"Бір Кездерде Аралда"

Кіріспе

1990 жылы Линн Аренс пен Стивен Флаэртидің "Бір кездері осы аралда" мюзиклі – Линн Аренстің либреттосы мен өлеңдері, ал Стивен Флаэртидің музыкасы бар бір актілі сахналық мюзикл. Ол 1985 жылы жарық көрген Роза Гайдың "Махаббатым, махаббатым, немесе шаруа қызы" романының негізінде құрастырылған, бұл француз Антиль аралдарындағы шаруа қызының тарихы, ол бай жігітке ғашық болып, оның өмірін сақтап қалу үшін құдайлармен келісім шартады. Алғашқы Бродвей қойылымы 1990-1991 жылдары, ал Вест-Энд қойылымы 1994 жылы өтті, онда 1995 жылы "Ең үздік жаңа мюзикл" номинациясы бойынша Лоренс Оливье сыйлығын жеңіп алды. Мюзикл 2017 жылдың 3 желтоқсанында Circle in the Square театрында қайта қойылды. Қайта қою сыншылардың жоғары бағасын алды, New York Times газетінің сыншысы Джесси Грин оны "керемет" деп сипаттады, ал The Huffington Post оны "Бродвейде бұрын-соңды көрілмеген эстетикалық тәжірибе" жасағаны үшін мақтады. Ол 2018 жылы "Мюзиклді жаңғыртудың ең үздік" номинациясы бойынша Тони сыйлығын жеңіп алды. Диснейдің фильмге бейімделуі қазір Disney+ үшін дамытылуда.

