Кіріспе

А тиоамид (сирек кездесетін тионамид, сонымен қатар тиоурилендер деп те аталады) – жалпы құрылымы |R¹C(dS)NR²R³| болып келетін функционалдық топ, мұндағы R¹, R² және R³ кез келген топтар (әдетте органил топтары немесе сутек) болуы мүмкін. Амидтерге ұқсас, тиоамидтер C-N байланысы бойынша күштірек екі еселі байланыс сипатын көрсетеді, нәтижесінде айналу кедергісі артады.

Мысалдар

Тиоамид – сульфид ионының көзі ретінде қолданылатын және гетероциклді химияда негізгі құрылымдық элемент болып табылатын тиоацетамид. Тиоамидтер немесе антитиреоидтық препараттар – тиреотоксикозды бақылауға қолданылатын дәрілер класы.

Дайындау және құрылым

Тиоамидтер әдетте 1870 жылдары алғаш рет сипатталған фосфор пентасульфиді сияқты фосфор сульфидтерімен амидтерді өңдеу арқылы дайындалады. Балама жолдарға Лоуессон реагентін қолдану немесе нитрилдердің күкірттегімен реакциясы жатады:

Виллгеродт-Киндлер реакциясы да бензилтиоамидтерді береді. Тиоамидтердің C(R)(N)(S) ядросы жазық. Тиоацетамидті мысал ретінде келтірсек: C-S, C-N және C-C арақашықтықтары тиісінше 1,68, 1,31 және 1,50 Å құрайды. Ұзын емес C-S және C-N арақашықтықтары екі есе байланысты көрсетеді.

Биохимия мен медицинадағы тиоамидтер

Тиоамидтер – тиреотоксикозды бақылауға қолданылатын дәрілік заттардың бір класы. Тиоамидтер пептидтерге амидтік байланыстың изостері ретінде енгізілген. Пептидтік модификациялар – бұл құрылым-белсенділік байланысын (SAR) анықтауға мүмкіндік беретін табиғи пептидтердің аналогтары. Пептидтердің аналогтары жақсартылған ауыздық сіңірілуге ие дәрілер ретінде де қолданылуы мүмкін. Тиоамидтер қалқанша безіндегі қалқанша безі пероксидаза ферментін тежеп, трийодотиронин (Т3) және тироксин (Т4) синтезін азайтады, соның салдарынан коллоидтан йодотирозиндердің сіңірілуін тоқтатады. Олар сондай-ақ перифериялық гормондардан йодтың бөлінуін де тежейді. Көптеген жағдайларда ең жоғары әсер бір айдан кейін байқалады, себебі гормондардың азаюы синтездің баяулауынан туындайды.