үшінші ядролық держава: Ұлыбритания тарихы

Ұлыбритания – үшінші ядролық держава: тарихы, қару жасау бағдарламасы, Manhattan жобасымен байланысы, және ядролық қарулар туралы ақпаратты шектеу.

50 мин оқу

100%

Дереккөз: Nuclear weapons of the United Kingdom — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Ядролық қаруды жасаған үшінші ел 1952 жылы Ұлыбритания ядролық қаруды жасап, сынақтан өткізген үшінші ел болды (АҚШ және КСРО-дан кейін). Ұлыбритания екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Түтіктер қорытпалары" деп аталған ядролық қару бағдарламасын бастады. 1943 жылғы тамызда Квебек конференциясында ол американдық Манхэттен жобасымен біріктірілді. Британ үкіметі ядролық қаруды бірлескен табыс деп есептеді, бірақ 1946 жылғы АҚШ-тың Атом энергиясы туралы заңы (МакМахон заңы) Ұлыбританияны қоса алғанда, басқа елдердің ядролық қару туралы ақпаратқа қол жеткізуін шектеді. Ұлыбританияның үлкен держава статусын жоғалтуынан қорқып, Ұлыбритания өзінің "Жоғары жарылғыш зерттеулер" деп аталған жобасын қайта бастады. 1952 жылдың 3 қазанында "Жаңбыр" операциясы аясында Монте-Белло аралдарында атом бомбасын сынады. Келесі он жылда Австралияда тағы он бір британдық ядролық қару сынағы жүргізілді, оның ішінде 1956 және 1957 жылдары Маралингада жеті британдық ядролық сынақ өтті. Британдық сутек бомбасы бағдарламасы Ұлыбританияның термоядролық қару өндіру қабілетін Тынық мұхитындағы "Грэппл" операциясы ядролық сынақтарында көрсетті және МакМахон заңына түзету енгізуге әкелді. 1958 жылғы АҚШ-Ұлыбритания арасындағы өзара қорғаныс келісімінен бастап АҚШ және Ұлыбритания ядролық қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңінен ынтымақтастық орнатты. Екі ел арасындағы арнайы ядролық қатынас құпия ғылыми деректер мен уран-235 және плутоний сияқты бөлінетін материалдарды алмасуды қамтиды. Ұлыбритания 1960 жылы "Көк жолақ" бағдарламасы тоқтатылғаннан бері тәуелсіз жеткізу жүйесін жасау бағдарламасын жүзеге асырмады. Оның орнына ол Ұлыбритания үшін АҚШ-тың жеткізу жүйелерін сатып алды, оларды Ұлыбританияның Атом қарулары мекемесі (AWE) және оның алдыңғы мекемелері жасаған жарылғыш бөліктермен жабдықтады. 1963 жылғы "Полярис сату келісіміне" сәйкес АҚШ Ұлыбританияға "Полярис" зымырандарын және ядролық суасты кемелері технологиясын жеткізді. АҚШ сондай-ақ 1992 жылға дейін Royal Air Force және Рейн армиясын "E" жобасы аясында әуе бомбалары, зымырандар, тереңдік зарядтары және артиллериялық оқ-дәрілері түрінде ядролық қарумен қамтамасыз етті. АҚШ-тың ядролық қаруды тасымалдайтын ұшақтары 1949 жылдан бері Ұлыбританияда орналасқан, бірақ АҚШ-тың соңғы ядролық қарулары 2008 жылы алынып тасталды. 1982 жылы "Полярис сату келісімі" өзгертілді, бұл Ұлыбританияға "Трайдент II" зымырандарын сатып алуға мүмкіндік берді. 1998 жылдан бастап, Ұлыбритания WE.177 бомбаларын жоюдан кейін "Трайдент" британдық қызметтегі жалғыз операциялық ядролық қару жүйесі болды. Жеткізу жүйесі Шотландиядағы HMNB Clyde базасында орналасқан төрт суасты кемесінен тұрады. Әрбір суасты кемесі 16 "Трайдент II" зымыранымен жабдықталған, әрқайсысы сегіз жеке-жеке бағытталатын жауынгерлік басқару блогын (MIRV) тасымалдай алады. Кем дегенде бір суасты кемесі үнемі патрульде болғандықтан, "Вэнгардтар" стратегиялық үдерлеу рөлін атқарады және сонымен қатар стратегиялық емес қабілетке ие.

3rd country to develop nuclear weapons

In 1952, the United Kingdom became the third country (after the United States and the Soviet Union) to develop and test nuclear weapons, and is one of the five nuclear weapon states under the Treaty on the Non Proliferation of Nuclear Weapons. The UK initiated a nuclear weapons programme, codenamed Tube Alloys, during the Second World War. At the Quebec Conference in August 1943, it was merged with the American Manhattan Project. The British government considered nuclear weapons to be a joint discovery, but the American Atomic Energy Act of 1946 (McMahon Act) restricted other countries, including the UK, from access to information about nuclear weapons. Fearing the loss of Britain's great power status, the UK resumed its own project, now codenamed High Explosive Research. On 3 October 1952, it detonated an atomic bomb in the Monte Bello Islands in
Australia in Operation Hurricane. Eleven more British nuclear weapons tests in Australia were carried out over the following decade, including seven British nuclear tests at Maralinga in 1956 and 1957. The British hydrogen bomb programme demonstrated Britain's ability to produce thermonuclear weapons in the Operation Grapple nuclear tests in the Pacific, and led to the amendment of the McMahon Act. Since the 1958 US–UK Mutual Defence Agreement, the US and the UK have cooperated extensively on nuclear security matters. The nuclear Special Relationship between the two countries has involved the exchange of classified scientific data and fissile materials such as uranium 235 and plutonium. The UK has not had a programme to develop an independent delivery system since the cancellation of the Blue Streak in 1960. Instead, it purchased US delivery systems for UK use, fitting them with warheads designed and manufactured by the UK's Atomic Weapons Establishment (AWE) and its predecessor. Under the 1963 Polaris Sales Agreement, the US supplied the UK with Polaris missiles and nuclear submarine technology. The US also supplied the Royal Air Force and British Army of the Rhine with nuclear weapons under Project E in the form of aerial bombs, missiles, depth charges and artillery shells until 1992. Nuclear capable American aircraft had been based in the UK since 1949, but the last US nuclear weapons were withdrawn in 2008. In 1982, the Polaris Sales Agreement was amended to allow the UK to purchase Trident II missiles. Since 1998, when the UK decommissioned its tactical WE.177 bombs, the Trident has been the only operational nuclear weapons system in British service. The delivery system consists of four s based at HMNB Clyde in Scotland. Each submarine is armed with up to sixteen Trident II missiles, each carrying warheads in up to eight multiple independently targetable re entry vehicles (MIRVs). With at least one submarine always on patrol, the Vanguards perform a strategic deterrence role and also have a sub strategic capability.