Қысқаша мазмұны

Антиль аралдарында бір дауылды түні күркіреп, қорқып жылаған кішкентай қызды көрді. Оны жұбату үшін ауылдың әңгімешілері оған үлкен адам Даниэль Бохомге ғашық болған шаруа қызы Ти Муне туралы әңгіме айтады. Бұл өмір, ауырсыну, махаббат, қайғы, сенім және үміт туралы әңгіме. Бұл әңгіменің төрт құдайы (Асака: Жер анасы, Агве: Су құдайы, Эрзули: Махаббат құдайы және Папа Ге: Өлім жынды) Антиль аралдарының асыл тасы деп аталатын аралды басқарады, онда кедей шаруалар оларға табынады (Пролог / "Біз билейміз"). Аралдың бір жағында "түндей қара" шаруалар, ал екінші жағында француз плантаторлары мен олардың құлдарының ашық түсті ұрпақтары - "гренджерлер" тұрады. Бір түні Агве аралға қатты дауыл жібереді, бұл өз кезегінде апатты су тасқынын туғызып, көптеген ауылдарды жояды. Алайда, құдайлар Ти Муне есімді жетім қызды су тасқынынан жоғары ағашқа отырғызып құтқарады. Оны тауып, кейіннен шаруалар Мама Эурали мен Тонт Джулиан ("Бір кішкентай қыз") асырап алады. Көп жылдан кейін, өскен Ти Муне құдайларға өзінің мақсатын білуге және ауылға жақын жолдарда тез жүретін бейтаныс адамдар сияқты болуға мүмкіндік беру үшін дұға етеді – "гренджерлер" ("Өмірді күту"). Оның өтінішін естіген құдайлар оған күледі. Алайда, Эрзули оларға сүйіспеншілік сыйлауды ұсынады, өйткені ол басқа элементтерден күштірек. Папа Ге қайсысы күшті екенін дәлелдеу үшін ставка жасайды: махаббат немесе өлім. Агве Даниель Бохомның, жас "гренджердің", машинасының дауыл кезінде апатқа ұшырауын ұйымдастырады, осылайша Ти Муне Даниельмен кездесіп, оны сауықтыра алады ("And the Gods Heard Her Prayer / Rain"). Өзінің ата-анасы сияқты басқа шаруалардың қарсылығына қарамастан, Ти Муне кіріп келушіге қалпына келуге көмектеседі ("Дұға"). Ти Муне бейтаныс адамға ғашық болады және ес-түссіз қалған баланы күтіп-бағу кезінде ол өзін де жақсы көреді деп ойлайды. Папа Ге Даниельдің өмірін алып тастауға келгенде, Ти Муне Даниельдің өліміне алмасу үшін өз өмірін ұсынады ("Мәңгілік сенің"). Папа Ге ашуланып, кетеді, бірақ ерте ме, кеш пе, қайтып кетеді деп болжайды, өйткені оның өмірі енді оған тиесілі. Тонт Джулиан Даниельдің отбасын іздеу үшін аралдың екінші жағына барады. Ол қайтып келгенде, Дэниелдің кейбір адамдарын алып, баланы қайтарып алу үшін, сондай-ақ Дэниельдің отбасы тарихы туралы әңгімелейді: Төрт ұрпақ бұрын, Наполеон дәуірі кезінде француз аристократы Арманд аралды отарлады. Арманның әйелі болса да, оның бірнеше жергілікті тұрғындармен қарым-қатынасы болды, олардың бірі оған Бохом деп аталатын ұл туды. Бохом өскен кезде жергілікті шаруалар мен француздар арасында соғыс басталды. Ол соғыс кезінде де, кейін де, Арманды Францияға қуды. Алайда, кетер алдында Арман Бохомды және оның ұрпақтарын қарғап, олардың "қара қаны оларды аралда мәңгілікке сақтайды, ал жүректері мәңгілік Францияға ұмтылады" деді. Осы күнге дейін қарғыс Бохомның болашақ ұрпақтарына отан туралы естеліктерін еске түсірген шаруаларды жаратпақ ("Бохомның қайғылы оқиғасы"). Ти Муне жылап-сықтап Даниельден ажырасады және ата-анасына Даниельге үйленуге баратынын айтады. Олар оны жіберуге асықпайтын болса да, ақырында оған батасын береді ("Ти Муне"). Асака құдайы Ти Мунеге қорықпауды айтады, өйткені Жер оған Даниилге сапарға шыққанда қажеттінің бәрін береді ("Ана қамтамасыз етеді"). Ти Муне арал арқылы саяхаттайды ("Өмірді күту (қайталану) "), ал әңгімешілер оның қалаға (оның ішінде тым тығыз аяқ киім киюге мәжбүр болу), қонақ үйдің қақпалары арқылы және Даниельдің бөлмесін табу ("Біреулер айтады") туралы қиын саяхаттың көптеген нұсқаларын айтады. Даниель әлі де ауырып, жүре алмай, оны есіне түсірмейді, бірақ оның көкіректегі жарасын сипаттағаннан кейін оған сенді. Бірге жүргенде, Эрзули оларға махаббат сыйлығын береді ("Адам жүрегі"). Даниель қала тұрғындарының бай Бохоммен кедей шаруаның арасындағы күмәнді қарым-қатынас туралы ("Дұға (қайталану)") уәделерін елемеді. Даниель Ти Мунаның өміріндегі бай қыздардан айырмашылығына қуанады, ол "біреулерге үйленесің, біреулерін сүйесің" ("Бай қыздар") деп атап өтті. Мейрамханада өткен балада ("Балл") Даниельдің отбасылық достарының қызы Андреа Деверо Ти Мунаны оларға би билеуге көндіреді (оның жасырын мақсаты - оны "гренджерлер" алдында жаман көріндіру). Ти Муне билейді және бай қоғам мүшелерінің құрметіне ие болады, ол шаруа қызметшілерін де, үлкен қонақтарды да оған қосылуға талпындырады ("Ти Муна биі"). Кейін Ти Муне Даниельдің Андреамен некеде тұрғанын біледі ("When We Are Wed"). Даниел өз жауапкершілігін еске түсіріп, келісімшарттық некеге түсуге мәжбүр, бірақ олар мәңгілікке ғашықтар бола алатынын айтады, Ти Мунеді қиын жағдайға түсіреді. Папа Ге қайтадан пайда болып, Ти Мунеге Даниель үшін өмірін беру туралы уәдесін еске салады – бірақ ол Даниельді өлтірсе ғана келісімді кері қайтара алатынын айтады ("Уәделер/Мәңгілік сенің (қайталану)"). Ти Муне пышақпен Даниельдің бөлмесіне кіреді, бірақ оны өлтіруге жүрегі шыдамайды, махаббат өлімнен күшті екенін дәлелдейді. Алайда, Даниель пышақпен Ти Мунені табады. Осы әрекеттен қорқып, Бохомдар оны қонақ үйдің аумағынан қуады. Қонақ үйге кіргізілмей, Ти Муне Даниельді күту үшін екі апта бойы қақпаның алдында күтеді. Даниель мен Андреа үйленгенде, олар қонақ үйдің қақпасынан тысқары шаруаларға монета лақтыру арқылы ежелгі дәстүрді сақтайды. Ти Муне Даниельге шақырады, ол ақырын Ти Муненің алақанына күміс монета салып, жағына сүйіп, кетеді. Әңгімешілер құдайлардың Ти Муненің өзімшілдігі мен махаббатына қозғалғанын және оған соңғы жақсылық жасауға шешім қабылдағанын айтады; Эрзули оның қолынан ұстап, мұхитқа жетеледі, онда Агве оның бейбіт түрде суға батып кетуіне рұқсат берді. Папа Ге оны мейіріммен қабылдап, жағаға қайтарды, онда Асака оны ағашқа айналдырды ("Біздің бөлігіміз"). Ағаш өмір мен махаббатқа арналған тойға айналады, ол қонақ үйдің қақпаларын бұзып, барлық әлеуметтік топтардың бірігуіне мүмкіндік береді, соның ішінде шаруа қызы мен Даниельдің ұлы оның бұтақтарында ойнайды. Жылдар өте келе, Ти Муне туралы әңгіме қайта-қайта айтылады, ұрпақтан ұрпаққа махаббат пен әңгімелердің адамдарды біріктіру күшінің дәлелі ретінде жеткізіледі. Мюзикл аяқталғанда, дауылдан қорқып қалған кішкентай қыз өзі де осы әңгімені қайта айтуға кіріседі ("Әңгімені неліктен айтамыз").

