Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генерал-лейтенанты Уильям Пелхам Ярборо (12 мамыр 1912 – 6 желтоқсан 2005) – АҚШ армиясының жоғары шенді офицері. Ярборо АҚШ армиясының парашютист таңбасын, десантшылардың немесе "секіру" аяқ киімдерін және M42 әуе десанттық формасын жасаған. Ол "Қазіргі заманғы жасыл береттердің әкесі" ретінде танымал. Ол Йоркшир Ярборо әулетінен шыққан. Ярборо британдық ақсүйектердің Барон Дерамор, Лорд Альвингем, Буккле герцогы және Бат маркизі сияқты алыс туысы болған.

Ерте өмір

Уильям Пелхам Ярборо 1912 жылдың 12 мамырында Вашингтон штатының Сиэтл қаласында дүниеге келген. Ол полковник Лерой У. және Аддессия Ярбороның ұлы. Ол Калифорниядағы Сан-Рафаэль әскери академиясында және кейін Джорджия штатының Колумбус қаласында орта мектепті бітірді. 1936 жылдың маусым айында Уэст-Пойнтті бітіргеннен кейін Ярборо армия генерал-майтабаны Джон Джозеф Першингтің алдында екінші лейтенант болып ант берді. Ол Филиппин скауттарының 57-ші жаяу әскер полкіне тағайындалды және 1940 жылдың ақпанына дейін сол қызметте болды. Кейін, 1941 жылы Уақытша парашют тобының сынақ офицері ретінде, ол парашютшінің аяқ киімін, парашютшінің формасын, парашютшінің белгісін, әуе десантшысының фондық элементтерін және бірнеше әуеден тасымалдауға арналған контейнерлерді жобалады, олар үшін АҚШ патенттерін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 501-ші парашют батальоны үшін жасалған бірінші парашютші белгісінің және бірінші әуе десантшысының фондық элементінің (1-тип) үлгісі, екеуі де Уильям П. Ярборо жасаған. Ярборо болашақ әйелі Норма Таттл Ярборо (1918–1999)мен алғаш рет ол 18 жаста, ал ол 12 жаста кездескен. Олардың әкелері Форт-Беннингте дислокацияланған кезде олар көрші болған. Олар Нью-Йорктегі Платсбург казармасында жанындағы үйлерде тұрған кезде қайта танысты. Болашақ Ярборо ханым әкесі Форт-Левенвортқа тағайындалғанда Уошберн университетінде Карл Меннингерден дәріс алды. 1936 жылы ол "Мисс Топека" атанды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1942 жылдың шілдесінде, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін жеті ай өткен соң, Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылына байланысты, Ярборо, енді майор болған, генерал-майор Марк У. Кларк тарапынан әуе десанттық кеңесшісі ретінде таңдалып, Англияға бірге ертілді. Лондондық жоспарлау тобының белсенді мүшесі ретінде ол Солтүстік Африканы басып алуға арналған одақтастардың әуе десанттық операциясының бастапқы тұжырымдамасын және жоспарын жасады, бұл операция «Operation Torch» деп аталды. 1942 жылдың 7 қарашасында Парашютшілер тобы Лэндс-Эндтен (Англия) аттанғанда, Ярборо, атқарушы офицер (XO) ретінде, олармен бірге Испания арқылы Алжирдегі нысаналық мақсаттарына қарай ұшып барды. Бұл парашютшілер жасаған ең ұзақ операциялық ұшу болды. Одан кейін болған шайқас барысында, ол ұшып бара жатқан ұшағы Виши Франциясының истребительдері тарапынан Себкра д'Оран үстінде атып түсірілді. Ол Алжирдегі Тафаруи әуежайын басып алуға қатысқан ұрыс операцияларына қатысты. Бір аптадан кейін Ярборо Алжирдің Тебесса қаласына жақын орналасқан Юкс-ле-Бенс әуежайына парашютпен түсіп, 1943 жылдың қаңтарына дейін Тунистегі француз және американдық парашютшілердің біріккен тобының құрамында соғысты. 1943 жылдың наурыз айында Ярборо Солтүстік Африкаға 504-ші парашютші жаяу әскер полкінің 2-ші батальонының командирі (CO) ретінде оралды, полковник Рубен Х. Таккердің басшылығымен, бұл полк генерал-майор Мэтью Риджвей басқаратын 82-ші әуе десанттық дивизияның құрамында болды. Май айында подполковник болып тағайындалған Ярборо Сицилияны басып алуға арналған одақтастардың операциясы «Operation Husky» барысында өз батальонын жетектеді. Туминелло өткелінде итальяндық күштер жасаған сәтсіз шабуылдан кейін Ярборо генерал-майор Риджвей тарапынан қызметтен алынды. Осы кезде генерал-лейтенант Марк Кларк, американдық Бесінші армияның қолбасшысы, оны өзінің штабына бекітті. 1943 жылдың қыркүйегінде Италияны басып алу кезінде Ярборо Бесінші армияның G 3 штаб офицері қызметін атқарды және Сицилиядан Салернодағы қиын жағдайдағы плацдармды күшейту үшін келген 82-ші әуе десанттық дивизиясының соңғы бөлімдерін түсіруге арналған түнгі аймақты ұйымдастырды. Италиядағы Неаполь қаласы мен порты түскенге дейін Ярбороға 509-шы парашютші жаяу әскер батальонының басшылығы тапсырылды, оның командирі майор Дойл Ярдли тұтқындалған болатын. Оның бөлімшесі полковник Уильям О. Дарбидің Рейнджерлік күшінің құрамында болды. Ол 1945 жылдың қаңтарында 473-ші полк ұрыс тобының командирі ретінде Италияға оралды, бұл топ бұрын әуе шабуылына қарсы артиллерияшылар болған. 473-ші полк итальяндық науқанда қатысты, «Operation Grapeshot» кезінде Лигурия жағалауымен Генуяға және екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде француз шекарасына дейін жол ашты. Осы науқан кезінде ол «Күміс жұлдыз» орденімен марапатталды.