Құбыр қорытпалары

Нейтронды Джеймс Чадвик 1932 жылдың ақпанында Кембридж университетінің Кавендиш зертханасында ашты, ал 1932 жылдың сәуірінде оның Кавендиш әріптестері Джон Коккрофт пен Эрнест Уолтон үдетілген протондармен литий атомдарын бөліп жіберді. 1938 жылдың желтоқсанында Отто Хан мен Фриц Страссманн Берлиндегі Ханның зертханасында уранды баяу нейтрондармен бомбалады және барийдің түзілгенін анықтады. Хан өзінің әріптесі Лиза Майтнерге хат жазды, ол өзінің туысы Отто Фришпен бірге уран ядросының бөлінгенін анықтады, осы қорытындыны олар 1939 жылы «Табиғат» журналында жариялады. Олар осы процеске биологиялық жасушалардың бөлінуіне ұқсас ретте «жарылыс» деген ат берді. Жарылыстың ашылуы өте күшті атом бомбасын жасау мүмкіндігін тудырды. Бұл термин британдық оқырман қауымға Х.Г. Уэллстің 1913 жылғы «Әлемді азат ету» романындағы үздіксіз жарылатын бомба сипаттамасы арқылы таныс еді. Джордж Пейджет Томсон, Лондон Императорлық колледжінен, және Марк Олифант, Бирмингем университетінің австралиялық физигі, уран бойынша тәжірибелер жүргізуді тапсырды. Олифант бұл міндетті екі неміс босқын ғалымына, Рудольф Пейерлс пен Фришқа жүктеді, олар университеттің құпия жобаларында, мысалы радар жобаларында жұмыс істей алмады, себебі олар жау шетелдік азаматтары болып есептелді және оларға қажетті қауіпсіздік рұқсаты болмады. 1940 жылдың наурыз айында олар таза уран-235 металл сферасының сындық массасын есептеді және барлығы күткендей тонналар емес, мыңдаған тонна динамит күшімен жарылатын шамалы мөлшері жеткілікті екенін анықтады. Олифант Фриш-Пейерлс меморандумының көшірмесін Тизард комитетінің төрағасы сэр Генри Тизардқа жіберді, содан кейін MAUD комитеті құрылды, ол мәселені одан әрі зерттеуге кірісті. Комитет өзінің алғашқы отырысын 1940 жылдың 10 сәуірінде Лондонның Берлингтон Хаусындағы Корольдік қоғамның негізгі комитет залында өткізді. Олар қарқынды зерттеу жұмыстарын жүргізіп, 1941 жылдың шілдесінде атом бомбасын жасау техникалық тұрғыдан мүмкін екені және соғыс аяқталғанға дейін, мүмкін екі жылдың ішінде жасалуы мүмкін екені туралы қорытынды келтірілген екі толыққанды есеп дайындады. Комитет бірауыздан атом бомбасын жасауды жеделдетуді ұсынды, бірақ қажетті ресурстар Ұлыбританияның мүмкіндіктерінен асып түсуі мүмкін екенін мойындады. Бұл жұмысты үйлестіру үшін «Түзек қорытпалары» деп аталатын жаңа басқарма құрылды. Кеңес төрағасы сэр Джон Андерсон жауапты министр болды, ал Империялық химиялық өнеркәсіптерінен (ICI) Уоллес Акерс «Түзек қорытпалары» директоры болып тағайындалды.

The neutron was discovered by James Chadwick at the Cavendish Laboratory at the University of Cambridge in February 1932, and in April 1932, his Cavendish colleagues John Cockcroft and Ernest Walton split lithium atoms with accelerated protons. In December 1938, Otto Hahn and Fritz Strassmann at Hahn's laboratory in Berlin Dahlem bombarded uranium with slow neutrons, and discovered that barium had been produced. Hahn wrote to his colleague Lise Meitner, who, with her nephew Otto Frisch, determined that the uranium nucleus had been split, a conclusion they published in Nature in 1939. By analogy with the division of biological cells, they named the process "fission". The discovery of fission raised the possibility that an extremely powerful atomic bomb could be created. The term was already familiar to the British public through the writings of H. G. Wells, with a continuously exploding bomb in his 1913 novel The World Set Free. George Paget Thomson, at Imperial College London, and Mark Oliphant, an Australian physicist at the University of Birmingham, were tasked with carrying out a series of experiments on uranium. Oliphant delegated the task to two German refugee scientists, Rudolf Peierls and Frisch, who ironically could not work on the university's secret projects like radar because they were enemy aliens and therefore lacked the necessary security clearance. In March 1940 they calculated the critical mass of a metallic sphere of pure uranium 235, and found that instead of tons, as everyone had assumed, as little as would suffice, which would explode with the power of thousands of tons of dynamite. Oliphant took the resulting Frisch–Peierls memorandum to Sir Henry Tizard, the chairman of the Tizard Committee, and the MAUD Committee was established to investigate further. It held its first meeting on 10 April 1940, in the ground floor main committee room of the Royal Society in Burlington House in London. It directed an intensive research effort, and in July 1941, produced two comprehensive reports that reached the conclusion that an atomic bomb was not only technically feasible, but could be produced before the war ended, perhaps in as little as two years. The Committee unanimously recommended pursuing the development of an atomic bomb as a matter of urgency, although it recognised that the resources required might be beyond those available to Britain. A new directorate known as Tube Alloys was created to coordinate this effort. Sir John Anderson, the Lord President of the Council, became the minister responsible, and Wallace Akers from Imperial Chemical Industries (ICI) was appointed the director of Tube Alloys.

