Фатима әулетінің жетінші халифі Әл-Захир және оның билеуі
Al-Zahir li-I'zaz Din Allah
Әл-Захир ли Иғзаз Дин Аллах: Фатима әулетінің жетінші халифі (1021-1036). Әкесі әл-Хаким би Амр Аллахтың жоғалуынан кейін билікке келді. Фатимидтер тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фатимид халифасы және Исмаили имам (1021–1036) – Бағдаттың Аббасид халифасы.
Fatimid caliph and Isma'ili Imam (r. 1021–1036)
the Abbasid caliph of Baghdad
Әбу әл Хасан Әли ибн әл Хаким (أبو الحسن علي ابن الحاكم; 20 маусым 1005 – 13 маусым 1036), көбінесе патшалық атымен әл-Захир ли Изаз Дин Алла (الظاهر لإعزاز دين الله) деп танылады, Фатимид әулетінің жетінші халифасы (1021–1036) болды. Әл-Захир, әкесі әл-Хаким би Амр Алланың ізсіз жоғалуынан кейін халифатқа ие болды.
Abū al Ḥasan ʿAlī ibn al Ḥākim (أبو الحسن علي ابن الحاكم; 20 June 1005 – 13 June 1036), better known with his regnal name al Ẓāhir li Iʿzāz Dīn Allāh (الظاهر لإعزاز دين الله), was the seventh caliph of the Fatimid dynasty (1021–1036). Al Zahir assumed the caliphate after the disappearance of his father al Hakim bi Amr Allah.
Билік
1021 жылы 14 ақпанда әл-Хакимнің жоғалып кеткен кезде оның қарындасы Ситт әл-Мүлк билікті өз қолына алды. Ол әл-Хакимнің мұрагері ретінде тағайындалған ағайындысы Абд әл-Рахим ибн Ілиястың бұрынғы шешімін ескермеді, оның орнына әл-Хакимнің 16 жасар ұлы Әлиді таққа отырғызды. 28 наурызда Әли патшалық атағын алды, ол – әл-Захир ли Иғзаз ад-Дин Аллаһ. Оның қарсыласы Әбуль Касим, ол сол кезде Дамаск әкімі қызметін атқарып жүрген, Каирге шақырылды, және бірнеше айдан кейін, хабарға сәйкес, өз-өзіне қол жұмсады. 1023 жылғы ақпан айында қайтыс болғанға дейін Ситт әл-Мүлк үкіметті басқарды, тарихшы Тьерри Бьянкис оны «нағыз мемлекет қайраткері» деп сипаттады. Ол, Фатимид монархтарының үкімшілік жауапкершілігін өз шенеуніктерге жүктеу арқылы саяси беделін жоғалтуға әкелетін үрдісті бастаған алғашқы Фатимид билеушісі болды. Осы билік кезінде Фатимид мемлекеті Египетте дағдарысқа ұшырады, 1023-1025 жылдары аштық пен оба салдарынан халық арасында тәртіпсіздік туды, ал Палестина мен Сирияда бедуиндер көтеріліс жасады (1024-1029). Фатимид дипломатиясы көтерілісшілердің бірігуін бұзып, содан кейін генерал Ануштакин әл-Дизбари оларды әскери жолмен жеңді. Осы уақытта 1028 жылы басқарушы топтың бірі, 'Али ибн Ахмад Джаржарай, өзінің әріптестерін жойып, 1045 жылға дейін сақтап қалған уәзір лауазымын иеленді. Ол Византия империясымен жақсы қарым-қатынаста болды, тіпті Алеппо билігі үнемі даулы болды және кейде қарулы қақтығыстарға дейін жетті. Византиямен және мемлекеттің христиан халқымен қарым-қатынасты жақсарту мақсатында, 1009 жылы қиратылған Киелі қабір шіркеуін қайта құруға, Византия императоры Роман III-мен жасалған келісім бойынша рұқсат берілді. Византиялықтар қаржыландырған құрылыс жұмыстары 1042 жылға дейін басталған жоқ.