Еуропа, АҚШ және Камбоджадағы қызмет

1945 жылдың маусым айында 473-ші жаяу әскер полкі таратылды және Еуропада қалған Ярбороу 15-ші армия тобының, кейіннен Австриядағы АҚШ күштері мен Вена аймақтық басқаруының провисты маршалы болып тағайындалды. Осы лауазымда ол ресейлік, француздық, британдық және американдық әскери полициясының танымал Төрт елдік халықаралық патрулін ұйымдастырды. 1947 жылдан 1949 жылға дейін Ярборо Пенсильвания штатының Карлайл казармасындағы Қарулы күштер ақпарат мектебінде әскерлер туралы ақпарат және білім беру департаментінің директоры қызметін атқарды. 1950 жылы ол үшінші рет Англияның Камберли қаласындағы Британдық штаб колледжіне оқуға Еуропаға оралды. Бітіргеннен кейін ол Лондонда орналасқан Еуропаға арналған Біріккен Америка әскери кеңесші тобының НАТО жоспарлау бөліміне тағайындалды. 1952 жылы ол АҚШ Армиясының соғыс колледжіне студент ретінде қабылданды және бітіргеннен кейін үш жыл бойы оның оқытушысы болып жұмыс істеді. 1956 жылы Ярборо Камбоджаға АҚШ әскери кеңесші және көмек тобының бас орынбасары болып тағайындалды. Ол осы қызметте АҚШ Армиясының соғыс колледжіне уақытша сапармен оралғанға дейін, Грузия штатының Беннинг фортындағы 1-ші ұрыс тобының 7-ші жаяу әскерін басқарды, кейіннен оны Германияның Ашафенбург қаласына көшірді. 1958 жылы ұрыс тобынан кеткеннен кейін ол екі жыл бойы Штутгарттағы 66-шы қарсы барлау корпусы тобына қолбасшылық етті, содан кейін Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггке ауыстырылды.

