Барас муниципалитетінің тарихы мен шығу тегі

Кіріспе

Барас муниципалитеті, ресми түрде Барас муниципалитеті, Филиппиннің Катандуанес провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, онда 13 484 адам тұрады.

Этимология

Атауы бір кезде осы жерде көптеп өскен "бадас" өсімдігінен шыққан. Бірақ "бадас" қандай өсімдік екені нақты белгісіз. Кейбіреулер оны қазір "бағажай" деп аталатын бамбудың бір түрі деп есептеген. Ал басқалары оны мықты ағаш деп ойласа, көпшілігі айналасындағы тауларда көптеп өсетін жабайы ратан екеніне сенген. Дегенмен, барлығының келісетін нәрсесі – "бадас" осы жердің тұрғындарының қарақшылар мен қаскөйлерге қарсы қолданатын найза жасауға қажетті материал болған. Сондай-ақ, "бадас" жергілікті үйлерді салу үшін де аса қажетті материал есебінде танымал болған. Осы аймақта оның көп болуына байланысты, ауыл тұрғындары бұл жерді "Кабадасан" деп атаған.

Тарих

Бұрын аралдарды испан отарлау кезінде "BADAS" деп аталған. Барас шығанағының батыс жағында, теңізге қарай сәл жоғары көтерілген шағын таудың үстінде орналасқан Барас бірнеше ғасыр бұрын дамыған балықшы ауылы болғанын кейбір ақсақалдар еске алады. Сол кездегі елді мекен – оның зираты болған, ал қазіргі зират – бұрынғы елді мекен орны. Ескі орналасқан жер теңізге қарап тұрған биік жай болғандықтан таңдалды. Ауыл тұрғындары теңізден келіп шабуыл жасайтын қарақшыларды ерте көріп, отбасыларын эвакуациялауға және шайқасуға дайындалуға жеткілікті уақыт алатын. Қазіргі елді мекенде бірнеше шайқас болған. Шіркеу алаңындағы қазба жұмыстары қашқан адамдардың қалдықтарын көрсетті. Қарақшылар кеткен соң, ауыл тұрғындары кейіннен қазіргі Барасқа қоныстанды. Оңтүстік Тагалог аймағындағы көтерілістің артықшылығын пайдаланған, CATALINO CATAKUTAN басқаратын көтерілісшілер тобы, Филиппин тәуелсіздігі үшін ұзақ күресте орын табу үшін қиын теңізді басып өтіп, "Кабадасан" деп аталған бұрынғы бақуатты балықшы ауылына жетті, балықшылар кейпінде келді. Ауыл тұрғындарымен достық қарым-қатынас орнатып, сонымен бірге Бат қаласының басшысы Карлос Макапугайдың тирандық билігіне қарсы наразылықты күшейту арқылы, көтерілісшілер ауыл еркектерін біріктіріп, күшті жауынгерлік топ құрды. Каталин Катакутан басқарған осы көтерілістен Кабадасанның билеу құрылымы үзіліп, Барас қаласы дүниеге келді. Батодан Мария Тимолаға үйленген, тәуелсіздікке құштар Капитан Каталинио Катакутан провинциядағы билікті орнатуға көп уақыт жетпеді. Оны испандықтар тойға барғанда ұстап алды. Азаптап, мойнынан тізбектеп, Бато елді мекенінің көшелерімен халыққа ескерту ретінде көрсетті. Бато шіркеуінің жанында дарға асты. Оның орнына Капитан Мариано Теолого 1897 жылдың 11 мамырында Барас қаласының алғашқы басшысы болып тағайындалды. Оның бастапқы аудандары Тилод, Макутал, Паникихан және Гигмото болды.