Манхэттен жобасы

1940 жылдың шілдесінде Ұлыбритания АҚШ-қа ғылыми зерттеулеріне қол жеткізу мүмкіндігін ұсынды, ал Тизард миссиясының Джон Коккрофт британдық жетістіктері туралы американдық ғалымдарға мәлімдеді. Ол американдық S1 жобасының (кейін Манхэттен жобасы деп аталды) британдық жобадан кіші екенін және даму деңгейі төмен екенін анықтады. Британдық және американдық жобалар ақпарат алмасты, бірақ бастапқыда күштерін біріктірмеді. Британдық шенеуніктер 1941 жылдың тамызында американдықтардың біріккен жоба құру туралы ұсынысына жауап бермеді. 1941 жылдың қарашасында Фредерик Л. Ховде, Америка ғылыми зерттеулер және даму басқармасының (OSRD) Лондондағы байланыс кеңсесінің басшысы, Андерсон мен Лорд Червеллмен ынтымақтастық және ақпарат алмасу мәселесін көтерді, бірақ олар американдық қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарды айтты. Айырықша жағдай, британдық жобаға бұрыннан Кеңес Одағының атомдық тыңшылары енген еді. Ұлыбританияның АҚШ сияқты адам күші мен ресурстары жеткіліксіз болды, және оның ерте және үміт беруші бастамасына қарамастан, Tube Alloys американдық баламасынан қалып қойды және одан әлдеқайда кішкентай болды. 1942 жылдың 30 шілдесінде Андерсон Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилльге кеңес беріп, былай деді: "Біздің пионерлік жұмысымыз азайып бара жатқан байлық екенін мойындауымыз керек және оны жылдам пайдаланбасақ, бізден озып кетеді. Қазір бізде 'бірігуге' нақты үлес қосуға мүмкіндік бар. Көп ұзамай бізде мүлдем болмайды". Британдықтар американдық көмексіз атом бомбасын жасауды қарастырды, бірақ бұл жобаға ең басымдық берілуі керек еді, басқа соғыс жобаларына кедергі келтіріп, Еуропадағы соғыстың нәтижесіне әсер ету үшін уақтылы дайын болмауы мүмкін еді. Бір ауыздан келісім бойынша, осы жолға түспес бұрын, американдық ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін тағы бір әрекет жасалуы керек еді. 1943 жылдың тамызында Квебек конференциясында Черчилль мен АҚШ президенті Франклин Рузвельт екі ұлттық жобаны біріктіретін Квебек келісіміне қол қойды. Квебек келісімі олардың күш-жігерін үйлестіру үшін Біріккен саясат комитеті мен Біріккен даму қоры құрылғанын белгіледі және қару-жарақ тек АҚШ пен Ұлыбритания үкіметтері келіскен жағдайда ғана қолданылуы мүмкін екенін нақтылады. 1944 жылдың 19 қыркүйегіндегі Хайд-парк келісімі соғыстан кейінгі кезеңде де сауда және әскери ынтымақтастықты кеңейтті. Акерс басқарған британдық миссия Нью-Йорктегі SAM зертханаларында газдық диффузия технологиясын дамытуға көмектесті. Беркли радиациялық зертханасының директорының орынбасары болған Олифант басқарған тағы бір миссия электромагниттік бөліну процесіне көмек көрсетті. Коккрофт Монреальдегі Англо-канад зертханасының директоры болды. Лос-Аламос зертханасына британдық миссияны Чадвик, кейін Пейерлс басқарды. Оның құрамына Джеффри Тейлор, Джеймс Так, Нильс Бор, Уильям Пенни, Фриш, Эрнест Титтертон және кейін кеңестік тыңшы екені белгілі болған Клаус Фукс сияқты көрнекті ғалымдар кірді. Британдық миссияның жалпы басшысы ретінде Чадвик Манхэттен жобасының директоры бригадир генерал Лесли Р. Гроувзбен тығыз және табысты серіктестік құрды. Ол британдықтардың толыққанды және адал қатысуын қамтамасыз етті. Пенни ядролық жарылыстың әсерін бағалау тәсілдері бойынша жұмыс істеді және Германия мен Жапонияға шабуыл жасау кезінде бомбалардың максималды тиімділігі үшін қандай биіктікте жарылуы керектігі туралы еңбек жазды. Ол Гровз құрған жапон қалаларын атомдық бомбалау үшін таңдау жөніндегі мақсатты комитеттің мүшесі болды және Тиньян қаласында Альберта жобасы бойынша арнайы кеңесші ретінде жұмыс істеді. Квебек келісімінде ядролық қаруды өзара келісімсіз басқа елге қарсы қолдануға болмайтыны айтылғандықтан, оны қолдану үшін Ұлыбританияның рұқсаты қажет болды. 1945 жылдың 4 шілдесінде фельдмаршал Генри Мэтленд Уилсон Жапонияға қарсы ядролық қаруды қолдануды Біріккен саясат комитетінің шешімі ретінде тіркеуге келісті. Уилсон жіберген британдық өкіл, топ капитаны Леонард Чеширмен бірге Пенни Big Stink бақылау ұшағынан Нагасакиге бомба тастауын бақылады. Ол сондай-ақ Хиросима мен Нагасакиге соғыстан кейінгі Манхэттен жобасының ғылыми миссиясының құрамында болды, ол бомбалардың келтірген зардаптарын бағалады.

In July 1940, Britain had offered to give the United States access to its scientific research, and the Tizard Mission's John Cockcroft briefed American scientists on British developments. He discovered that the American S 1 Project (later renamed the Manhattan Project) was smaller than the British, and not as far advanced. The British and American projects exchanged information, but did not initially combine their efforts. British officials did not reply to an August 1941 American offer to create a combined project. In November 1941, Frederick L. Hovde, the head of the London liaison office of the American Office of Scientific Research and Development (OSRD), raised the issue of cooperation and exchange of information with Anderson and Lord Cherwell, who demurred, ostensibly over concerns about American security. Ironically, it was the British project that had already been penetrated by atomic spies for the Soviet Union. The United Kingdom did not have the manpower or resources of the United States, and despite its early and promising start, Tube Alloys fell behind its American counterpart and was dwarfed by it. On 30 July 1942, Anderson advised the Prime Minister of the United Kingdom, Winston Churchill, saying: "We must face the fact that [our] pioneering work is a dwindling asset and that, unless we capitalise it quickly, we shall be outstripped. We now have a real contribution to make to a 'merger.' Soon we shall have little or none." The British considered producing an atomic bomb without American help, but it would require overwhelming priority, would disrupt to other wartime projects, and was unlikely to be ready in time to affect the outcome of the war in Europe. The unanimous response was that before embarking on this, another effort should be made to secure American cooperation. At the Quebec Conference in August 1943, Churchill and the President of the United States, Franklin Roosevelt, signed the Quebec Agreement, which merged the two national projects. The Quebec Agreement established the Combined Policy Committee and the Combined Development Trust to coordinate their efforts, and specified that the weapons could only be used if both the US and UK governments agreed. The 19 September 1944 Hyde Park Agreement extended both commercial and military cooperation into the post war period. A British mission led by Akers assisted in the development of gaseous diffusion technology at the SAM Laboratories in New York. Another, led by Oliphant, who acted as deputy director at the Berkeley Radiation Laboratory, assisted with the electromagnetic separation process. Cockcroft became the director of the Anglo Canadian Montreal Laboratory. The British mission to the Los Alamos Laboratory was headed by Chadwick, and later Peierls. It included distinguished scientists such as Geoffrey Taylor, James Tuck, Niels Bohr, William Penney, Frisch, Ernest Titterton and Klaus Fuchs, who was later revealed to be a Soviet spy. As overall head of the British Mission, Chadwick forged a close and successful partnership with Brigadier General Leslie R. Groves, the director of the Manhattan Project. He ensured that British participation was complete and wholehearted. Penney worked on means to assess the effects of a nuclear explosion, and wrote a paper on what height the bombs should be detonated at for maximum effect in attacks on Germany and Japan. He served as a member of the target committee established by Groves to select Japanese cities for atomic bombing, and on Tinian with Project Alberta as a special consultant. Because the Quebec Agreement specified that nuclear weapons would not be used against another country without mutual consent, British authorisation was required for their use. On 4 July 1945, Field Marshal Henry Maitland Wilson agreed that the use of nuclear weapons against Japan would be recorded as a decision of the Combined Policy Committee. Along with Group Captain Leonard Cheshire, sent by Wilson as a British representative, Penney watched the bombing of Nagasaki from the observation plane Big Stink. He also formed part of the Manhattan Project's post war scientific mission to Hiroshima and Nagasaki that assessed the extent of the damage caused by the bombs.