АҚШ Армиясының Арнайы соғыс орталығы қолбасшысы

1961 жылдың қаңтар айында ол Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггтегі АҚШ Армиясының Арнайы соғыс орталығының / Арнайы соғыс мектебінің командирі болып тағайындалды. 1965 жылға дейін ол Арнайы күштерді құруда маңызды рөл атқарды, төрт жаңа топтың құрылуын қадағалады. Ол сондай-ақ JFK мектебінің кәсіби және академиялық деңгейін арттыру үшін тыразданбады, антропология, тарих, ғылым салаларындағы көрнекті тұлғаларды шақырды және жетекші саяси қайраткерлердің лекцияларын ұйымдастырды. Ол оқу бағдарламалары мен доктринаны жан-жақты қарастырып, арнайы операцияларға қатысты көптеген монографиялар жазды, олардың көптегені бүгінге дейін маңыздылығын жойған жоқ. Оның басшылығымен шетелдік студенттер оқу процесіне толыққанды қатыстырылды және тілдерді оқыту кеңейтілді. Ол бес жаңа курс ашты, оның ішінде Әскери көмек көрсету жөніндегі кеңесші мектебі, Дәстүрлі емес соғыс курсы және Терроризмге қарсы күрес курсы бар. Ол сондай-ақ АҚШ Армиясының Азаматтық істер мектебін Форт-Гордоннан Форт-Брэггке көшіруге әкелген штабтық зерттеуді бастады. 1961 жылы Арнайы соғыс орталығының командирі ретінде ол президент Кеннедидің Форт-Брэггке сапарын ұйымдастырды, бұл екі маңызды нәтижеге әкелді: Арнайы күштерді АҚШ Армиясының стратегиялық құрамына одан әрі дамыту үшін қаржыландыру және Грин береттің Арнайы күштердің ресми бас киімі ретінде киюге рұқсат беру. Ярбороның түпнұсқа парашютшілердің формасының дизайны 1963 жылғы Армияның тропикалық формасына енгізілді, кейіннен Вьетнам соғысындағы барлық Армия бөлімшелері оны киді.

Колумбия

1962 жылы ақпанда Форт-Брэггтегі АҚШ-тың арнайы әскери тобы, арнайы әскери орталықтың командирі Ярбороу басшылығымен, Колумбияға сапар шекті. Бірлескен штаб басшыларына ұсынған баяндамасына қосымша құпия хатта Ярбороу тұрақты емес күштерді құруға және болашақта қауіп тудыруы мүмкін коммунистерді жою үшін оларды дереу қолдануға шақырды: [A] Егер болашақта қажет болса, қарсылық операцияларына жасырын оқыту үшін азаматтық және әскери қызметкерлерді іріктеу үшін бірлескен елдік команда бірлесіп жұмыс істеуі керек. Бұл Колумбияның ішкі қауіпсіздік жүйесі одан әрі нашарлаған жағдайда пайдалану үшін азаматтық және әскери құрылымды дамыту мақсатында жасалуы тиіс. Бұл құрылым қажетті реформаларға қол жеткізу үшін қысым көрсетуге, қарсы агенттік және қарсы насихат жұмыстарын жүргізуге, ал қажет болған жағдайда белгілі коммунистік идеологтарға қарсы әскери операциялар, саботаж және/немесе терроризм актілерін орындауға пайдаланылуы керек. Оған АҚШ қолдау көрсетуі керек. Ярбороу «барлық азаматтарды тіркеу және олардың саусақ іздері мен фотосуреттерімен бірге үкіметтік тізілімдерге енгізу» қажеттігін ұсынды. «Партизандық қызмет туралы хабардар болуы мүмкін» деп саналатын ауыл тұрғындарымен үнемі сұрақ-жауап сессияларын өткізу және тексеру әдістері мен техникаларын пайдалану ұсынылды. «Бандиттерді толыққанды тексеру, соның ішінде натрий пентатол және полиграф қолданылуы керек, барлық ақпаратты алу үшін. Әскер мен полицияға осы мәселеде оқытылған тергеушілер қажет». Пентатол бастапқыда дәрігерлермен демалыс үшін қолданылған, бірақ 1970 жылдары Латын Америкасының кейбір әскерилері оны «паралич, азап және үрей» тудыру үшін қолданғаны хабарланды. «Жалпы алғанда, Ярборо тобы АҚШ-қа қарсы көтерілістің барлық аспектілерінде басшылық пен көмек көрсетуді ұсынды. Жер астындағы азаматтық және әскери құрылымды құру үшін қарсылық операцияларына жасырын түрде іріктелген және оқытылған азаматтық және әскери персонал қажет болады. Бұл ұйым «АҚШ үкіметінің саяси, экономикалық және әскери салалардағы белгіленген мақсаттарға бағытталған жоспарларын жасырын түрде орындауға» және «белгілі коммунистік идеологтарға қарсы әскери операциялар, саботаж және/немесе терроризм актілерін» жүзеге асыруға міндетті болды. Ярбороу бұл АҚШ басшылығымен болмаса, сәтті болатынына сенбеді.

