Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түсіндірілмейтін немесе құпия діни құбылыстар
Inexplicable or secret religious phenomena
Киелі құпиялар – құдайға немесе діни сенім мен амалға байланысты табиғаттан тыс құбылыстар саласы. Киелі құпиялар мынадай болуы мүмкін:
Діни сенімдер, рәсімдер немесе практикалар, олар кіріспегендерден құпия сақталады. Діннің баршаға мәлім, бірақ қалыпты ақыл-ес немесе ғылыми жолмен оңай түсіндірілмейтін сенімдері. Мистагог немесе иерофант – жоғарыда аталған мағынадағы құпия білімді ұстаушы және үйретуші, ал мистика – соңғы мағынадағы құпияларға ден қоятын философиялық немесе діни ой саласы деп аталады.
Sacred mysteries are the areas of supernatural phenomena associated with a divinity or a religious belief and praxis. Sacred mysteries may be either:
Religious beliefs, rituals or practices which are kept secret from the uninitiated. Beliefs of the religion which are public knowledge but cannot be easily explained by normal rational or scientific means. A mystagogue or hierophant is a holder and teacher of secret knowledge in the former sense above, while mysticism may be defined as an area of philosophical or religious thought focusing on mysteries in the latter sense.
Грекия мен Рим
Ежелгі дәуірдегі құпия діндер – жаңа мүше ретінде қабылдану үшін міндетті түрде бастау рәсімінен өтуді талап ететін діни культтер еді. Олардың кейбіреулері бастаудың әртүрлі деңгейлеріне ие болды, сондай-ақ, түсіндіру үшін үстін аспан түсіндірме талап ететін құпия ілімдерді қамтыды. Кейбір діндерде осы ілімдердің бір бөлігі тек қана дін қызметкерлеріне ғана белгілі болды. Олардың ішінде Элевсин құпиялары, Митраизм, Изида культі және Сол Инвиктус культі бар. Құпия дәстүрлер ежелгі Грецияда және Рим империясының гүлдену кезеңінде кең таралды, ал ерте христиандықтың кейбір ағымдары да осы тәсілді құпия сақтау үшін қолданды.
The mystery religions of antiquity were religious cults which required initiation to be accepted as new member. Some had different levels of initiation, as well as doctrines which were mysteries in the sense of requiring supernatural explanation. In some, parts of the doctrine were apparently only known to priests. They included the Eleusinian Mysteries, Mithraism, the Cult of Isis, and the Cult of Sol Invictus. Mystery traditions were popular in ancient Greece and during the height of the Roman Empire, and parts of Early Christianity used secrecy in the same way.
Христиандық
Грек сөзі (μυστήριον) mysterion Жаңа Ұстазда 27 рет қолданылады. Strong's Concordance грек сөзін анықтайды (Strongs # 3466) "білмейтін нәрсе ретінде емес, құпия ретінде, оны тек аян арқылы, яғни Құдай ашқандықтан ғана білуге болады". Оның мағынасы қазіргі заманғы құпия (түсініксіз) сөзінен гөрі мистикалық (түсініктен тыс) сөзіне жақын. Киелі кітаптағы грек тілінде бұл термин "ашылуға немесе түсіндіруге күтіп тұрған нәрсе" дегенді білдіреді. Екінші жағынан, көптеген христиан дәстүрлері христиан теологиясының көптеген негізгі аспектілері жай ғана құпия емес, оларды адам ақылымен түсіндіру немесе ұғыну мүмкін емес деп санайды, олардың ішінде Ұш Тұрғанның табиғаты, Исаның құдайдан тууы және Исаның қайта тірілуі кіреді. Католик шіркеуінде латынша термин – mysterium fidei, «сенім құпиясы», Католик шіркеуінің катехизисінде (1997) Құдайда жасырылған құпияны білдіреді, оны Құдай ашпаса ешқашан білуге болмайды. Рим-католик шіркеуінде Бірінші Ватикан кеңесі құпиялардың бар екенін католик сенімінің доктринасы ретінде келесідей растады: «Егер біреу Құдайдың аянында нақты құпиялар (vera et proprie dicta mysteria) жоқ десе, ал дұрыс дамыған ақылмен (per rationem rite excultam) сенімнің барлық догмаларын табиғи принциптерден түсінуге және дәлелдеуге болады десе, анафема болсын» (Sess. III, De fide et ratione, кан. i). Басқа христиан шіркеулерінің ұстанымы, тіпті терминологиясы да шамалы өзгеше. Ерте христиан шіркеуінің кейбір бөліктерінде христиан теологиясының көптеген аспектілері, соның ішінде кейбір қасиетті тағамдар мен рәсімдер, disciplina arcani деп аталатын, жасырын сақталды, олардың мазаққа ұшырауынан сақтану үшін және катехумендерге немесе жаңадан дінге келгендерге біртіндеп таныстырылды. Қуғын-сүргін дәуірі аяқталғаннан кейін құпиялық бірте-бірте жеңілдеді. Бірақ бұл термин қолданыла берді, ал Шығыс