One stormy night in the Antilles archipelago, thunder booms, making a small girl cry in fear. To comfort her, the village storytellers tell her the story of Ti Moune, a peasant girl who falls in love with a grand homme, Daniel Beauxhomme – a story of life, pain, love, grief, faith, and hope. In this story, four gods (consisting of Asaka: Mother of the Earth, Agwé: god of Water, Erzulie: goddess of Love, and Papa Ge: demon of Death) rule an island known as the Jewel of the Antilles where poor peasants worship them (Prologue/"We Dance"). The peasants, "black as night", live on one side of the island, and the grands hommes, lighter skinned descendants of the original French planters and their slaves, live on the other. One night, Agwe unleashes a terrible storm upon the island, which in turn causes a disastrous flood, wiping out many villages. However, the gods save the life of a little orphan named Ti Moune by placing her in a tree above the flood's waves. She is found and subsequently adopted by the peasants Mama Euralie and Tonton Julian ("One Small Girl"). Years afterwards, a grown up Ti Moune prays to the gods to let her know her purpose, and to let her be like the fast driving strangers on the roads near her village the grands hommes ("Waiting for Life"). Hearing her plea, the gods laugh at her. However, Erzulie suggests that they give her love, because it is stronger than any of the other elements. Offended, Papa Ge proposes a bet to prove which is stronger: love or death. Agwe arranges for the car of Daniel Beauxhomme, a young grand homme, to crash during a storm so that Ti Moune may meet Daniel and restore him to health ("And the Gods Heard Her Prayer/Rain"). Despite the objections of the other peasants including her own parents, Ti Moune helps the intruder recover ("Pray"). Ti Moune falls in love with the stranger and as she cares for the unconscious boy, she imagines he loves her too. When Papa Ge comes to take Daniel's life, Ti Moune offers her life in exchange for Daniel's so that he will not die ("Forever Yours"). Papa Ge is angry but leaves, hinting he will return – sooner or later, as her life now belongs to him. Tonton Julian travels to the other side of the Island to seek Daniel's family at the Hotel Beauxhomme. When he returns, he brings with him some of Daniel's people to take the boy back, as well as the story of Daniel's family: Four generations ago, during the Napoleonic era, a French aristocrat named Armand colonised the island. Although Armand had a wife, he had affairs with several natives, one of which bore him a son, named Beauxhomme. When Beauxhomme grew up, war broke out between the peasant locals and the French. The peasants won the war with Beauxhomme's help, after which he banished Armand back to France. Before leaving, however, Armand cursed Beauxhomme and his descendants saying their "black blood will keep them forever on the island, while their hearts yearn forever for France." To this day the curse causes future Beauxhommes to alienate the peasants for reminding them of their homeland ("The Sad Tale of the Beauxhommes"). Ti Moune is tearfully separated from Daniel and tells her parents that she will go after Daniel to marry him, and though they are reluctant to let her go, they eventually give her their blessing ("Ti Moune"). The goddess Asaka tells Ti Moune not to fear, as the Earth will give her everything she needs on her journey to Daniel ("Mama Will Provide"). Ti Moune travels across the island ("Waiting for Life (Reprise)"), and the storytellers relate the many versions of her difficult journey to the city (including being forced to wear too tight shoes), through the hotel gates and finding Daniel's room ("Some Say"). Daniel, still ill and unable to walk, does not remember her but believes her after she describes the scar on his chest. As they stay together, Erzulie gives them the gift of love ("Human Heart"). Daniel ignores the townspeople's gossiping ("Pray (Reprise)") over the unlikely relationship between a rich Beauxhomme and a poor peasant. Daniel delights in Ti Moune's differences from the rich girls in his life, noting that "some girls you marry, some you love" ("Some Girls"). At a ball held at the hotel ("The Ball"), Andrea Devereaux, a daughter of Daniel's family friends, cajoles Ti Moune to dance for them (her ulterior motive being to make her look bad in front of the grands hommes). Ti Moune does dance and gains the admiration of the rich society members, inspiring both the peasant servants and the grand homme guests to join her ("Ti Moune's Dance"). Afterwards, Ti Moune learns that Daniel is already engaged to be married to Andrea ("When We Are Wed"). Daniel, reminded of his responsibilities, must go through with the arranged marriage, although he insists they can be lovers forever, leaving Ti Moune crushed. Papa Ge reappears and reminds Ti Moune of her promise to exchange her life for Daniel's – but says she can revoke the bargain if she kills Daniel ("Promises/Forever Yours (Reprise)"). Ti Moune enters Daniel's room with a knife, but she still loves him too much to kill him, proving love is stronger than death. However, Daniel finds Ti Moune with the knife. Appalled at the attempted murder, the Beauxhommes throw her out of the hotel grounds. Barred from the hotel, Ti Moune waits for two weeks to try and meet Daniel at the gate. As Daniel and Andrea are married, they follow an old tradition of throwing coins to the peasants outside the hotel gates. Ti Moune calls to Daniel who gently places a silver coin in Ti Moune's hand, kisses her cheek, and leaves. The storytellers tell of how the gods were moved to tears by Ti Moune's selflessness and love, and chose to bestow a final kindness on her; Erzulie took her by the hand and led her to the ocean, where Agwé allowed her to drown peacefully. Papa Ge received her gently and brought her back to shore where Asaka transformed her into a tree ("A Part of Us"). The tree becomes a celebration of life and love that cracks open the gates of the hotel, allowing those of all social statuses to become one, including a peasant girl and a young grand homme, Daniel's son, as they play in her branches. As the years go by, the story of Ti Moune is told again and again, passed down through generations as proof of the power of love and stories to bring people together. As the musical ends, the little girl who was frightened by the storm begins to retell the story herself ("Why We Tell the Story").

Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы

1991 жылғы «Тони» сыйлығы Үздік мюзикл Мюзиклдің үздік кітабы – заманауи мюзиклде Линн Аренс Оригинальдық музыкасы – Стивен Флаэрти және Линн Аренс Махаббат туралы мюзиклдегі ерекше актрисасы – ЛаШанз Мюзиклдің үздік режиссурасы – Грейсила Даниэле Үздік хореография Үздік костюм дизайны – Джуди Диринг Жарық дизайны – Аллен Ли Хьюз және сол жақ қолмен сурет салатын сәнгер Милбрет МакМэнни «Драмалық үстел» сыйлығы Мюзиклдегі үздік актриса – ЛаШанз «Театр әлемі» сыйлығы

Лондондық түпнұсқалық өндіріс

Жыл Сыйлық Санаты Үміткер Нәтижесі 1995 Лоуренс Оливье сыйлығы Ең жақсы жаңа музыкалық қойылым Музыкалық рөлдегі ең жақсы орындаушы рөлі Шэрон Д. Кларк Музыкалық қойылымның ең жақсы режиссері Дэвид Тогури және Гвенда Хьюз Ең жақсы театр хореографы Дэвид Тогури

2017 жылғы Бродвей қайта жаңғыруы

Жыл Сыйлық Санаты Тұңғыш аталғандар Нәтижесі2018 Tony AwardsМузыкалық қойылымның ең үздік қайта жаңғыруыМузыкалық қойылымдағы ең үздік актрисаХейли КильгорМузыкалық қойылымның ең үздік режиссеріМайкл АрденМузыкалық қойылымның ең үздік сахналық дизайныДэн ЛаффриМузыкалық қойылымның ең үздік костюм дизайныКлинт РамосМузыкалық қойылымның ең үздік жарық дизайныЖюль Фишер және Пегги АйзенхауэрМузыкалық қойылымның ең үздік дыбыс дизайныПитер ХиленскиМузыкалық қойылымның ең үздік оркестрлеуіАннМари Милаццо және Майкл СтаробинDrama Desk AwardsМузыкалық қойылымның ең үздік қайта жаңғыруыМузыкалық қойылымдағы ең үздік актрисаКенита Р. МиллерМузыкалық қойылымның ең үздік хореографиясыКамиль А. БраунМузыкалық қойылымның ең үздік оркестрлеуіАннМари Милаццо және Майкл Старобин (John Bertles және Bash the Trash, аспап дизайны)Музыкалық қойылымның ең үздік декорация дизайныДэн ЛаффриМузыкалық қойылымның ең үздік костюм дизайныКлинт РамосМузыкалық қойылымның ең үздік жарық дизайныЖюль Фишер және Пегги АйзенхауэрTheatre World AwardХейли Кильгор 2019 Grammy AwardsЕң үздік музыкалық театр альбомы

Фильмге бейімделу

2020 жылдың 30 шілдесінде Walt Disney Pictures және продюсер Марк Плат «Once on This Island» туындысын Disney+ стриминг сервисі үшін толық метражды фильмге бейімдеу құқығын сатып алғаны жарияланды. Пьеса авторы Джоселин Био сценарийін жазады, ал режиссерлік жұмысты Ванури Кахиу жүзеге асырады.