Кіріспе

Құс түрлері

Қара бетті қасыққұс (Platalea minor) – Шығыс Азияда таралған, ибис және қасыққұс туысына жататын Threskiornithidae тұқымдасының бір құсы. Бұл түрдің таралу аймағы алты қасыққұйрық түрінің ішіндегі ең шектеулісі, және ол – жойылу қаупі төніп тұрған жалғыз түр. Қасыққұйрықтар – үлкен су құстары, денелері жоғарыдан төменге қарай жалпақталған, тұмсықтары қасық тәрізді. Бұл құстар тактильді әдіспен қоректенеді, суға түсіп, жем іздеу үшін тұмсықтарын оңнан солға қарай қозғайды. Шығыс Азияның жағалау аймақтарында ғана кездесетін бұл құс, бұрынғыда кеңінен таралған болуы мүмкін. Қазіргі уақытта ол тек Солтүстік Кореяның батыс жағалауындағы бірнеше кішкентай тасты аралдарда ғана көбейеді. Макао, Гонконг, Тайвань және Вьетнамда төрт қыстау орны бар, сондай-ақ көшіп бара жатқанда басқа да жерлерде кездеседі. Оңтүстік Кореяның Чеджу аралында, Жапонияның Кюсю және Окинава аралдарында, Вьетнамның Қызыл өзен дельтасында да қыстайды. Соңғы кезде Таиландта, Филиппинде және Қытайдың басқа аймақтарында да қара бетті қасыққұстардың кездесуі тіркелді. 2012 жылғы санақ бойынша қара бетті қасыққұстардың саны 2693 құсқа жетеді, оның ішінде 1600-ы ересек құстар деп есептелді. Көбелектеп ұя салатын орындары наурыз және тамыз айлары аралығында шағын аралдарда орналасады. 2022 жылғы жаһандық санақта қара бетті қасыққұстардың саны 6162 жеке құсқа жетті. Threskiornithidae тұқымдасының алты Platalea түрінің ішінде қара бетті қасыққұс ең сирек кездесетін түрі болып табылады. Адамның көмегімен көбейтуге жасалған әрекеттер, қара бетті қасыққұстардың жынысын анықтаудың қиындығына байланысты, толыққанды сәтті болған жоқ. Дегенмен, ДНК үлгілерінде полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) әдісін қолдану арқылы зерттеушілер ересек Platalea minor құстарын дұрыс жыныстауға мүмкіндік алды.

Қауіптер

Бұл түрдің құлдырауының басты себебі оның тіршілік ортасының жойылуы, әсіресе ауыл шаруашылығы үшін, ал жақында аквакультура мен индустрияландыру үшін суаралық саздықтарды "пайдалану" болып табылады. Корея соғысы (1950-1953 жж.) да түрге теріс әсер еткен болуы керек, себебі құстар сол кезде Оңтүстік Кореяда ұя салуды тоқтатты. Жапонияда, олар үшін бұрын қыстау ортасы болған жерде, олар осы кезде өте сирек кездесті, ал кейінгі жылдары бір қыста 5 құстан артық байқалған жоқ. 2004-2009 жылдары Яцусиро теңізінде, қара бетті қорапшалардың маңызды көшіп-қону орнының жанында Шинкансен көпірінің салынуы олардың санын азайтуы мүмкін деп қорқытылды. Ақыр соңында, көпірдің құрылысына қарсы шаралардың мұқият жоспарлануының арқасында, құрылыс кезінде халық санының өсуіне қол жеткізілді. Адамдардың араласуы тікелей болуы да мүмкін. Көптеген адамдар құстардың көбейтілу кезеңінде суретке түсіру арқылы олардың жұптасу үдерісін бұзады, нәтижесінде жас ұрпақтың саны азаяды. 1999 жылы Қытайдың Синь Рен Туо аймағында жүргізілген зерттеуге сәйкес, моллюска жинаушылар, фотографтар, моторлы қайықтар және қаз жұмыртқаларын жинаушылар – қара бетті қорапшалардың ұяларын тастап кетуіне себеп болатын негізгі факторлар.