Америка ынтымақтастығының аяқталуы

Соғыс аяқталған соң, Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы ерекше қарым-қатынас "айтарлықтай өзгеріп, бұрынғыдай ерекше болмай қалды". Британ үкіметі Американың ядролық технологияны бөлісетініне сенген, оны ортақ жаңалық деп есептеген. 1945 жылғы 8 тамызда премьер-министр Клемент Эттли президент Гарри Трумэнге жолдаған хабарламасында, өздерін "осы үлкен күшті бақылайтын үкімет басшылары" деп атады. Бірақ Рузвельт 1945 жылғы 12 сәуірде қайтыс болды, ал Хайд-парк келісімі келесі әкімшіліктер үшін міндетті болған жоқ. Шындығында, ол физикалық түрде жоғалып кеткен. Уилсон маусым айында өткен Біріккен саясат комитетінің отырысында бұл мәселені көтергенде, американдық нұсқасын таба алмады. 1945 жылғы 9 қарашада Эттли мен Канада премьер-министрі Маккензи Кинг Вашингтонға барып, Трумэнмен ядролық қару және ядролық энергия саласындағы болашақ ынтымақтастық туралы кеңес өткізді. Олар Квебек келісімінің орнына Ниеттер туралы меморандумға қол қойды. Ол Канаданы толыққанды серіктес етіп, Біріккен саясат комитеті мен Біріккен даму трасты сақтап қалды және ядролық қаруды қолдануға рұқсат алу міндетін жай ғана консультация талап етумен алмастырды. Үш лидер атом энергиясы бойынша толық және тиімді ынтымақтастыққа келісті, бірақ британдық үміттер тез арада көңіл көшірді; Гроувс ынтымақтастықты негізгі ғылыми зерттеулермен шектеді. Біріккен саясат комитетінің 1946 жылғы 15 сәуірдегі келесі отырысы ынтымақтастық бойынша келісімге келмеді және Трумэн мен Эттли арасында телеграммалар алмасуға әкелді. Трумэн 20 сәуірде өзі қол қойған коммюникеде АҚШ-ты Ұлыбританияға атом электр стансасын жобалауға, салуға және іске қосуға көмектесуге міндеттемейтінін мәлімдеді. 1946 жылғы Атом энергиясы туралы заң (МакМахон заңы), 1946 жылғы 1 тамызда Трумэн қол қойған және 1947 жылғы 1 қаңтарда күшіне енген, техникалық ынтымақтастықты тоқтатты. Оның "құпия деректерге" бақылауы АҚШ-тың одақтастарына ақпарат алуға кедергі келтірді. АҚШ-та жұмыс істейтін британдық ғалымдарға бірнеше күн бұрын жазған мақалаларына қол жеткізуге рұқсат берілмеді. Бұл 1946 жылғы ақпанда Монреаль зертханасында жұмыс істеген британдық физик Алан Нанн Мейдің тыңшылық айыбымен тұтқындалуына байланысты болды. Бұл тыңшылық оқиғаларының біріншісі ғана болды. 1950 жылғы қаңтарда Клаус Фукс тұтқындалғаннан кейін және 1951 жылғы маусымда 1947 жылғы қаңтардан 1948 жылғы тамызға дейін Біріккен саясат комитетінің британдық мүшесі болған Дональд Маклиннің қашқаннан кейін, американдықтар британдық қауіпсіздік шараларына сенімсіздікпен қарады.

With the end of the war, the Special Relationship between Britain and the United States "became very much less special". The British government had trusted that America would share nuclear technology, which it considered a joint discovery. On 8 August 1945, the Prime Minister, Clement Attlee, sent a message to President Harry Truman in which he referred to themselves as "heads of the Governments which have control of this great force". But Roosevelt had died on 12 April 1945, and the Hyde Park Agreement was not binding on subsequent administrations. In fact, it was physically lost. When Wilson raised the matter in a Combined Policy Committee meeting in June, the American copy could not be found. On 9 November 1945, Attlee and the Prime Minister of Canada, Mackenzie King, went to Washington, D. C., to confer with Truman about future cooperation in nuclear weapons and nuclear power. A Memorandum of Intention they signed replaced the Quebec Agreement. It made Canada a full partner, continued the Combined Policy Committee and Combined Development Trust, and reduced the obligation to obtain consent for the use of nuclear weapons to merely requiring consultation. The three leaders agreed that there would be full and effective cooperation on atomic energy, but British hopes were soon disappointed; Groves restricted cooperation to basic scientific research. The next meeting of the Combined Policy Committee on 15 April 1946 produced no accord on collaboration, and resulted in an exchange of cables between Truman and Attlee. Truman cabled on 20 April that he did not see the communiqué he had signed as obligating the United States to assist Britain in designing, constructing and operating an atomic energy plant. The passing of the Atomic Energy Act of 1946 (McMahon Act) in August 1946, which was signed by Truman on 1 August 1946, and went into effect at midnight on 1 January 1947, ended technical cooperation. Its control of "restricted data" prevented the United States' allies from receiving any information. The remaining British scientists working in the United States were denied access to papers that they had written just days before. This partly resulted from the arrest for espionage of British physicist Alan Nunn May, who had worked in the Montreal Laboratory, in February 1946, while the legislation was being debated. It was but the first of a series of spy scandals. The arrest of Klaus Fuchs in January 1950, and the June 1951 defection of Donald Maclean, who had served as a British member of the Combined Policy Committee from January 1947 to August 1948, left Americans with a distrust of British security arrangements.

Ұлыбританияның тәуелсіз күш-жігерін қайта бастау

Барлық партиялардың жетекші ғалымдары мен саясаткерлері Ұлыбританияның өз ядролық қаруына ие болуы тиіс екеніне бейілді болды. Олардың себептері ұлттық қорғаныс, ядролық қуаттың азаматтық бағдарламасын көздеу және халықаралық пікірталаста британдық дауыстың басқа дауыстармен бірдей күшті болуын қалау болды. 1945 жылдың 10 тамызында Эттли кабинетінің кіші комитеті – Gen 75 комитеті (Эттли бұл комитетті «Атом бомбасы комитеті» деп атады) құрылды. 1945 жылдың 18 желтоқсанында Gen 75 комитеті ядролық реактор мен плутонийді өңдеу орналысын «жоғары дәрежеде шұғыл және маңызды» деп бекітті. 1946 жылдың шілдесінде Штабтар комитеті бұл мәселені қарастырып, Ұлыбританияның ядролық қаруға ие болуын ұсынды. Олардың есебуынша, 1957 жылға қарай 200 бомба қажет болады. «Түтіктер қорытпалары» дирекциясы 1945 жылдың 1 қарашасынан бастап Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер департаментінен Өнімдер министрлігіне берілді. Атом энергиясын үйлестіру үшін 1946 жылдың наурыз айында Корольдік әуе күштерінің маршалы, соғыс кезіндегі Әуе штабының бастығы лорд Портал Атом энергиясын өндіруді бақылаушысы (CPAE) болып тағайындалды. Gen 75 комитеті ұсынысты 1946 жылдың қазан айында қарастырды. 1946 жылдың қазан айында Эттли уранды байыту үшін газды диффузия зауытын салу мәселесін талқылау үшін жиналыс шақырды. Сол жерде болған Майкл Перрин кейіннен еске алды:

Процедураны бастау туралы шешім 1947 жылдың 8 қаңтарында Gen 163 отырысында ресми түрде қабылданды, бұл Gen 75 комитетінің алты кабинет мүшесінен тұратын кіші комитеті, оның ішінде Эттли, және ол 1948 жылдың 12 мамырында Парламентте жарияланды. D хабарлама №25 атом қаруының жобалау, құрылыс немесе орналасуы туралы мәліметтерді жариялауға тыйым салды. Жобаға «Жоғары жарылғыш зерттеулер» деген кодовое атау берілді. Бас қару-жарақ зерттеу бастығы (CSAR, «Цезарь» деп айтылады) ретінде Пенни Форт-Халстедтен бомба жобалауды басқарды. 1951 жылы оның жобалау тобы Беркширдегі Альдермастонға көшіп барды. Кристофер Хинтон басшылығымен өндірістік нысандар салынды, ол өзінің штаб-пәтерін Ланкаширдегі Рислидегі бұрынғы Корольдік қару-жарақ фабрикасында (ROF) орнатты. Бұларға Спрингфилдстегі уран металл зауыты, Виндскейлдегі ядролық реакторлар мен плутонийді өңдеу орналысы, Честерге жақын Капенхерстегі газды диффузиялық уранды байыту орналысы кірді. Екі Windscale реакторы 1950 жылдың қазанында және 1951 жылдың маусымында пайдалануға берілді. Капенхерстегі газды диффузиялық зауыт 1954 жылы жоғары байытылған уран өндіре бастады. Уран кені Спрингфилдсте жинақталды. Американдық ядролық бағдарлама кеңейген сайын, оның қажеттіліктері қолданыстағы кендердің өндірісінен асып түсті. 1947 жылы олар қорға қол жеткізу үшін келіссөздерді қайта бастады. Нәтижесінде 1948 жылғы Modus Vivendi пайда болды, ол ядролық қаруды қолдану туралы консультацияларға және АҚШ, Ұлыбритания және Канада арасындағы техникалық ақпаратты шектеулі түрде бөлісуге мүмкіндік берді.

Америкалық серіктестікті жаңартудың сәтсіз әрекеті

АҚШ Батыс Еуропаны басып алғаннан кейін КСРО-ның британдық атом технологиясын қолға түсіруінен қауіптенді. 1949 жылдың ақпан айында генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр британдық бағдарлама тоқтатылса, генерал сэр Уильям Дюти Морганға американдық атом қаруларын ұсынды. Ұлыбритания бұл қаруды өз мақсаттары үшін өз ұшақтарымен қолдануға ниеттенген. Мак-Махон заңы осы мәмілеге рұқсат берер ма деген мәселе белгісіз болды, бірақ Ұлыбритания өз қаруын әзірлеу жоспарынан бас тартты. Сол жылы атом қаруын халықаралық деңгейде бақылауға алу мүмкіндігі дерлік жоқ болды, ал Трумэн шілде айында Атом энергиясы жөніндегі бірлескен комитетке уранға айырбас құқығымен Ұлыбританиямен «толық серіктестік» ұсынды. Екі ел арасындағы келіссөздер сол айда басталды. 1949 жылдың тамызында кеңестік атом бомбасының алғашқы сынағы британдықтар үшін ұятқа қалдырды (олар кеңестік атом қаруын 1954 жылға дейін күтпеген еді), ал американдықтар үшін бұл ынтымақтастыққа тағы бір себеп болды. Өздерінің ядролық қабілеттеріне ие бола алмаса да, британдықтар өздерінің уран байыту зауытын салудың орнына көптеген ғалымдарын АҚШ-та жұмыс істеуге жіберуді және Уиндскейлден алынған плутонийді АҚШ-тан байытылған уранға айырбастауды ұсынды. Ұлыбритания өз қаруын жасаудан немесе зерттеуден ресми түрде бас тартпаса да, АҚШ барлық бомбаларды өндіріп, олардың бір бөлігін Ұлыбританияға бөлуге міндеттенетін еді. Америкалық қару бағдарламасына өз бағдарламасын біріктіруге келісу арқылы бұл жоспар Ұлыбританияға 1952 жылдың соңындағы жоспарланған мерзімінен бұрын ядролық қаруды алуға мүмкіндік бермек еді. Трумэн бұл ұсынысты қолдады, бірақ АҚШ Атом энергиясы комиссиясының төрағасы Льюис Штраус және сенатор Артур Ванденберг сияқты бірнеше маңызды шенеуніктер қарсы болды. Олардың қарсылығы және Харвеллде жұмыс істеген Фукстің тұтқындалуына байланысты қауіпсіздік алаңдаушылықтары 1950 жылдың қаңтарында келіссөздерді тоқтатты. Ұлыбритания өз күштерімен ядролық қару жасағаннан кейін инженер сэр Леонард Оуэн «Мак-Махон заңы, бәлкім, бізді тәуелсіз бағытта өздігінен жұмыс істеуге және ойлауға мәжбүрлеген ең пайдалы нәрсе болды» деді.

The United States feared the USSR obtaining British atomic technology after conquering the United Kingdom in an invasion of western Europe. In February 1949 General Dwight D. Eisenhower offered to General Sir William Duthie Morgan American atomic weapons if the British programme ended. Britain would have used the weapons with its own aircraft for its own targets. Whether the McMahon Act would have permitted the transaction is unclear, but Britain refused because of its intention to develop its own weapons. By that year, international control of atomic weapons seemed almost impossible to achieve, and Truman proposed to the Joint Committee on Atomic Energy in July a "full partnership" with Britain in exchange for uranium; negotiations between the two countries began that month. While the first Soviet atomic bomb test in August 1949 was embarrassing to the British (who had not expected a Soviet atomic weapon until 1954) for having been beaten, it was for the Americans another reason for cooperation. Although they would soon have their own nuclear capability, the British proposed that instead of building their own uranium enrichment plant they would send most of their scientists to work in the US, and swap plutonium from Windscale for enriched uranium from the US. While Britain would not formally give up building or researching its own weapons, the US would manufacture all the bombs and allocate some to Britain. By agreeing to subsume its own weapons programme within the American one, the plan would have given Britain nuclear weapons much sooner than its own target date of late 1952. Although Truman supported the proposal, several key officials, including the United States Atomic Energy Commission's Lewis Strauss and Senator Arthur Vandenberg, did not. Their opposition, along with security concerns raised by the arrest of Fuchs, who was working at Harwell, ended the negotiations in January 1950. After Britain developed nuclear weapons through its own efforts, the engineer Sir Leonard Owen stated that "the McMahon Act was probably one of the best things that happened as it made us work and think for ourselves along independent lines."