православие шіркеулерінде сол сөз «сырлар» және «сакраменттер» мағынасында қолданылады. Бұл Батыста әдетте емес, бірақ теологиялық тұрғыдан танымның көптеген аспектілері жоғарыда сипатталған негізгі мағынада құпиялар ретінде танылады, әсіресе (оны қабылдайтын шіркеулер үшін) Евхаристиядағы трансбұғаттану доктринасы. Сондықтан Папа Павел VI-ның 1965 жылғы 3 қыркүйектегі Евхаристия туралы папалық энцикликасы, оның алғашқы сөзінен бастап, Mysterium fidei деп аталды. Римдік ритуалдағы католик миссасында шарапты құлшылыққа бағыштау формуласының ішінде немесе одан кейін бірден, дін қызметшісі «Иманның құпиясы» дейді. Бастапқыда «Сыр» термині Шығыс және Батыстағы тағамдарға қатысты қолданылған, бұл Иерусалимдік Кириллдің «Мистагогикалық уағыздарынан» және Миландық Амвросийдің «Сырлар туралы» еңбегінен көрінеді. Христиан шіркеулерінің барлық ресми ілімдері көптен бері толыққанды жария етілсе де, христиан мистикасы деп аталатын христиандық ойдың еркін анықталатын саласы жиі қасиетті құпиялар туралы ойлануға қатысты және олар туралы жеке теорияларды әзірлеуді қамтиды, олардың адам баласы толыққанды түсіне алмайтынын біліп.
The Greek word (μυστήριον) mysterion is used 27 times in the New Testament. Strong's Concordance defines Greek word mysterion (Strongs # 3466) "not as something unknowable, but rather a secret, that which can only be known through revelation, i. e. because God reveals it." Its meaning is less expressed by the modern usage of mystery (what is not understood) than by the word mystical (beyond understanding). In the biblical Greek, the term refers to "that which awaits disclosure or interpretation". On the other hand, most Christian traditions hold that many of the basic aspects of Christian theology are more than just secrets they cannot be explained or apprehended by mundane reason, including the nature of the Trinity, the virgin birth of Jesus, and the resurrection of Jesus. In the Catholic church, the Latin term is mysterium fidei, "mystery of faith", defined in the Catechism of the Catholic Church (1997) to mean a mystery hidden in God, which can never be known unless revealed by God. In the Roman Catholic Church the First Vatican Council re affirmed the existence of mysteries as a doctrine of Catholic faith as follows: "If any one say that in Divine Revelation there are contained no mysteries properly so called (vera et proprie dicta mysteria), but that through reason rightly developed (per rationem rite excultam) all the dogmas of faith can be understood and demonstrated from natural principles: let him be anathema" (Sess. III, De fide et ratione, can. i). The position, if not the terminology, of other Christian churches is essentially the same. In parts of the Early Christian Church, many aspects of Christian theology, including some sacraments and sacramentals, the so called disciplina arcani, were kept hidden from pagans lest they become objects of ridicule, and were also introduced gradually to catechumens or new converts. As the Age of Persecution ended, secrecy was gradually relaxed. But the term continued to be used, and the same word is used in the Eastern Orthodox churches to mean both "mysteries" and "sacraments". This is not usually so in the West, although theologically many aspects of sacraments are recognized as mysteries in the main sense described above, especially (for those churches accepting it) the doctrine of transubstantiation in the Eucharist. Hence Pope Paul VI's papal encyclical of 3 September 1965 on the Eucharist was titled, from its opening words, Mysterium fidei. In the Roman Rite Catholic Mass within or immediately after the formula of consecration of the wine, the celebrant says "The mystery of faith". Originally the term "Mystery" was used for the sacraments generally in both the East and the West, as shown from the "Mystagogical Homilies" of St. Cyril of Jerusalem and the work, On the Mysteries by St. Ambrose of Milan. Although all the official doctrines of Christian churches have long been fully public, the loosely defined area of Christian thought called Christian mysticism often concerns the contemplation of sacred mysteries and may include the development of personal theories about them, undertaken in the knowledge that they can never be fully apprehended by man.