«Бхавни Бхавай» (1980) – Кетан Мехтаның тұңғыш фильмі, Үндістан қоғамындағы әлеуметтік теңсіздік, касталық жүйе туралы. Шағын фильмдер фестивалінің жүлдесі!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бхавни Бхавай (; Өмір туралы хикая) – 1980 жылы түсірілген, Кетан Мехтаның режиссерлік еткен гуджарати фильмі. Басты рөлдерде Насеруддин Шах, Ом Пури, Смита Патил, Мохан Гокхале, Бенджамин Гилани ойнайды. Фильм халықтық әңгімелер мен Бхавай арқылы қол сұғылмаушылық тақырыбын көрсетеді. "Бхавни Бхавай" Кетан Мехтаның дебюттік фильмі болды және сыншылардың жоғары бағасын алды. Мехта ұлттық бірлік тақырыбындағы үздік көркем фильм үшін беделді Наргис Датт сыйлығын жеңіп алды, ал Мира Лакхиа 28-ші Ұлттық кинофестивальде үздік өндіріс дизайны үшін Ұлттық кино сыйлығына ие болды. Фильм Қазіргі заманғы өнер мұражайында өткен фестивальге іріктелді және Үш континент фестивалінде ЮНЕСКО клубының Адам құқықтары сыйлығымен марапатталды.
Bhavni Bhavai (; The Tale of the Life) is a 1980 Gujarati film directed by Ketan Mehta, starring Naseeruddin Shah, Om Puri, Smita Patil, Mohan Gokhale, Benjamin Gilani. It tells the story of untouchability through folklore and Bhavai. Bhavni Bhavai was Ketan Mehta's debut film and received a critical acclaim. Mehta won the prestigious Nargis Dutt Award for Best Feature Film on National Integration, while Meera Lakhia won National Film Award for Best Production Design at the 28th National Film Awards. The film was selected for a festival at the Museum of Modern Art and received UNESCO Club Human Rights award at the Three Continents Festival.
Сюжет
Бұл оқиға бір топ харджанның қалаға көшіп келіп, бір түнге тоқтауынан басталады. Ұлы кісі (Ом Пури) Чакрасен патшаның тарихын айта бастайды. Чакрасен патша (Насируддин Шах) мұрагерге зор қажеттілік сезінеді, бірақ екі патшайымының екеуі де бала тумайды. Бір күні Чакрасен өзінің дарбарында жаман иіс сезінеді. Тергеуден кейін, бұл жердің тазаланбағаны, себебі бхангилер үйлену тойына демалысқа кеткені анықталады. Ашуға мініп, ол оларды дереу шақырып алып, жаза ретінде сауаттандыруға бұйырады. Осы уақытта оның тыңшысы патшаға қарсы қастандық жасалып жатқанын хабарлайды. Премьер-министрінің (Бенджамин Гилани) кеңесімен, ол көрші мемлекетке соғыс жариялауға шешім қабылдайды, бұл назарды аудару үшін жасалған қадам. Патша білмейтін нәрсе – оның премьер-министрі кіші патшайымымен (Сухасини Мулай) сырлы қарым-қатынаста. Соғыс жариялауға үлкермес бұрын, көрші патша да осы себептерге байланысты шабуыл жасауға шешім қабылдайды. Чакрасеннің әскері соғысты жеңіп алады, бірақ ауыр қатыгездіктерге ұшырайды. Осы кезде патша үлкен патшайымының бала күтіп жатқанын естіп біледі. Бұл жаңалықты естіген қызғанышпен толған кіші патшайым мен премьер-министр патшаның жұлдыз жорамалдысымен сөз байласып, патша туған баланың бетін көрсе дереу қайтыс болады деп айтады. Өміріне қауіптеніп, патша жаңа туған баланы өлтіруге бұйырады. Баласын өлтіруге бұйрық алған сарбаздар ойларын өзгертеді. Олар оны ағаш қорапқа салып, өзенге жібереді. Бханги Мало Бхагат (Ом Пури) қорапты тауып алып, әйелі Дулимен (Дина Патак) бірге оны 'Дживо' деп атап, өз баласы ретінде өсіруге шешім қабылдайды. Патшалықта болғанда, патшаның жұлдыз жорамалдысы бала керек болса, баспалдақ құдық салу керек деп кеңес береді, патша оған келіседі. Жылдар өтеді, құдық салу жұмысы жалғасады, бірақ су таба алмайды. Дживо (Мохан Гокхале) өсіп, цыган қызы Ужамға (Смита Патил) ғашық болады. Патшаның жұлдыз жорамалдысы Дживоның патшаның ұлы екенін жасырын біліп алады және патшаға егер құдыққа су келсе, "Батресс Лакшано Пуруш" (32 қасиетке ие адам) құрбандыққа шалынуы керек дейді, ал Дживо патшадан басқа жалғыз лайықты адам. Әскер Дживоны ұстауға шығады, бірақ ол қашып құтылады. Рангло (жоқшар) (Нимеш Десай) шындықты біліп, ақсақал патшайымға хабарлауға шешім қабылдайды. Бірақ оған дейін премьер-министр оны тұтқындап, түрмеге қамап қояды. Дживо Ужаммен бірге жоспар құрып, патшаға егер ол оның кастасының кемсіртушілігін тоқтатуға келіссе, ол өздігінен тапсырады, әйтпесе өзін-өзі өлтіріп, патша құрбандықты толық аяқтамайды дейді. Министрлерімен кеңескеннен кейін Чакрасен бұл талапқа мәжбүрлігімен келіседі. Құрбандық