Бірінші сынақ және алғашқы жүйелер

1952 жылы 17 ақпанда қайтадан премьер-министр болған Черчилль, алғашқы британдық қару сынағы жыл соңына дейін өтетінін жариялады. "Жел буылы" (Hurricane) операциясы барысында 1952 жылы 3 қазанда Батыс Австралиядағы Монте-Белло аралдарындағы лагунада бекітілген фрегаттың бортында атом бомбасы жарылды. Осылайша Ұлыбритания ядролық қаруды жасап, сынақтан өткізген үшінші ел атанды. Бұл, қолданысқа енгізілген алғашқы қару – "Көк Дунай" еркін түсу бомбасының жасалуына әкелді. Оның диаметрі 32 жарылғыш линзадан тұратын имплозиялық жүйесі және табиғи ураннан жасалған қоршауы бар, ал ядросы ішінде ілулі тұрды. Жарылғыш бөлігінің диаметрі 7 метр, ұзындығы 24 фут (7 метр) болатын бомба корпусында орналастырылды және салмағы шамамен 100 кг-дай болды, оның шамамен 60 кг-ы жоғары жарылғыш заттардан тұрды. Бірінші "Көк Дунай" бомбалары 1953 жылдың қараша айында Корольдік әуе күштерінің (RAF) Бомбалаушылар командасына тапсырылды, бірақ оларды жеткізуге арналған бомбалаушылар 1955 жылға дейін қолжетімді болмады. 1956 жылдың 11 қазанында Эдвин Флавелл басқарған No. 49 эскадрилья RAF-қа қарасты Vickers Valiant ұшағы "Жел буылы" (Buffalo) операциясы кезінде Оңтүстік Австралиядағы Маралинга аймағында "Көк Дунай" бомбасын жарытып, атом бомбасын түсірген алғашқы британдық ұшақ атанды. Шамамен 58 "Көк Дунай" бомбасы өндірілді. Алғашқы бомбалардың ядролары плутонийден жасалған, бірақ барлық қызметтік үлгілер уран-235 және плутонийді бірге қолданатын композиттік ядроны пайдалану үшін модификацияланды. Бомбаның номиналды қуаты 400 тоннаны құрады. Ядролар жоғары жарылғыш компоненттерден бөлек Саффолк қаласындағы Барнхам және Линкольнширдегі Фалдингворт әуежайларындағы бетон "иглуларда" сақталды. Кейбір корпусшалар Ұлыбританияның басқа аймақтарында және Кипрде "қарсы шабуыл" үшін сақталды. 1962 жылға дейін қызметте болды, содан кейін оның орнын Red Beard, кішігірім тактикалық ядролық қару алды. "Көк Дунай" ядролары қайта өңделді, ал плутоний басқа ядролық қаруларда қолданылды. Өте үлкен және ауыр болғандықтан, "Көк Дунай" бомбаларын тек "V" бомбалаушылары ғана тасымалдай алды, себебі олардың барлығының атаулары "V" әрпінен басталады. 1950 және 1960 жылдары Ұлыбританияның стратегиялық ядролық соққы күшін құраған, V класы деп аталған үш стратегиялық бомбалаушы ұшақ, V күшінің (V Force of the Main Force) құрамында болды. Үш V бомбалаушысы – 1955 жылдың ақпанында қызметке енген Vickers Valiant; 1956 жылдың мамырында қызметке енген Avro Vulcan; және 1957 жылдың қарашасында қызметке енген Handley Page Victor. V бомбалаушы күші 1964 жылдың маусымында ең жоғары деңгейге жетті, онда 50 Valiant, 70 Vulcan және 39 Victors қызметте болды.

Churchill, now again prime minister, announced on 17 February 1952 that the first British weapon test would occur before the end of the year. During Operation Hurricane, an atomic bomb was detonated on board the frigate anchored in a lagoon in the Monte Bello Islands in Western Australia on 3 October 1952. Britain thereby became the third country to develop and test nuclear weapons. This led to the development of the first deployed weapon, the Blue Danube free fall bomb. It had a diameter, 32 explosive lens implosion system with a levitated pit suspended within a natural uranium tamper. The warhead was contained within a bomb casing measuring diameter and 24 feet (7 m) long, and it weighed approximately , of which about was high explosive. The first Blue Danube bombs were delivered to the Royal Air Force (RAF) Bomber Command in November 1953, although the bombers to deliver them did not become available until 1955. On 11 October 1956, a Vickers Valiant from No. 49 Squadron RAF piloted by Edwin Flavell became the first British aircraft to drop a live atomic bomb when a Blue Danube was exploded over Maralinga, South Australia during Operation Buffalo. About fifty eight Blue Danube bombs were produced. The first bombs had plutonium cores, but all service models were modified to use a composite core which used both uranium 235 and plutonium. The bomb had a nominal yield of The cores were stored separately from the high explosive components in concrete "igloos" at RAF Barnham in Suffolk and RAF Faldingworth in Lincolnshire. Some casings were stored elsewhere in the UK and in Cyprus for "second strike" use. It remained in service until 1962, and was replaced by Red Beard, a smaller tactical nuclear weapon. The Blue Danube cores were recycled, and the plutonium used in other nuclear weapons. Being so big and heavy, Blue Danube could only be carried by the V bombers, so called because they all had names starting with a "V". The three strategic bombers, known collectively as the V class, comprised the United Kingdom's strategic nuclear strike force during the 1950s and 1960s, which was known as V force of the Main Force. The three V bombers were the Vickers Valiant, which entered service in February 1955; the Avro Vulcan, which entered service in May 1956; and the Handley Page Victor, which entered service in November 1957. The V Bomber force reached its peak in June 1964, when 50 Valiants, 70 Vulcans and 39 Victors were in service.