Once called "BADAS" during the early Spanish Colonization of the archipelago. Some elders recall that Baras, centuries back were once a progressive fishing village located over a small mountain projecting towards the sea on the western side of Baras Bay. The poblacion was its cemetery and the cemetery now was its former poblacion site. The old site was chosen because it was an elevated area overlooking the sea. The villagers could easily see approaching pirates that occasionally plundered the sea, giving them ample time to evacuate their families and prepare for the encounter. Several Skirmishes had been taught in the present poblacion. Excavation in the Church Plaza reveals human remains of evaders. The pirates gone; the villagers later settled in what are now Baras. A splintered group of insurrecturs headed by a certain CATALINO CATAKUTAN who was facing the advantage of the insurrection taking place in the Southern Tagalog region, braved the rough seas to set a place in the long quest for Philippine Independence in the Island, forced by the gusty Southeast Monsoon wind they finally set anchor in the once rich fishing village called "Cabadasan" posing as fisherman. By befriending the villagers and at the same time working on the growing discontent among the people against the tyrannical rule of Capitan CARLOS MACAPUGAY who was then Bat's town executive, the rebel grouped the men folk of the village to form a fierce fighting bond. Out of this uprising led by Catalino Catakutan, the umbilical cord through which Cabadasan ruled was detached and the town of Baras was born. Married to Maria Timola from Bato, Capitan Catalino Catakutan, with the burning desire for independence, did not live long to set office in the entire province. The Spaniards caught up with him while attending a wedding feast. Tortured and chained by the neck, he was paraded around the Poblacion of Bato to serve as warning to the people. He was hanged near the church of Bato. In his stead, Capitan Mariano Teologo was installed as Bara's first town executive on May 11, 1897. Its original barrios were Tilod, Macutal, Paniquihan and Gigmoto.

Барас - қалашықтан бауырлас

Барас 1897 жылдың 11 мамырында қала ретінде құрылды, ал капитан Мариано Теолого 1897 жылдың соңына дейін оның алғашқы қалалық басшысы болды. Барас қаласының алғашқы шіркеу пастыры Пабло Зуниега 1904 жылдың ортасында қызметтен босатылды. Барас қаласының алғашқы жылдары қиын бейімделу кезеңі болды. 1905 жылы қаланың төртінші басшысы капитан Кирико Арчилла "ТРИБУНАЛ" деп аталатын жартылай тұрақты муниципалды ғимарат құрылысын бастады. Барас саясатындағы белсенді және ықпалды тұлға, жергілікті істерді басқарудағы күш-жігері мен дәлелденген адалдығы қаланың өркендеу кезеңін бастан кешіруіне мүмкіндік берді. 1906 жылы капитан Альваро Вергара оның орнын басты. 1907 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты қала барио мәртебесіне қайта оралды. Бірнеше күннен кейін Бато бариосына айналғаннан кейін, оның басшысы Реймундо Танаелді Cabeza (барио басшысы) етіп тағайындады. Барас 1909 жылдың соңына дейін барио ретінде өмір сүрді. Барио ретінде өткен 3 жыл ішінде мына cabezas басқарды: Cabeza Раймундо Танаел, Агустин Танаел, Феликс Теолого, Лукас Арчилла және Каталино Герреро. 1909 жылдың соңына дейін Барас азаматтары, дін қызметкерлері және кәсіпкерлер биліктегі үкіметтен оны қайтадан муниципалитетке қайтаруды талап етті. 1910 жылы Барас екінші рет қалаға айналды. Ол кезде президент муниципальді атағымен аталған оның алғашқы басшысы Кирико Арчилла болды. 1912 жылы Кирико Арчилланың орнын Альваро Вергара басты. 1914 жылы үкіметті басқаруға капитан Хуан Пабло тағайындалды, ол жергілікті әдемі қызды өмірлік серігі еткен тагалог иммигранты еді. 1915 жылғы сайлауда ол Педро Вергарадан жеңіліп, 1918 жылы қайта сайланды. Содан бері Барас муниципалитет ретінде уақыттың сынағынан өтті. 1927 жылы Флавиано Каму Каму көшесін Сан-Лоренцо көшесімен жалғастырды. 1929 жылы Пусан бариосының қазіргі бейнесі салынды. 1933 жылдың мамыр айында Бато-Барас жолы қозғалысқа ашылды. 1935 жылы алтын бумы Барасқа жетті, белгілі бір мырза Торчанд басқаратын американдық фирма Агбандағы Баног ауданын қазып, Агбанда алтын кендерін ашты, сонымен бірге Барас танымал болған абака және копра өнеркәсібі де өркендеді. Белгісіз себептермен фирма 1938 жылдың соңында жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. 1941 жылдың 10 желтоқсанында, немесе "Огуис" тайфунынан бір жыл өткен соң, ұшақ тасымалдаушы және эсминецтен тұратын жапон флоты Батодағы Баталайға келіп, Барастағы Гинсанан бариосына шабуыл жасап, Гинсанан жағалауындағы Саяо тасына үш орташа өлшемдегі бомба тастады, Барас бір түндік жерге айналды. Бір ай бойы үкімет басшылары кеңселеріне келмегеннен кейін, қала әкімі Виктор Танаел жасырынып жүрген жерінен оралды және жағдай қалыпқа келді. Басқа да муниципалды шенеуніктер өздерінің кеңселеріне келді. 1943 жылдың басында Танаэль ақсақал аурудан қайтыс болды, сондықтан жапон оккупациялық үкіметі Дионисио Тольледоны қала әкімі, Севериано де Леонды қалалық судья, Педро Тестонды полиция бастығы, Рейнато Магистрадо мен Хайме Темплоньевоны полиция қызметкерлері етіп тағайындады. Олар тағайындалған жалғыз лауазымды адамдар еді. 1944 жылдың ақпан айының таңында қала тұрғындары оқ жаңбырынан таң қалды. Барангай Тилодтың майоры Сальвадор Родульфо, Барсаның "ФАНТОМЫ", Альбайдағы партизандық ерліктерін аяқтағаннан кейін, солдаттармен бірге Тилодқа келіп, тәуелсіз партизандық жасақ құруды бастады, кейін ол Катандуанды азат етуші батальон ретінде танылды. Барас провинциядағы қарсылық қозғалысының баспанасына айналды. Оның тобы аралдағы барлық жапон сарбаздарын жоюға жауапты болды, олардың көпшілігін өлтіріп, тірі ұсталғандарын тұтқындап, олардың гарнизондарын және жасырын орындарын қиратты. 1945 жылы ел жапондық басқыншылардан азат болғаннан кейін, президент Осменья қаладағы кейбір муниципалды басшыларды тағайындады. 1951 жылы Сан-Висенте, Гигмото, Бионг және Дорориан бариолары жаңадан құрылған Гигмото қаласына көшірілді. Қала әкімі Чито Чидің басшылығымен Барас қаласы Бикол аймағындағы 5-ші табысты муниципалитеттер арасында бизнес-салық жинау бойынша бірінші орынды иеленді. 2013 жылғы сайлауда мэр Чито Чиді заңгер Родель В. Абичуэла жеңіп шықты.