күні Рангло түрмеден қашып, патшаға Дживоның оның ұлы екенін айтады, патша қуанып, жазалауды тоқтатады. Баспалдақ құдық кенеттен суға тола бастайды. Оқиға соңына жақындағанда, харджанның бірі ақсақалды тоқтатып, балаларды жалған "жайлы соңмен" алдамауға шақырып, өзінің балама соңын айтады. Балама соңда Рангло шындықты айту үшін келмейді, құрбандық жоспарланғандай өтеді, бірақ құдықта су жоқ. Ұлының өліміне шыдамай, Дживоның анасы қайтыс болады, ал Мало патшаны қарғып, құдыққа секіріп өзін-өзі өлтіреді. Малоның өлімінен кейін құдық суға толып, патша мен оның министрлерін жартады. Соңғы кадрларда Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының күресі көрсетіледі.
The story begins with a group of Harijans migrating to a city and pausing for a night. An elderly (Om Puri) starts narrating the story of King Chakrasen. King Chakrasen (Naseeruddin Shah) badly wants an heir, but neither of his two queens conceives a child. One day Chakrasen smells a foul odor at his darbar. Upon investigating he is told the place is not cleaned because bhangis are on holiday for a wedding. Angrily, he summons them immediately and orders their flagellation as punishment. Meanwhile, his spy brings the information that his people are conspiring against the king. On the advice of his prime minister (Benjamin Gilani), he decides to declare a war against the neighbouring state, as a distraction. Unknown to the king, his prime minister is having an affair with his younger queen (Suhasini Mulay). Before the king can declare a war, the neighbouring king decides to attack for the similar reasons. Chakrasen's army wins the war but suffers major brutality. At the same time, the king receives the news that his elder queen is expecting a child. Hearing this news, the jealous young queen and prime minister conspires with the royal astrologer and tells the king that if the king sees the face of the newborn, he will die immediately. Fearing for his life, the king orders killing of the newborn. The soldiers, ordered to kill the child, have a change of heart. They put him in a wooden box and let go of him in the river. One of the bhangis, Malo Bhagat (Om Puri), finds the box and decides to raise 'Jeevo' with his wife, Dhuli (Dina Pathak), as his own. While in the kingdom, the royal astrologer suggests that if the king wants a child, he must build a stepwell and the king agrees to it. Years pass by, the work on stepwell continues, but they can't find the water. Jeevo (Mohan Gokhale) grows up and falls in love with gypsy girl, Ujam (Smita Patil). The royal astrologer accidentally discovers that Jeevo is the son of the king and tells the king that the king must sacrifice 'Batress Lakshano Purush' (a man with 32 qualities), if he wants water in the stepwell and Jeevo is the only eligible man besides the king himself. The army sets out to capture Jeevo, but he runs away. Ranglo (jester) (Nimesh Desai) learns the truth and decides to inform the elder queen. Before that, the prime minister captures him and puts him in jail. Jeevo makes a plan with Ujam and tells the king that if he agrees to end the untouchability of his caste, then he'll surrender — else he'll kill himself and the king won't be able to complete the sacrifice. After consulting his ministers, Chakrasen reluctantly agrees to the demand. On the day of the sacrifice, Ranglo escapes from the prison and tells the king that Jeevo is his own son, to which king is delightful and aborts the execution. The stepwell suddenly starts filling up with water. As the story approaches the end, one of the Harijans stops the elder and tells him not to lure the children with false 'happy endings' and narrates his own alternate ending. In the alternate ending, Ranglo doesn't arrive to tell the truth and sacrifice proceeds as planned, but there is still no water in the stepwell. Unable to bear the shock of their son's death, Jeevo's mother dies and Malo curses the king and commits suicide in the stepwell. Upon Malo's death, stepwell gets over flooded, killing king and his ministers with him. The final sequence is interspersed with the footage of violent protests of Indian independence movement.