Термоядролық даму

Британия алғашқы атом қаруын сынақтан өткізгеннен кейін бір ай өткен соң Америка бірінші термоядролық (сутекті) бомбасын сынады. 1953 жылы кеңестік жақ "Джо-4" деп аталатын күшейтілген ядролық қаруды сынады. Пенни Британияның сутекті бомбаны жасауға шамасы жетпейтінінен қорқыды, Тизард та осы пікірде болды. Ол елдің Америка мен Еуропаны қорғап жүрген ядролық қабілеттерін қайталаудың орнына, дәстүрлі қарулы күштерге назар аударуы керек деп сақты. Ол ескертті: "Біз ұлы ұлтпыз, бірақ егер біз ұлы держава сияқты әрекет ете берсек, ұлы ұлт болып қалудан қалыпамыз. Өткен ұлы державалардың тағдырынан сабақ алайық және мақтаныштан жарылып кетпеске тырысайық". Үкімет 1954 жылдың 27 шілдесінде термоядролық бомбаны жасауды бастауға шешім қабылдады және 1955 жылдың ақпанында жоспарларын жариялады. Британияның термоядролық қару туралы білімі соғыс кезінде Лос-Аламос зертханасында жасалған жұмыстарға негізделген. Екі британдық ғалым, Эгон Бретшер мен Клаус Фукс, 1946 жылдың сәуірінде "Супер" (сол кездегі атауы) конференциясына қатысты, ал Чадвик 1946 жылдың мамырында осы тақырыпта құпия есеп жазды, бірақ конструкцияның жұмыс істемейтіні анықталды. "Джо-4" туралы кейбір ақпарат оның қалдықтарынан алынды, ол 1948 жылғы Modus Vivendi келісімі бойынша Британияға берілді. Пенни Альдермастонда үш мегатондық бомба жобасын құрды: үлкен күшейтілген бөлінуі бар "Orange Herald"; кеңестік "Layer Cake" (Джо-4-те қолданылған) және американдық "Alarm Clock" сияқты уақытша термоядролық дизайнды "Green Bamboo"; және нағыз термоядролық дизайнды "Green Granite". "Green Granite" прототипі, "Short Granite" деп аталды, "Operation Grapple" сынақ сериясының бірінші сынағында, "Grapple 1" сынағында сыналды. Бомба 1957 жылдың 15 мамырында Тынық мұхитындағы Малден аралының жағалауында Кеннет Хаббард басқаратын "Vickers Valiant" ұшағынан 45000 фут (13716 м) биіктіктен тасталды. Бұл 1956 жылдың 11 қазанында Маралингадағы "Buffalo" операциясынан кейін Британияның ядролық бомбаны әуеден тастауының екінші реті және термоядролық қаруды тастауының алғашқы реті болды. АҚШ 1956 жылдың 21 мамырында "Redwing Cherokee" операциясы кезінде сутекті бомбаны әуеден тастауға тырысқан жоқ. "Short Granite" өнімділігі жобаланған мүмкіндіктерден әлдеқайда төмен деп бағаланды. Сынақ сәтсіз аяқталғанына қарамастан, ол сәтті термоядролық жарылыс деп жарияланды, ал үкімет Ұлыбританияның үшінші термоядролық державаға айналғандығы туралы хабарларды растамады немесе жоққа шығармады. 1990 жылдары серияға қатысты құжаттар құпиясынан ажыратыла бастағанда, "Grapple X" сынақтары жалған деп айыпталды. Бұл есептер американдық бақылаушыларды термоядролық жарылыс деп ойлауға алдамады, өйткені олар оның талдауына қатысты. Келесі сынақ – "Orange Herald" қаруын сынаған "Grapple 2" болды, ол сыртқы нейтронды инициаторды бірінші рет қолданған британдық қару болды. Ол 31 мамырда тасталды және жарылыс күші бір сатылы құрылғыда қол жеткізілген ең үлкен күшке тең болды, бұл оны техникалық тұрғыдан мегатондық қаруға айналдырды. Бұл бомба сутекті бомба деп аталды, бірақ шындығында ол үлкен бөлінуі бар бомба екендігін британ үкіметі суық соғыстың соңына дейін жасырып келді. Пенни жоспарланған "Green Granite" сынағын тоқтатып, оның орнына кейбір шағын өзгерістер енгізілген "Short Granite" – "Purple Granite" сынағын өткізді. Оның өнімділігі өте көңіл көшпейтін болды, тіпті "Short Granite"-тен де төмен болды; өзгерістер жұмыс істеген жоқ. 1955 жылы орта қашықтықтағы баллистикалық зымыранға арналған термоядролық оқ-дәріге арналған Операциялық талап (OR1142) қабылданды, ол "Blue Streak" деп аталды. Бұл 1955 жылдың қарашасында "мегатон" термині "термоядролық" терминінің орнына қолданылды. "Orange Herald" осы талапқа сай бола алатын. "Green Grass" кодолық атымен, сәтсіз синтездік күшейткіш алынып тасталды және ол "Orange Herald"-тың 32-сінің орнына "Green Bamboo"-дың 72 линзалық имплозия жүйесін қолданды. Бұл жоғары байытылған уранның мөлшерін 120-дан 75 кг-ға дейін азайтуға мүмкіндік берді. Оның өнімділігі "V" бомбалаушыларында пайдалану үшін "Blue Danube" корпусына орналастырылып, "Violet Club" деп аталды. Қаруды автомобильмен тасымалдау қауіпті болды. Қауіпсіздік шарасы ретінде 120 000 болат шарлы подшипниктер ядроның ішіндегі қуысты толтыру және бөлініп тұратын бөлшектерді бөлек ұстау үшін пайдаланылды. Апат кезінде болаттан жасалған бөлік алынып тасталып, шарлы подшипниктер ұшақ ангарының еденіне төгіліп, бомба қарулы және қауіпті болып қалды. Шамамен он дана жеткізілді. Альдермастон ғалымдары термоядролық қаруды әлі де толық игермеген еді. Олар "Round A" деп аталған жаңа конструкция жасады. Тағы бір сынақ жоспарланды, ол "Grapple X" деп аталды. Уақытты және ақшаны үнемдеу үшін нысана Малден аралының орнына Рождество аралының оңтүстік ұшында орналастырылды, ол 3000 адам тұратын әуежайдан шамамен 8 шақырым қашықтықта болды. Бұл жолы өнімділік күтілгеннен асып түсті. "Round A" нағыз сутекті бомба болды, бірақ ол салыстырмалы түрде көп мөлшердегі қымбат жоғары байытылған уранды қолданды. Альдермастон "Grapple X" сынағынан кейін не істеу керектігі туралы көптеген идеяларға ие болды. Жаңа конструкция литий деутеридін қолданды, ол литий-6 бойынша аз байытылған (демек, литий-7 көбірек), бірақ оның мөлшері көбірек болды, бұл ядродағы уран-235 мөлшерін азайтуға мүмкіндік берді. Әуедегі сынақтарға халықаралық мораторий енгізілу мүмкіндігіне байланысты, "Grapple Y" кодолық атымен жоспарланған сынаққа премьер-министрдің ауызша келісімі берілді және ол тек бірнеше шенеунікке ғана белгілі болды. Бомба 1958 жылдың 28 сәуірінде Рождество аралынан тасталды. Оның жарылыс күші шамамен болды және ол Британия жасаған ең үлкен ядролық қару болып табылады. "Grapple Y" конструкциясының сәттілігіне себеп, оның өнімділігінің көп бөлігі уран-238 тамперінің бөлінуінен емес, термоядролық реакциядан келгендігі және оның өнімділігі дұрыс болжалғандығы болды – бұл оның конструкторлары не істеп жатқанын түсінгенін көрсетеді. АҚШ президенті Эйзенхауэр 1958 жылдың 22 тамызында ядролық сынақтарға мораторий жариялады. Бұл сынақтардың дереу тоқтатылуын білдірмеді; керісінше, АҚШ, Кеңес Одағы және Ұлыбритания барлығы да мерзімнен бұрын мүмкіндігінше көп сынақтар жүргізуге асықты. "Grapple Z" деп аталған жаңа британдық сынақ сериясы 1958 жылдың 22 тамызында басталды. Ол сыртқы нейтронды инициаторларды қолдану сияқты жаңа технологияларды зерттеді, ол алғаш рет "Orange Herald" қаруымен сынақтан өткізілді. Тритийді қолдана отырып, ядроны күшейту және литий деутеридінің қабаттарымен сыртқы күшейту сәтті сынақтан өтті, бұл кішкентай, жеңіл екі сатылы құрылғыларға мүмкіндік берді. Халықаралық мораторий 1958 жылдың 31 қазанында күшіне енді және Ұлыбритания атмосфералық сынақтарды тоқтатты.