Baras was founded as a town on May 11, 1897, and Capitan Mariano Teologo served as its first town executive until the end of 1897. To minister to the town's spiritual needs was Pablo Zuniega, Baras' first parish priest, whose tenure ended in the middle of 1904. The early year of Baras as a town was a period of difficult adjustment. In 1905, Capitan Quirico Arcilla, the town's fourth executive, started the construction of a semi permanent municipal building called "TRIBUNAL". A dynamic and a dominant figure in Baras politics, his centering effort in the administration of local affairs as well as his proven integrity, he enabled the town to experience a period of prosperity. In 1906, Capitan Alvaro Vergara succeeded him. In 1907 due to financial difficulties the town was reverted to a barrio status. A few days later after its reversion into a barrio of Bato, its executive appointed Reymundo Tanael as Cabeza (barrio executive). Baras existed as a barrio up to the last days of 1909. In a period of 3 years as a barrio, cabezas ruled it, namely: Cabeza Raymundo Tanael, Agustin Tanael, Felix Teologo, Lucas Arcilla and Catalino Guerrero. Before the end of the year 1909, civic, religious and business leaders of Baras demanded from the ruling governing power that it be re created back into a municipality. And, in 1910, Baras reverted into a town for the second time. Its first executive who was then called by the title of presidente municipal was Quirico Arcilla. Quirico Arcilla was succeeded by Alvaro Vergara in 1912. In 1914, appointed to steer the reign of government was Capitan Juan Pablo, a Tagalog immigrant who found a local belle for his life partner. In the election of 1915, he lost to Pedro Vergara, only to be elected again in 1918. From then, Baras moved on experiencing the test of time as a municipality. In 1927 Flaviano Camu, then constructed Camu Street connecting it to San Lorenzo Street. In 1929 the present sight of barrio Putsan was constructed. In May 1933, the Bato Baras Road was opened to traffic. In 1935 the gold boom reached Baras, an American firm headed by a certain Mr. Torchand dug sitio Banog in Agban and started the gold mines in Agban, at the same time the abaca and copra industries, for which Baras had been famous, were at their peak. For some unknown reasons the firm had to close shop at the end of 1938. On 10 December 1941, or one year after typhoon "Oguis", a Japanese fleet, consisting of an aircraft carrier and a destroyer, landed at Batalay in Bato, swooped down on Barrio Guinsaanan in Baras, releasing three medium sized bombs hitting Sayao rock off the coast of Guinsaanan, making Baras a ghost town overnight. After a month with no governing officials reporting to their office, the incumbent Mayor Victor Tanael returned from hiding and normalcy returned once again. Other municipal officials reported to their offices. In the early part of 1943, Mayor Tanael died of sickness and so, the Japanese occupation government appointed Mr. Dionisio Tolledo as Mayor, Atty. Severiano de Leon as Municipal Judge, Mr. Pedro Teston as Chief of Police, Mr. Reynato Magistrado and Jaime Templonuevo as Policemen. They were the only officials appointed. In the early morning of February 1944, the town folks were surprised by rain of bullets. Major Salvador Rodulfo aka "PHANTOM" of Barangay Tilod, Baras, fresh from his guerilla exploits in Albay, landed at Tilod with soldiers and started organizing independent guerilla outfit, later to be known as the Catanduanes Liberators Battalion. Baras became the sanctuary of the resistance movement in the province. It was his group who was responsible for the annihilation of all Japanese soldiers in the island, killing most of them and capturing the remaining that were caught alive and raising to the ground their garrisons and hideouts. Immediately after the liberation of the country from the Japanese warriors in 1945, President Osmeña appointed some Municipal Heads of the town. In 1951, the barrios of San Vicente, Gigmoto, Biong and Dororian were transferred to then newly created town of Gigmoto. Under the administration of Mayor Chito Chi,Baras town has just received a Certificate of Recognition for ranking number one in the collection of business taxes among the 5th income class municipalities in the entire Bicol Region that exceeded the target amount. Mayor Chito Chi was defeated by Rodel V. Abichuela, a lawyer by profession, in the elections of 2013.

