Багаманок, Филиппин: Катандауанес провинциясының 5-сыныпты муниципалитеті. 2020 ж. халық саны 11,086. Тарихы, географиясы және орналасуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Багаманко муниципалитеті, ресми түрде Багаманко муниципалитеті, Филиппиннің Катандуанес провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, онда 11 086 адам тұрады.
Municipality in Catanduanes, Philippines
Bagamanoc, officially the Municipality of Bagamanoc, is a 5th class municipality in the province of Catanduanes, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 11,086 people.
Тарих
Багатабао деп аталатын, бірақ батпақтың көбірек бөлігі, Багамоноктықтар қазір Тарага деп атайды, Панай аралының (Катандуанес) құнарсыз платосында тауық шаруашылығымен айналысатын елді мекен болған. Елді мекеннің шығысы мен солтүстігін теңіз шектеді, оңтүстігінде батпақ пен қауіпті төбемен бөгеліп, батысында қазір Багамонок өзені деп аталатын қолтырауға толы ауыз сумен қысылып жатты. Табиғи күштермен шектелген қоныс өзін азықтандыру мен баспанамен қамтамасыз ете алмады. Сонымен қатар, Минданао, Жоло немесе Борнеодан құл іздеп келген қарақшылардың жиі шабуылдары олардың өмір сүруіне үлкен қауіп төндірді. Бір күні тайпаның батыл, кәсіпкер жасы өзеннің аузынан болашақ әйелінің үйін жөндеуге қажетті ратан іздеп өтті. Батысқа қарай жағалау бойымен жүріп, ол содан кейін солға бұрылды, бірақ тауға қарай көтерілер алдынан, теңіздің ең биік жапырақтарының үстінен ұшып бара жатқан тауыққа ұқсас нәрсе көрді. Тайпасына оралған ол жердің сұлулығын, азық-түлік пен құрылыс материалдарының молдығын және қарақшылардың шабуылынан қорғаныс мүмкіндігін айтты. Бірақ осы "табылған жерге" сіңіп айту үшін жердің аты болмағандықтан, оны "Багамонок" деп атады, себебі "Багамонок" сөзінің мағынасы – "тауық". Моро шабуылдарының жақындап келе жатқанын анықтау үшін, адамдар қазіргі муниципалитет үйіне ең жақын жағалауда теңіз толқыны шағылатын күзет мұнарасын салды. Мұнара болғанына қарамастан, көптеген Багамоноктықтар қарақшылардың қолына түсті. Испандықтар келгенде, олар мұнда дамыған қауымды тапты. Олар халықты христиан дініне ауыстырып, елді мекенді губернадорсильо басқаратын муниципалитетке айналдырды. Испания кезінде қала тұрғындары тас, әк, меласса және жұмыртқадан салынған бетон шіркеу мен муниципалитет үйін салды. Алайда, испандықтардың үстемдігі кезінде де Багамоноктықтар христиан дініне толыққанды мойынсұнса да, испандықтардың билігіне толық бағынбады. 1898-1901 жылдардағы төңкеріс кезінде Багамоноктықтар филиппин революционерлеріне қолдау көрсетті. Шындығында, Мапуланг-Лабода қанды шайқас болды, онда Аполлонио Куева атқа отырған американдық офицердің басын шеберлікпен шауып тастады. Америкалықтар муниципалитет үкіметін қайта ұйымдастырғанда, қала 1950 жылы муниципалитет болып қайта құрылғанға дейін Вига, кейін Пейоның қарапайым қаласына дейін төмендетілді. Багамонокты үлкен адамдардың шағын қаласы деп атады, және бұл рас. Ол бүкіл архипелагқа тараған жүздеген маманды бітірді, олар өзінің қарапайым жолдарымен өздеріне және туған жерлеріне атақ әкелді. 1924 жылы Токио Олимпиадасында диск илеу сайысында елдің өкілі осы қаладан шыққан, ал тәуелсіз Филиппиннің екінші конгрессмені де осы жерден шыққан. Соңғы кезде, американдық базалар Филиппинде болған кезде, Багамонок LORAN (Ұзақ қашықтықтан навигациялық құралдар) станциясының орналасқан жері болды, ол негізінен елді сыртқы қауіп-қатерлерден қорғау үшін орнатылды. Багамонок Республикалық заң № 491 негізінде 1950 жылдың 12 маусымында Панай аралындағы Квигарай, Хинипаган, Сухан, Лати аралындағы Лати, Бакац, Хинипаан, Бугао, Минаили және Панганибан муниципалитетінің Багамонок бариоларынан құрылды. Багамонок пен Панганибан муниципалитеттерінің кеңестері 1952 жылдың 12 маусымында екі қаланың шекарасын келісті. Келісім 1952 жылдың 12 шілдесінде Катандуанес провинциялық кеңесімен бекітілді. Конгресс келісімді Республикалық заң № 1038 қабылдау арқылы ресімдеді, ол 1954 жылдың 12 маусымында бекітілді. Шекара былай белгіленді:
At what is known as Bagatabao, but more island of the swamp, Bagamanocnons now called Taraga, there was already a chicken raising settlement place on the inhospitable plateau of Panay Island (Catanduanes). The settlement was bounded on the east and north by the sea, blocked by a swamp and a hostile hill on the south and pressed by the crocodile infested mouth of what is now known as the Bagamanoc River on the west. Confined to a limited territory by natural forces, the settlement could hardly feed and shelter itself. Moreover, frequent raids by corsairs from Mindanao, Jolo or Borneo for slaves posed a serious problem to their existence. One day, a daring and adventurous young man from the tribe forced his way across the mouth of the river to look for rattan needed for the repair of his future bride's family house. Going westward by the shoreline, he finally turned left for the business of venture but before he cut an uphill distance, he saw what appeared to be a chicken flying along just above the tallest leaves of pandan shrubs festooning the sea. Back in his tribe, he told the clan on what he saw of the beauty of the place, its abundance with food and building materials and the defense is offered from the pirate's raid. But as the place has no name to say when referring to that “discovered land” every time anybody talk of the place, they would call it “BAGAMANOC” which means the place was like a “chicken” the very meaning of Bagamanoc. To detect the coming of the Moro raids, the people erected a watchtower where the sea laps at the shore nearest the present Municipal Hall. In spite of the tower, many Bagamanocnons still fell into the corsairs’ hand. When the Spaniards came, they found the place a thriving community. They converted the people into Christianity and made a settlement into a municipality under a governadorcillo. Under Spain, the town people constructed a concrete church and municipal hall of stones, limes, molasses and eggs. However, even under the Spaniard rule, Bagamanocnons did not fully submit to the Spanish dominion, although fully sold out to Christianity. During the revolution of 1898–1901, the Bagamanocnon relied their support to the Filipino Revolutionist. In fact, a bloody skirmish took place at Mapulang Labo, where then Apolonio Cueva skillfully beheaded an American Officer mounted on a horse. When the Americans reorganized the municipal government, the town was reduced to a mere town of Viga, later of Payo, until Bagamanoc became a municipality again in 1950. Bagamanoc is used to be called a small town of big people and properly so. She had produced a hundred of professionals scattered all over the archipelago who in their modest way are making a name for themselves and for their birthplace. The country's representative to the “Tokyo Olympic Games” in 1924. in the discus throwing event came from this town and the second Catanduanes congressman under an independent Philippines hails from here. As of lately and during the time where the American Bases are still here in the Philippines,Bagamanoc has also been the site of the LORAN ( Long Range Navigation Facilities ) Station primarily installed to protect the country from external threats, among others. Bagamanoc was created from barrios of Quigaray, Hinipagan, Sukhan in the island of Panay; Lati, in the island of Lati; Bacac, Hinipaan, Bugao, Minaili and Bagamanoc of the municipality of Panganiban by virtue of Republic Act No. 491 which was approved on June 12, 1950. The municipal councils of Bagamanoc and Panganiban agreed on the boundary of the two towns on June 12, 1952. The agreement was approved by the provincial council of Catanduanes on July 12, 1952. The Congress formalized the agreement by passing Republic Act No. 1038 which was approved on June 12, 1954. The boundary was stated thus:
География
Багаманок муниципалитеті Катандуа провинциясының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, тікелей Тынық мұхитына қарап жатыр. Оның жалпы жер көлемі – және Вирак қаласынан солтүстікке қарай орналасқан. Оның орналасуы дамуға ұмтылысында кейбір қиындықтар тудырады, себебі ол қаладан алыс жатыр, және ең бастысы, теңізге ашық, сол себепті тайфун кезінде толқындар жиі жағалауға, әсіресе құрылыс салынған аймақтарға зиян келтіреді. Багаманок 13°53’00” ендігі және 124°11’00” мен 124°23’00” бойлықтары аралығында орналасқан. Шығыс жағынан Тынық мұхитымен, солтүстік-батыс жағынан Пандан муниципалитетімен, батыс жағынан Караморан муниципалитетімен, ал оңтүстігінен Панганибан муниципалитетімен шектеседі.
