Кіріспе

Артурий аңызындағы Паламед /p//æ//l//ə/'/m//iː//d//iː//z/ (сонымен қатар Паломид /p//æ//l//ə/'/m//aɪ//d//iː//z/ деп те аталады, немесе француз тілінде Паламеде сияқты басқа да нұсқалары бар; li Sarradins деп белгілі, яғни "Сарацин") – Артурий аңызындағы Дөңгелек үстелдің рыцарі. Ол Таяу Шығыстың пұтқа табынушысы, өмірінің кейінірек кезеңінде христиан дініне көшеді, ал Изельтқа деген өшпес махаббаты оны Тристанмен жиі қақтығысқа түсіреді. Паламедтің әкесі, король Эсклабор, және оның бауырлары Сафир мен Сегваридтер де Дөңгелек үстелге қосылады. "Паламед" романы оның құрметіне аталған.

Ортағасырлық әдебиет

Паламед алғаш рет Тристан мен Изольда аңызын 13 ғасырдың басында прозалық түріне кеңейткен «Тристан прозасында» кездеседі. Ол Ирландиядағы турнирде ханшайым Изольттың қолы үшін күрескен рыцарь ретінде таныстырылады; ол соңында басты кейіпкер Тристанға жеңіледі, ханшайымның қуанышына орай. Тристан оны өмірінен айырмайды, бірақ бір жыл бойы қару ұстауға немесе Изольттың махаббатына талпынуға тыйым салады. Изольт патша Маркқа үйленгеннен кейін Паламед Изольттың қызметшісі Брангейнді құтқарып, Дөңгелек үстелге қосылады және Тристанмен бірнеше жекпе-жекке қатысады, олар көбінесе кейінге шегеріледі немесе анық жеңімпазсыз аяқталады. Олар ақырында татуласады, бірақ оқиғаның соңына дейін махаббат-нафрат қарым-қатынасын сақтайды. Паламед сондай-ақ Пост-Вулгата циклында, Томас Малоридің «Артурдың өлімі» романында кездеседі, тіпті өзінің атын өзінің прозалық романына берді – 13 ғасырдың басындағы «Паламед», ол қазір тек фрагменттерде ғана сақталған, Артур дәуірінің екі буынының оқиғаларын егжей-тегжейлі баяндайды. Кейбір әңгімелер Паламедтің тегін ашады: оның әкесі Эсклабор Бабылдың қуылған патшасы болған, ол Британияға сапар шегіп, патша Пеллинорды құтқарып, онымен дос болады. Көптеген аңыздарда Паламедті тек таңдалғандар ғана өлтіре алатын Құдайлық аңды аулаушы ретінде көрсетеді. Аң ауру Изольтты іздеу сияқты қиын және нәтижесіз, және көптеген нұсқаларда аяқталмайды. Алайда, Пост-Вулгатада Паламедтің Грааль іздеу кезінде христиан дініне кіруі оған дүниелік байланыстардан арылуға мүмкіндік береді, ал Персиваль мен Галахад оған аңды көлге түсіріп, содан кейін өлтіруге көмектеседі. Малори Паламед пен оның бауыры Сафирдің Ұлы салт аттының королева Гвиневрамен болған қарым-қатынасы ашылғаннан кейін Ланселотқа қосылғанын айтады. Бауырлар Ланселотпен бірге Францияға барады, онда Паламед Прованс герцогы болып тағайындалады. Пост-Вулгата циклында да, «Тристан прозасында» да, оны Гавейн өлтіреді.

Қазіргі заманғы мәдениет

Т. Х. Уайттың "Бір кездегі және болашақ патша" кітабында Паламед (Сэр Паломид ретінде) екінші бөлімде, "Ауа мен қараңғылық патшасы" атты шығармада король Пелиннордың іздеудегі серігі ретінде пайда болады. (Түпнұсқа нұсқада, "Ормандағы сиқыршы" шығармасында Сэр Паломид Лот патшаның ұлдарына ұстаздық еткен.) Сэр Паломид Пеллинорға ізденісші аңды қууда көмектесуге тырысады, содан кейін ол өзі ізденіспен айналысады. Уайттың Пеллиноры сияқты, Сэр Паломид та кең ауқымды комикалық кейіпкер. Оның Гауэйннің қолынан қаза табуы "Желдегі шам" төртінші бөлімінде еске алынады. Паламед Майкл Скотттың "Өлмес Николас Фламелдің құпиялары" кітаптар сериясындағы кейіпкер. Бұл оқиға Алистер Кроулидің "Жақсы Сэр Паламедтің жоғары тарихы" (The Equinox, 1-том, 4-номер, арнайы қосымшада жарияланған) кітабында да сөзге келтіріледі. Марсель Пруст өзінің "Жоғалған уақытты іздеу" романындағы кейіпкерге, Паламед барон де Шарлусқа осы атты берді. "Қара атты" (1954) фильмінде Сэр Паламедті Питер Кушинг Артур патшаның сарайындағы сатқын тыңшы ретінде бейнелейді. Тамсин Мьюрдің "Тоғызыншы Гедеон" романында Паламед Секст - өте білікті некромант, сонымен қатар Кітапхананың Бас күзетшісі дәрежесін де иеленеді. Ол көбінесе өзінің кавалері және ант берген қылышы Камилла Хектімен бірге болады.