География

Барас – Катандуа провинциясының он бір муниципалитетінің бірі. Ол солтүстік жағынан Гигмотомен, оңтүстік жағынан Батомен, шығысынан Каладапан шығанағы мен Филиппин теңізімен, ал батысынан Сан-Мигельмен шектеседі. Барас Вирак қаласынан шалқары орналасқан.

Қиғаштық

Барастың жер беті әр түрлі еңістерден тұрады. Дегенмен, оның басым бөлігі 18-30% (жайлаулы-тоғайлы) еңістерді құрайды, бұл 38.0700 шаршы километрді немесе 49.830% жабады, содан кейін 30-50% (батыр тік төбелер мен таулар) еңістер 29.6200 шаршы километрді немесе 38.770% алып жатыр. Қалған еңістер 0-3% (жазық немесе өте көлбеу) еңістерден тұрады, бұл 7.2600 шаршы километрді немесе 9.500% құрайды, ал 50% жоғары (өте тік төбелер мен таулар) еңістер де бар.

Жерді жіктеу

Жер классификациясы негізінде Барас муниципалитеті иеленуге және пайдалануға берілетін жерлерге және орман жерлеріне бөлінеді. Иеленуге және пайдалануға берілетін жерлер шамамен 57,600 шаршы километрді немесе 75,390 пайызды құрайды. Ал орман жерлері шамамен 18,800 шаршы километрді немесе 24,610 пайызды құрайды.