The municipality of Bagamanoc is located at the north eastern part of the province of Catanduanes directly facing the vast Pacific Ocean. Its total land is , and is north from the capital town of Virac. Its location is somewhat disadvantageous in its quest for development because of its distance form the capital town and most in particular it is open to the sea, whereby typhoon surge often wrought havoc to the shorelines particularly to the built up areas during typhoons. Bagamanoc is located between latitude 13*53’00” and longitude 124*11’00” to 124*23’00”. It is bounded on the eastern side by the Pacific Ocean, on the north western side by the municipality of Pandan, western side by the municipality of Caramoran, and on the south by the municipality of Panganiban.
Климат
Багаманоктың тропикалық жаңбырлы орманының климаты (Af) бар, жыл бойы мол жаңбыр жауады, ал қараша және желтоқсан айларында өте ауыр жаңбыр жауады.
Bagamanoc has a tropical rainforest climate (Af) with heavy to very heavy rainfall year round and with extremely heavy rainfall in November and December.
Геологиялық ерекшеліктері
Қаланың жер бетінің құрылымы негізінен муниципалитеттің батыс және солтүстік бөлігінде орналасқан жоғарғы миоцен және плиоцен (сланец және құмтас қатарынан тұрады). Сонымен қатар, жаңа (аллювий) қабаттары жағалаудағы өзен жағалауының бойында кездеседі, ал кредалық-палеоцендік (метаморфты тау жыныстары) және плиоцен-плейстоцендік (конгломераттар) қалыптары Кейінгі және Панай аралдарында таралған.
The structure of the earth's surface of the town is composed predominantly of upper Miocene Pliocene (shale and sandstone sequence) located along the western and northern part of the municipality. Likewise Recent (Alluvium) layers is found along the coastal river bank areas and Cretaceous Paleocene (metamorphic rock) and Pliocene Pleistocene (conglomerate formation) are found at Late and Panay island.
Топырақтың жіктелуі
Муниципалдық топырақ төрт (4) түрден тұрады, атап айтқанда: Ажыратылмаған тау топырағы, Луизиана сазы, Гидросол, Бантог сазы және көбінесе жағалау бойындағы аймақтарда жағажай құмының шамалы мөлшерде кездесуі.
The municipal soil is composed of four (4) types, namely: Undifferential Mountain soil, Louisiana Clay, Hydrosol, Bantog Clay and traces of Beach Sand mostly along the coastal areas.
Топография
Муниципалитеттің жалпы жер ауданының 83%-ы таулы және төбелі жерлерді құрайды, оның 56%-ы (43,65 шаршы километр) тығыз орманмен жабылған, ал 44%-ы немесе 34,30 шаршы километр абака, кокос пальмасы, түйіндік дақылдар және көп жылдық ағаштармен егілген. Жазық жерлер немесе төмендіктер жалпы жер ауданының шамамен 17%-ын құрайды, яғни 15,96 шаршы километрді, оған құрылыс аймақтары, күріш егістіктері, диверсификацияланған ауылшаруашылық жерлер және басқалары кіреді. Таулы аймақ муниципалитеттің батыс бөлігінде орналасқан, төбелі немесе дөңгелек жерлер шығысқа қарай, жағалау аймақтарына қарай созылады, ал жазық жерлер жағалау мен өзендердің жағалаулары бойында жатыр.
