Кіріспе

Африка тілдерінің бұрынғы жіктелуі 20 ғасырдың басында Африка тілдерін жіктеуде «судандық» термині Сахель аймағында, шығыста Эфиопиядан батыста Сенегалға дейін сөйленетін тілдерді білдіретін жалпы атау болған.

Қолданылу аясы

Топтау географиялық және шамалы типтік негізде жасалды. Оның жақтаушыларының бірі – неміс тіл білімі маманы Карл Майнхоф. Майнхоф есімдіктер класының күрделі жүйесіне ие банту тілдерін зерттеді, ал Хамито-семит немесе Бушман тілдеріне жатпайтын және мұндай есімдіктер класының жүйесі жоқ тілдердің барлығын «Судан тілдері» деп атады. Екі негізгі тармақ болды: Шығыс Судан тілі Нило-Сахара тілдерінен Нилоттік тілдерін алып тастағанға тең, ал Батыс Судан тілі Нигер-Конго тілдерінен Банту тілдерін алып тастағанға тең.

Өмірбаян

Карл Майнхофтың шәкірті Вестерман ХХ ғасырдың бірінші жартысында сол кездегі судан тілдері бойынша салыстырмалы тіл білімі зерттеулерін жүргізді. 1911 жылғы зерттеуінде ол «Шығыс» және «Батыс» Судан тілдері арасындағы негізгі бөліністі белгіледі, бұл бүгінгі Нигер-Конго және Нило-Сахара тілдерінің ажыратылуымен салыстыруға болады. 1927 жылы Герман Бауманмен бірлесіп, Батыс Судан тармағының тарихи реконструкциясына арналды. Ол өз нәтижелерін Майнхофтың прото-банту реконструкцияларымен салыстырды, бірақ олардың байланысты екендігі туралы айқын қорытынды жасаған жоқ, мүмкін ұстазына деген құрметтен. Делафос және Хомбургер сияқты француз тіл білімі мамандары мұндай алаңдаушылықтарға бейілдемеді және негізінен синхронды лексикостатистикалық деректерге сүйене отырып, Батыс Судан және банту тілдерінің бірлігі туралы ашық түрде айтты. 1935 жылы «Character und Einteilung der Sudansprachen» атты еңбегінде Вестерман банту және Батыс Судан тілдері арасындағы байланысты нақтылы дәлелдеді. Бұл Нигер-Конго тілдер отбасының қалыптасуының бастамасы болды, бірақ Нигер-Конго тұжырымдамасын бекіту және танымал ету 1963 жылға дейін Гринбергтің африка тілдерін жіктеуімен жүзеге асты.