Топырақтың жіктелуі

Барас муниципалитеті әртүрлі топырақ түрлерімен ерекшеленеді, атап айтқанда Бантог сазды топырағы, Тау топырағы, Атимодиан сазды топырағы және Лучиана сазды топырағы. Ең көп таралған топырақ түрлері – Лучиана сазды топырағы, оның ауданы 56,1700 шаршы шақырымды немесе 73,590%-ды құрайды, ал Тау топырағы 17,2800 шаршы шақырымды немесе 22,620%-ды құрайды. Ең сирек кездесетін топырақ түрлері – Бантог сазды топырағы, оның жер ауданы шамамен 2,1900 шаршы шақырымды немесе 2,860%-ды, және Атимодиан сазды топырағы, оның жер ауданы шамамен 0,7600 шаршы шақырымды немесе 0,930%-ды құрайды.

Климат

Барас тропикалық жаңбырлы ормандар климатына (Af) ие, жыл бойы мол жауын-шашын жауады, ал қазаннан желтоқсанға дейін өте ауыр жаңбыр жауады. Бұл Филиппиннің ең жаңбырлы жерлерінің бірі.

Демография

2020 жылғы санақта Барса, Катандуаның халқы 13 484 адамды құрады, халық тығыздығы .

Қала ретінде

Капитан Мариано Теолого 1897 1898
Капитан Висенте Герреро 1899 1900
Капитан Хосе Патросинио Родульфо 1901 1903
Капитан Кирико Арчилла 1904 1905
Капитан Альваро Вергара 1906

Барио ретінде (қайта қарастырылған)

Cabeza Raymundo Tanael қаңтар шілде 1907
Cabeza Agustin Tanael тамыз желтоқсан 1907
Cabeza Felix Teologo қаңтар шілде 1908
Cabeza Lucas Arcilla тамыз желтоқсан 1908
Cabeza Catalino Guerrero қаңтар желтоқсан 1909

Қала ретінде (қала ретінде қайтадан)

Президент муниципалитета Кирико Арсилья 1910 1911
Президент муниципалитета Альваро Вергара 1912 1913
Президент муниципалитета Хуан Пабло 1914 1915
Президент муниципалитета Педро Вергара 1916 1917
Президент муниципалитета Хуан Пабло 1918 1919
Президент муниципалитета Кристобаль Герреро 1920 1921
Президент муниципалитета Пабло Тариман 1922 1923
Президент муниципалитета Викториано Танаэль (Преемник) 1923 1924
Президент муниципалитета Мартин Толедана 1924 1925
Президент муниципалитета Антонио Тулай 1925 1926
Президент муниципалитета Флавиано Каму 1926 1928
Президент муниципалитета Роман Родульфо 1928 1930
Президент муниципалитета Мартин Толедана 1930 1931
Президент муниципалитета Онарио Даявон 1931 1933
Президент муниципалитета Педро Беракит 1934 1936
Мэр муниципалитета Рамон Темплонуэво 1937 1941
Мэр муниципалитета Виктор Танаэль 1941 1942
Мэр муниципалитета Дионисио Толедо 1942 1944
Мэр муниципалитета Сильвино Хосон 1945 1946
Мэр муниципалитета Пласида Беракит 1947 1948
Мэр муниципалитета Годофредо Таям 1948 1951
Мэр муниципалитета Педро Тестон 1952 1955
Мэр муниципалитета Альфредо Танаэль 1956 1959
Мэр муниципалитета Педро Беракит 1960 1963
Мэр муниципалитета Амадор Тестон 1964 1967
Мэр муниципалитета Давид Темплонуэво (Преемник) Сентябрь–Декабрь, 1967
Мэр муниципалитета Темис Тевес 1968 1971
Мэр муниципалитета Серафин Сармьенто 1972 1986
Мэр муниципалитета Хесус Торренте (Исполняющий обязанности) 1986 1987
Мэр муниципалитета Серафин Сармьенто 1988 1995
Мэр муниципалитета Хорхе Танаэль 1995 1998
Мэр муниципалитета Серафин Сармьенто 1998 2001
Мэр муниципалитета Хосе Дж. Тевес, мл. 2001 2010
Мэр муниципалитета Чито С. Чи 2010 2013
Мэр муниципалитета Родель В. Абичуэла 2013 2016
Мэр муниципалитета Чито С. Чи 2016 – настоящее время