Almost 83% of the entire land area of the municipality are mountainous and hilly wherein 56% (43.65 square kilometers) of it is covered by thick forest and 44% or 34.30 square kilometers are planted with abaca, coconut, root crops and perennial trees. The lowland or plain area is about 17% of the total land are or 15.96 square kilometers which comprises the built up areas, rice land, diversified agricultural lands and others. The mountainous area is located at the western part of the municipality and the hilly or rolling terrain lies eastward to the coastal areas, while the lowland or plain areas are situated along the coastal and river banks.
Демография
2020 жылғы санақта Багаманоктың халқы 11 086 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Bagamanoc was 11,086 people, with a density of .
Ауыл шаруашылығы секторы
Муниципалитеттегі негізгі егістер – азықтүлік егістер (күріш, жүгері, түйіртектер, көкөністер және бұршақтар) және тауарлық егістер (абака және кокос). Үлкен күріш егістік жерлері Кесон, Санта-Тереза, Антиполо және Багатабао Магсайсай, Бугао ауылдық округтерінде орналасқан. Абака және кокос плантациялары Побласион, Санта-Меса және Санта-Тереза ауылдық округтерінен басқа барлық ауылдық округтерде кездеседі. Муниципалитет маңызды мал шаруашылығы дамыту аймағы ретінде белгіленбеген, бірақ кейбір ауылдық округтерде мал өсіруге, әсіресе су буқасы мен ірі қара мал өсіруге қолайлы жағдайлар бар. Бұл Сан-Исидро және Сучан ауылдық округтері. Муниципалитетте мал өсіру көбінесе шағын шаруашылықтарда және жұмыс малдары ретінде жүзеге асырылады. Балық шаруашылығын дамытуға арналған ауылдық округтер – Кесон, Батабао, Квигарай және Сучан. Бұл балық шаруашылықтарының көпшілігі қазір отбасының күнкөрісі үшін пайдаланылады, коммерциялық өндіріс үшін емес, оның физикалық жағдайына байланысты. Балық шаруашылықтарынан басқа, жағалау аймағы болғандықтан, жергілікті жерде кең балық аулау орындары бар. Олар – Багамонок шығанағы, Лороман, Лейт және Квигарей шығанақтары.
The major crops in the municipality are food crops (rice, corn, root crops, vegetables and legumes) and cash crops (abaca and coconut). Large parcel of riceland are situated at barangays Quezon, Santa Tersa, Antipolo and Bagatabao Magsaysay, and Bugao. Abaca and coconut plantation are found inn all barangay, except barangays Poblacion, Santa Mesa and Santa Teresa. The municipality is not identified as a key Livestock Development Area but there are areas in some barangays which are conducive to livestock raising particularly carabao and cattle. These are barangays San Isidro and Suchan. Livestock raising in the municipality are mostly backyard and as work animals. Identified fishing development areas are the barangays of Quezon, Batabao, Quigaray and Suchan. Most of these fishponds are now for family subsistence and not for commercial production due to its physical state. Asides from the fishponds, large fishing ground abounds in the locality being a coastal area. These are the Bagamanoc Bay. Loroman, Late and Quigaray Cove.
Сауда және сауда секторы
Қалалық округте ірі сауда орындары да, айтарлықтай сауда-саттық белсенділігі де жоқ. Барлығы 96 жергілікті тіркелген және лицензиясы бар коммерциялық орын бар, олар кішкентай дәмханалардан бастап бөлшек және көтерме сауда дүкендеріне дейін. Көптеген ірі дүкендер қалалық сауда жолағында немесе коммерциялық бизнес ауданында орналасқан. Сауда жолағынан басқа, муниципалитетте сойыс орнына, қалалық оқу залына және автобус пен джипни терминалына жақын орналасқан қалалық қоғамдық базар бар. Көптеген коммерциялық тұтыну тауарлары Вирактағы сауда орындарынан сатып алынады және күн сайын жолаушылар джипіне/автобусына немесе жүк көлігіне тиеліп үйге әкелінеді. Ауыл шаруашылығы өнімдері тікелей Вирактағы сауда орындарына сатылады.