At the time of al Hakim's disappearance on 14 February 1021, his sister, Sitt al Mulk, took the reins of power. She disregarded the previous appointment of a cousin, Abd al Rahim ibn Ilyas, as heir apparent by al Hakim, and instead raised al Hakim's 16 year old son Ali to the throne. Ali received the public oath of allegiance on 28 March, with the regnal name al Zāhir li Iʿzāz Dīn Allāh. His rival, Abu'l Qasim, was recalled from Damascus, where he was serving as governor, to Cairo, where he died—reportedly by suicide—a few months later. Until her death in February 1023, the government was conducted by Sitt al Mulk, who according to historian Thierry Bianquis proved "a true stateswoman". He was the first Fatimid monarch to actively shift the responsibility of governing onto his officials, inaugurating a trend that would eventually lead to the complete political impotence of the Fatimid caliphs. Under this regime, the Fātimid state slipped into crisis in Egypt, famine and plague led to anarchy in the years 1023–1025, and in Palestine and Syria, there was a revolt amongst the Bedouin (1024–1029). The coalition of rebels was fragmented by Fātimid diplomacy, after which General Anushtakin al Dizbari was able to defeat it militarily. Meanwhile, in 1028 one of the governing circle, ʻAlī ibn Ahmad Jarjarai, was able to eliminate his colleagues and take over the office of vizir, which he managed to retain until 1045. He enjoyed good relations with the Byzantine Empire, even though the suzerainty over Aleppo was constantly disputed, occasionally coming to arms. To improve relations with Byzantium and the Christian subjects of the realm, the rebuilding of the Church of the Holy Sepulchre, destroyed in 1009, was authorised under his caliphate in a treaty with the Byzantine Emperor Romanus III. Actual building work, funded by the Byzantines, was not undertaken until 1042.
Друздарды қудалау
Алдағы жеті жыл бойы друздар дінін түп-тамырымен жоюды көздеген әл-Захир атты жаңа халифаның қатаң қуғын-сүргініне ұшырады. Бұл Фатимид империясы ішіндегі билік күресінің салдарынан болды, онда друздар жаңа халифті имам ретінде мойындамағандықтары үшін күдікпен қарады. Көптеген тыңшылар, көбінесе әл-Даразидің ізбасарлары, друздар қауымына ену үшін біртәңіршілдік қозғалысына қосылды. Тыңшылар дүрлікіді тудырып, друздардың беделін түсірді. Бұл жаңа халифаның друздармен әскери қақтығысқа түсуіне әкелді. Бұл қақтығыстар Антиохиядан Александрияға дейін жалғасты, онда ондаған мың друздар Фатимид әскерімен қырғынға ұшырады. Ең ірі қырғын Антиохияда болды, онда 5000 көрнекті друз қаза тапты, одан кейін Алепподағы оқиға болды. Соның салдарынан, дін аман қалу ниетімен жасырын күшке көшті, себебі тұтқынға түскендер өз дінінен бас тартуға немесе өлімге кесілуге мәжбүр болды. Друздардың аман қалғандары "көбінесе Ливан мен Сирияның оңтүстігінде табылған" еді. 1038 жылы, әл-Захирдің қайтысынан екі жыл өткен соң, друздар қозғалысы қайта жанданды, өйткені оны алмастырған жаңа басшылықтың кем дегенде бір көрнекті друз басшысымен достық саяси байланыстары болды.
For the next seven years, the Druze faced extreme persecution by the new caliph, al Zahir, who wanted to eradicate the faith. This was the result of a power struggle inside of the Fatimid empire in which the Druze were viewed with suspicion because of their refusal to recognize the new caliph as their Imam. Many spies, mainly the followers of al Darazi, joined the Unitarian movement in order to infiltrate the Druze community. The spies set about agitating trouble and soiling the reputation of the Druze. This resulted in friction with the new caliph who clashed militarily with the Druze community. The clashes ranged from Antioch to Alexandria, where tens of thousands of Druze were slaughtered by the Fatimid army. The largest massacre was at Antioch, where 5,000 prominent Druze were killed, followed by that of Aleppo. As a result, the faith went underground, in hope of survival, as those captured were either forced to renounce their faith or be killed. Druze survivors "were found principally in southern Lebanon and Syria". In 1038, two years after the death of al Zahir, the Druze movement was able to resume because the new leadership that replaced him had friendly political ties with at least one prominent Druze leader.
Өлім және мұрагерлік
Оның имаматы он төрт жылға созылды. Әли 1036 жылдың 13 маусымында обадан қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы әл-Мустансир есімімен сегізінші халифа атанды.
The period of his Imamate was fourteen years. After ʻAlī died of the plague 13 June 1036, his son became the eighth caliph under the regnal name of al Mustansir.