикалық" деп сипатталатын фильмдер көбінесе тарихи тұлғаны немесе мифтік батырды бейнелейді. Эпостардың тақырыптарына патшалар, гладиаторлар, ұлы әскери қолбасшылар немесе әлем тарихының әртүрлі кезеңдерінен белгілі тұлғалар жатады. Дегенмен, кейбір фильмдер, мысалы, "Батысты қалай жеңістікке жеткізді" немесе "Эдемнің шығысы", тек олардың ауқымдылығы мен кең панорамалық көріністеріне байланысты "эпикалық" деп сипатталады. Олар классикалық эпостардың мазмұнына ие болмаса да, эпикалық стильде түсірілген. Мазмұны бойынша "эпикалық" деп аталған фильмдер көбінесе соғыс немесе басқа да қоғамдық дағдарыс кезінде өтеді, сонымен қатар ұзақ уақыт аралығын, кейде бірнеше буынның өмірін қамтиды, бейнеленген оқиғалар мен фильмнің ұзақтығы тұрғысынан. Мұндай фильмдер көбінесе тарихи оқиғаларға негізделген, бірақ соңғы онжылдықтарда фантастикалық (яғни, фантазия немесе ғылыми фантастика) әлеміндегі фильмдер де кең таралды. Фильмнің негізгі қақтығысының кең ауқымды салдары бар екені және тарих барысын өзгерте алатыны жиі көрінеді. Басты кейіпкерлердің іс-әрекеттері қоғамдық қақтығысты шешуде маңызды рөл атқарады. Америка кино институты жанрлар бойынша фильмдерді жіктеуде "эпикалық" жанрды Бен-Хур сияқты тарихи фильмдермен шектейді. Алайда, Константин Сантас сияқты кино зерттеушілері 2001: "Ғарыш саяхаты" және "Жұлдызды соғыстар" сияқты ғылыми фантастикалық фильмдерге де осы атау беруге дайын. Линн Рами былай дейді: "Әрине, "эпикалық" фильм жанрын анықтау ең қиын нәрсе, оған Бен-Хур, "Желмен кеткен" және соңғы кезде "300" және "Жұлдызды соғыстар" фильмдері жатады. Бұлардың ешқайсысы тікелей әдеби эпостарға негізделмеген, және оларды бір-бірімен байланыстыратын аз нәрсе бар. Кино жанрларын зерттеушілер арасында эпостық жанр ең жиреншіктелген және назардан тыс қалған жанрлардың бірі болып табылады". American Movie Channel эпикалық фильмдерді тарихи фильмдер ретінде ресми түрде анықтағанымен, олар осы жанрды ғылыми фантастикамен біріктіруге болатынын және "Жұлдызды соғыстарды" мысал ретінде келтіреді. Стильдік тұрғыдан, "эпикалық" деп саналатын фильмдерде әдетте тамаша көріністер, арнайы жасалған костюмдер, жан-жақты музыкалық қосымшалар және танымал актерлердің ансамблі қолданылады. Эпикалық фильмдер әдетте өндіруге ең қымбат фильмдердің қатарына жатады. Олар көбінесе түсірілімдерді нақты орындарда жүргізеді, дәуірге сай костюмдерді қолданады және кең ауқымды экшн көріністерін көрсетеді. Биографиялық фильмдер осы жанрдың қарапайым нұсқалары болуы мүмкін. Олар көбінесе Roadshow форматында көрсетіледі және 70 мм пленкада түсіріледі. Көптеген авторлар "ұзақ" (екі сағаттан астам) кез келген фильмді эпос деп атайды, бұл анықтаманы даулы етеді және оның "жанр" екендігіне күмән тудырады. Роджер Эберт "Арабияның Лоренсі" туралы "Ұлы фильмдер" мақаласында былай деді:

Тарих

Эпос – фильм жанрларының ең көнелерінің бірі, оның алғашқы көрнекті мысалы – Джованни Пастроненің Пуникалық соғыстар туралы екі жарым сағаттық үнсіз фильмі «Кабирия», ол Д.У. Гриффиттің келесі үнсіз эпостарын жасауға негіз салды. Жанр 1960 жылдардың басында ең жоғары танымалдылыққа жетті, сол кезде Голливуд жиі шетелдік киностудиялармен (мысалы, Римдегі Cinecittà) бірлесіп, Испания, Марокко және басқа да экзотикалық жерлерде «Эль-Сид» (1961) немесе «Арабияның Лоренсі» (1962) сияқты эпикалық фильмдерді түсірді. Халықаралық бірлескен өндірістің осы өркендеу кезеңі әдетте «Клеопатра» (1963), «Рим империясының құлауы» (1964) және «Доктор Живаго» (1965) фильмдерімен аяқталды деп есептеледі. Дегенмен, осы жанрдағы фильмдер шығарыла берді, мысалы, 1967–1968 жылдары бұрынғы Кеңес Одағында көрсетілген «Соғыс және бейбітшілік» фильмі. Эпикалық фильмдерді жасау жалғасуда, бірақ CGI технологиясы дамығаннан бері, мыңдаған актерлерді пайдаланудың орнына көбінесе компьютерлік эффекттер қолданылады. 1950 жылдан бері мұндай фильмдер көбінесе кең экранды форматта түсіріледі, осылайша көрерменге толыққанды және панорамалық сезім сыйлайды. Эпикалық фильмдер 2006 жылғы «Оскар» марапаттау салтанатында көрсетілді.

Жалпы кіріс

Эпостың берік танымалдылығы көбінесе олардың кең көрерменге ұнауымен байланысты. Барлық уақыттағы ең табысты фильмдердің көптегені – эпос жанрында түсірілген. Джеймс Кэмеронның 1997 жылғы «Титаник» фильмі, жанрды қайта жандандыруға көмектескені үшін мақталады, дүниежүзілік кинотеатрларда 1,8 миллиард долларлық табыс әкеліп, ең табысты фильм атағын он екі жыл бойы сақтап тұрды. Егер инфляция ескерілсе, «Желмен бірге кеткендер» тарихи романтикалық эпосы – барлық уақыттағы ең табысты фильм, ал тағы екі романтикалық эпос («Титаник» және «Доктор Живаго») да әлемдік топ ондыққа кіреді.

Академиялық сыйлықтар

Қазірге дейін бір фильм жеңіп алған ең көп "Оскар" сыйлығының саны – он бір. Бұл көрсеткішке үш фильм ғана қол жеткізді: "Бен-Хур" (1959), "Титаник" (1997) және "Сақиналардың иесі: Патшаның оралуы" (2003). Олардың барлығы үш сағаттан асатын, эпикалық фильмдер саналады. Бұрынғы рекордты "Желмен бірге кеткендер" (1939) иеленген, ол да он сыйлыққа ие болған эпикалық туынды.