The municipality does not have any big commercial establishment nor have much trade and commercial activities to speak of. Existing are about 96 locally registered and license commercial establishment throughout the municipality ranging from a small eatery to retail and wholesale stores. Most of the bigger stores are found at the municipal commercial strip or commercial business district. Besides from the commercial strip, the municipality has the Municipal Public Market, which is strategically located near the slaughterhouse, Municipal Training Hall and the Bus and Jeepney Terminal. Almost all the commercial consumers products are being bought at commercial establishments at Virac, which are brought home daily loaded on a passenger's jeepney/bus or a cargo truck. Agricultural crops are sold directly to buying commercial establishment at Virac.
Туризм
Муниципалитетте ерекше туристік қызметтер жоқ, бірақ рекреация, демалыс және пайдалы әрекеттер үшін қолайлы табиғи мүмкіндіктер мен ресурстарға ие әлеуетті аймақтар бар, олар саяхатшылардың, экскурсанттардың және демалысқа келгендердің мақсатын қамтамасыз ете алады. Негізінен, бұл жер жағалау маңында орналасқан, сондықтан мұнда кең жағажайлар, лагуналар, шағын шығанақтар мен ковтер бар, онда демалып, балық аулауға болады. Сонымен қатар, кез келген адам пикникке немесе саяхатқа бара алатын өзендер мен сарқырамалар да бар. Төбеде орналасқан және жағалау бойындағы жағажайлар мен Тынық мұхитына көрініс ашатын бұрынғы LORAN станциясының ғимараты (АҚШ Жағалау күзеті станциясы) да бар. Осы әлеуетті орындардың ішінде Падай маңындағы Пануто және Марагкив өзендері бойындағы сарқырамалар, Бачак, Каниган өзеніндегі Панталан, Кесон және Барангай Сан-Висенттегі Кагнипа, сондай-ақ теңізге және нсилетке көрініс ашатын жерлер бар. Бұған Бугао Погтанган, Лейт және Кабусиу Диахаган сияқты көк теңіздер мен коралдардың арасында жүзуге және су астына түсуге болатын жағажайлар да кіреді.
There are no specific tourism activities in the municipality, although there are potential areas endowed with natural attributes and resources that are conducive to recreation, leisure and other wholesome experiences which can provide the purpose for visitors, excursionist and vacationist. Basically, the locality is coastal, thus there sprawling beaches, lagoons, shoals, coves wherein one can frolics and do some fishing. There are also some rivers and falls where in anybody could have some picnic or excursion. There is also the former LORAN Station Buildings (US Coast Guard Station) located atop a hill and overlooking coastal strips of beaches and the Pacific Ocean. Among those potential sites are the falls at Paday along Panuto and Maragkiw River at Bacak, Pantalan at Caningan River, Quezon and Cagnipa at Barangay San Vicente overlooking the sea and a nsilet. Included are the strip of beaches like Bugao Pogtangan Beach, Late Beach and Cabusiw Dayhagan Beaches along the blue seas and corals where in one can do swimming and scuba diving.
Өнеркәсіп
Муниципалитет – ауыл шаруашылығының базалық қауымдастығы, онда агроөнеркәсіптік кәсіпорындарға қажетті ресурстар жетерлік. Орманнан және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерінен алынған мол шикізатты шағын немесе үй кәсіптері үшін пайдалануға болады. Ал кең теңіздер балық және теңіз өнімдерін өңдеу бизнесі үшін шикізат көзі ретінде қолданылуы мүмкін, сондай-ақ жергілікті балықшылар үшін басқа да күнкөріс көздері бар. Шикізаттың көп болуымен қатар, жеткілікті еңбек күші де қолжетімді. Аталған аумақта ірі өнеркәсіп орындары жоқ, тек шағын күріш тазарту тікелей, ара-тұра үй жиһаздары, былғары бұйымдар және нипа жапырақтарынан шұба жасау сияқты шағын өндірістер бар.
The municipality is an agricultural base community whereby necessary resources for agro industrial undertakings are available. Abundant raw materials from the forest and other agricultural products could be utilized for a cottage or home industry. The vast seas could be tapped as source for raw materials for fish and marine processing business and other livelihood activities for the local fisher folks. Besides form the abundant raw materials, adequate labor force is readily available. There are no established industry in the locality, what present are small scale rice mills, an off and on small home furniture, leather wear and nipa shingle making.