Азиялық қызмет

Арнайы соғыс мектебінде қызметтен кейін, ол 1965 жылдың 18 ақпанынан 1965 жылдың 5 қазанына дейін Панмунджомдағы БҰҰ Әскери келісім комиссиясының аға мүшесі болды, Кореяда солтүстік корейліктермен және қытайлармен келіссөздерде БҰҰ командасының бас сөйлеушісі және келіссөзшісі қызметін атқарды. Содан кейін ол Пентагонның арнайы операциялар жөніндегі штаб бастығының орынбасары болып тағайындалды, барлық арнайы күштер, психологиялық операциялар (PSYOP) және азаматтық істер бөлімшелері мен қызметіне жауапты болды. Осы лауазымда ол Таиланд пен Латын Америкасындағы бүлікшілдіктің жағдайы туралы терең зерттеулер жүргізді. Бір жыл өткен соң, ол Армия Бас штабындағы барлау жөніндегі штаб бастығының көмекшісі болды, онда Армияның барлау оқу бағдарламаларын бақылады, Армия Бас штабына барлау материалдарын ұсынды және Армия жеке құрамының қауіпсіздігі бағдарламасын басқарды. Ол сондай-ақ Вашингтонға аккредиттелген шетелдік әскери атташелердің қатысуымен жүзеге асырылатын бағдарламаларды басқарды және олардың DA аккредиттеуіне жауапты болды. Мансабының соңғы жылдары Ярбороу Вашингтондағы Пентагонның Армия барлау қызметінің жетекшісі болды. 1968 жылы ол Кореядағы I корпустың құрама басшылығын қабылдады және бір жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. 2012 жылы ол және президент Джон Ф. Кеннеди Форт-Брэггтегі АҚШ Армиясының Джон Ф. Кеннеди атындағы арнайы соғыс орталығы мен мектебінде жаңа ескерткішпен мәңгі есте қалды. Ескерткіштің жасалуын Росс Перо тапсырды. Төрт ұрысқа секірген ветеран, генерал Ярбороу басқа наградалармен қатар, «Құрметті қызмет» медалін, «Күміс жұлдызды», үш емен жапырағы бар «Ерлік үшін легионды», «Қола жұлдызды», «Бірлескен қызмет медалін», «Батырлық үшін итальяндық қола медалін», «Батырлық үшін итальяндық крестін», «Палмасы бар француз соғыс крестін», «3-ші Зуав полкінің белгісін», «Екінші дәрежелі Корейлік Еңбек орденін», «Жауынгерлік жаяу әскер белгісін», Камбоджа, Корея, Филиппин, Таиланд және Вьетнам парашютистерінің белгілерін және емен жапырағы бар «Ерлік атағы» медалін алды. Генерал-лейтенант Уильям П. Ярборо Арлингтон ұлттық зиратының 4-бөлімінде, 3099D учаскесінде жерленді. Крис Рив Найвз жасаған және Уильям Харси-младшиймен бірлесіп жасаған, барлық арнайы күштер біліктілік курсын бітірген түлектерге табыс етілетін Ярбороу пышағы оның құрметіне аталған.