Даму
Үндістанның кино және теледидар институтын бітіргеннен кейін Кетан Мехта спутниктік арнада жұмыс істеді. Ауылдарды аралап жүріп, ол ауыл тұрғындарының, әсіресе, әлеуметтік теңсіздік пен қанаудың проблемаларымен бетпе-бет келді. Ол сондай-ақ Дхирубен Пателдің "Бхавни Бхавай" пьесасын көріп, оны фильмге айналдыруға шешім қабылдады. "Ахутно Веш" атты "Бхавай" қойылымы да оған үлкен әсер етті. Фильмді жасау үшін "Санчал" кинокооперативі құрылды. Фильмнің басты тақырыбы – харджандардың күресі. Фильм сонымен қатар ортағасырлық оқиғаны заманауи көзқараспен көрсетеді. Ол сызықтық емес, айналма пішінде құрылған. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны былай сипаттады: "Қызықты костюмдермен және өткір диалогтармен безендірілген бұл ертегі комедия мен әлеуметтік сатираны классикалық сюжет аясында үйлестіреді". "Variety" журналы оны "Брехттің ықпалымен, барлық деңгейде жұмыс істейтін тамаша дидактикалық аңыз" деп атады. "Таймс оф Индия" газетінің тілшісі Халид Мохамед: "Бұл фильм – өте ерекше, шығармашылыққа толы, әсерлі және нәзік. Фильм соншалықты қарапайым, әндерге толы және көңіл көтеретін, оның нағыз мәнін түсіну үшін, ол сізді бірден баурап алады", – деді. Америкалық киносыншы Дж. Хоберман бұл фильмін "Мен Үндістанда көрген ең үздік фильм" деп атап, оны таңғажайып түсірілген және баршаға түсінікті деп сипаттады. Режиссер Судир Мишра "Бхавни Бхавай" фильмінің оны кино жасауға шабыттандырған фильмдердің бірі екенін айтты. Фильм 22 басқа фильммен бірге Лондонда өткен "Жаңа үнді киносы" фестивалінде көрсетілді.
After graduating from the Film and Television Institute of India, Ketan Mehta was working for a satellite channel. Through his travels in villages, he came across the problems faced by rural population, specifically untouchability. He also came across Dhiruben Patel's play Bhavni Bhavai, — which back then was performed as a Bhavai — and decided to turn it into a movie. He was also inspired by Achhutno Vesh, a Bhavai performance. For production, the people associated with had formed a cooperative, the Sanchal Film Cooperative Society. The chief theme of the film is struggles of Harijans. The film also presents a medieval story in modern ways. Instead of linear story, it has a circular structure. The New York Times described it as "Enhanced by interesting costumes and incisive dialogue, the fable combines comedy and social commentary as it moves through its classic tale." Variety called it "A delightful didactic fable with sharp Brechtian influences that works on practically all levels." Khalid Mohamed of Times of India said, "like a lightening red Bhavni Bhavai, the Gujarati Film is very special – inventive, moving and fine grained – the film is so simple, song filled and entertaining that it is well along its way before you recognise it as a tour do farce it actually is." American film critic J. Hoberman called the movie "the finest film I saw in India" and described it as stunningly photographed and universally accessible. Director Sudhir Mishra has said that Bhavni Bhavai was one of the films that inspired him to take up filmmaking. The film was presented at the New Indian Cinema festival held in London along with 22 other films.