A month after Britain's first atomic weapons test, America tested the first thermonuclear (hydrogen) bomb. The Soviets responded with Joe 4, a boosted fission weapon, in 1953. Penney feared that Britain could not afford to develop a hydrogen bomb, as did Tizard, who argued that the nation should focus on conventional forces instead of duplicating the nuclear capabilities of the American forces that were already defending Britain and Europe. He warned that: "We are a great nation, but if we continue to behave like a Great Power we shall soon cease to be a great nation. Let us take warning from the fate of the Great Powers of the past and not burst ourselves with pride." The government decided on 27 July 1954 to begin development of a thermonuclear bomb, and announced its plans in February 1955. British knowledge of thermonuclear weapons was based on the work done at the Los Alamos Laboratory during the war. Two British scientists, Egon Bretscher and Klaus Fuchs, had attended the conference there on the Super (as it was then called) in April 1946, and Chadwick had written a secret report on it in May 1946, but the design was found to be unworkable. Some intelligence about Joe 4 was derived from its debris, which was provided to Britain under the 1948 Modus Vivendi. Penney established three megaton bomb projects at Aldermaston: Orange Herald, a large boosted fission weapon; Green Bamboo, an interim thermonuclear design similar to the Soviet Layer Cake used in Joe 4 and the American Alarm Clock; and Green Granite, a true thermonuclear design. The Green Granite prototype, known as Short Granite, was tested in the first of the Operation Grapple test series, Grapple 1. The bomb was dropped from a height of 45000 feet (13716 m) by a Vickers Valiant piloted by Wing Commander Kenneth Hubbard, off the shore of Malden Island in the Pacific on 15 May 1957. It was Britain's second airdrop of a nuclear bomb after the Operation Buffalo test at Maralinga on 11 October 1956, and the first of a thermonuclear weapon. The United States had not attempted an airdrop of a hydrogen bomb until the Operation Redwing Cherokee test on 21 May 1956. Short Granite's yield was estimated at , far below its designed capability. Despite its failure, the test was hailed as a successful thermonuclear explosion, and the government did not confirm or deny reports that the UK had become a third thermonuclear power. When documents on the series began to be declassified in the 1990s, the Grapple X tests were denounced as a hoax. The reports would not have fooled the American observers into thinking they were thermonuclear explosions, as they were involved in their analysis. The next test was Grapple 2, of Orange Herald, the first British weapon to incorporate an external neutron initiator. It was dropped on 31 May, and exploded with a force of The yield was the largest ever achieved by a single stage device, which made it technically a megaton weapon. The bomb was hailed as a hydrogen bomb, and the truth that it was actually a large fission bomb was kept secret by the British government until the end of the Cold War. Penney cancelled the planned Green Granite test, and substituted Purple Granite, a Short Granite with some minor modifications. Its yield was a very disappointing , even less than Short Granite; the changes had not worked. An Operational Requirement (OR1142) was issued in 1955 for a thermonuclear warhead for a medium range ballistic missile, which became Blue Streak. This was revised in November 1955, with "megaton" replacing "thermonuclear". Orange Herald could then meet the requirement. Codenamed Green Grass, the unsuccessful fusion boosting was omitted, and it used Green Bamboo's 72 lens implosion system instead of Orange Herald's 32. This allowed the amount of highly enriched uranium to be reduced from 120 to 75 kg. Its yield was estimated at For use in the V bombers, it was placed in a Blue Danube casing to become Violet Club. Road transport of the weapon was hazardous. As a safety measure 120,000 steel ball bearings were used to fill a cavity inside the core and keep the fissile components apart. In an accident, the steel bung was removed and the ball bearings spilled on the floor of an aircraft hangar, leaving the bomb armed and dangerous. About ten were delivered. The scientists at Aldermaston had not yet mastered the design of thermonuclear weapons. They produced a new design, called Round A. Another trial was scheduled, known as Grapple X. Round A was dropped on 8 November 1957. To save time and money, the target was off the southern tip of Christmas Island rather than off Malden Island, just from the airfield where 3,000 men were based. This time the yield of exceeded expectations. Round A was a true hydrogen bomb, but it used a relatively large quantity of expensive highly enriched uranium. Aldermaston had plenty of ideas about how to follow up Grapple X. A new design used lithium deuteride that was less enriched in lithium 6 (and therefore had more lithium 7), but more of it, thereby reducing the amount of uranium 235 in the core. Because of the possibility of an international moratorium on atmospheric testing, plans for the trial, codenamed Grapple Y, were given verbal approval by the Prime Minister, and known only to a handful of officials. The bomb was dropped off Christmas Island on 28 April 1958. It had an explosive yield of about , and remains the largest British nuclear weapon ever tested. The design of Grapple Y was notably successful because much of its yield came from its thermonuclear reaction instead of fission of a uranium 238 tamper, making it a true hydrogen bomb, and because its yield had been correctly predicted—indicating that its designers understood what they were doing. Eisenhower, now US president, on 22 August 1958 announced a moratorium on nuclear testing. This did not mean an immediate end to testing; on the contrary, the United States, the Soviet Union and the United Kingdom all rushed to perform as much testing as possible before the deadline. A new British test series, known as Grapple Z, commenced on 22 August. It explored new technologies such as the use of external neutron initiators, which had first been tried out with Orange Herald. Core boosting using tritium and external boosting with layers of lithium deuteride were successfully tested, allowing a smaller, lighter two stage devices. The international moratorium commenced on 31 October 1958, and Britain ceased atmospheric testing for good.

Тәуелсіз қорқыту

Ұлыбритания ядролық шабуылға өте осал екеніне және оны қорғау мүмкін емес екеніне сеніп, 1945 жылы Штаб басшылары мен Корольдік әуе күштері (RAF) алғаш рет британдық ядролық титім салуды жақтады: «Біздің пікірімізше, жылдам шешім қабылдаудың жалғыз мүмкіндігі – [жау қалаларына] жойқын қарумен шабуыл жасау». 1947 жылы Штаб басшылары, тіпті американдық көмек болған күнде де, Ұлыбританияның «көбірек күшті» Кеңес әскерлерінің Батыс Еуропаны басып алуына тоқтатуға шамасы келмейтінін, ал Ресей атом қаруын қолданбастан, зымырандармен Ұлыбританияны жоя алатынын мәлімдеді. Тек «осындай қарулардың кең ауқымды зиян келтіру қаупі» ғана Кеңес Одағын соғыста атом қаруын қолданудан тоқтатуға мүмкіндік берер еді. 1950 жылы Әуе штабының бастығы болған Әуе маршалы сэр Джон Слессор сол жылы Еуропалық күштердегі Кеңес үстемдігі соншалықты зор болғандықтан, тіпті «екі-үш жыл ішінде Ресейден түсетін ультиматум» Батыс Еуропаны соғыссыз қарсы тұрудан бас тартуға мәжбүр етуі мүмкін екенін жазды. Ол Ұлыбритания да «егер бізді қазіргіден гөрі әлдеқайда қорғанышсыз қалдырмасақ» қорқынышқа ұшырауы мүмкін екенін білдірді. 1952 жылы Әуе министрлігі Батыс Еуропаны конвенциялық түрде қорғау тұжырымдамасынан бас тартты. Сутекті бомба Ұлыбританияға төнген қауіпті күшейтті. 1957 жылы үкіметтік зерттеуде RAF истребительдері «жаудың бомбалаушыларына қарсы айқын үлкен шығын келтіретіні, бірақ олардың бір бөлігі сөзсіз өтіп кететіні» айтылды. Тіпті ондаған болса да, олар мегатонналық бомбалармен кең ауқымды қиратуға себеп болуы мүмкін. Қарусыздану Ұлыбританияның мақсаты болғанымен, «ірі агрессияға қарсы жалғыз сенімді кепіл – ядролық қарулармен жауап қайтару қаупі». Черчилль 1955 жылғы сөйлеуінде титім салудың «қарусызданудың туысы» екенін айтты және егер Ұлыбритания өз қаруларымен Батыс титім салуына үлес қоспаса, соғыс кезінде оған ең көп қауіп төндіретін нысаналарға басымдық берілмеуі мүмкін екенін мәлімдеді. Премьер-министр Харольд Макмиллан ядролық қарулардың Ұлыбританияға нысаналарды таңдауда және американдық саясатқа ықпал етуге мүмкіндік беретінін, сондай-ақ Таяу Шығыс және Алыс Шығыстағы стратегияға әсер ететінін жеткізді. Оның Қорғаныс министрі Дункан Сэндис ядролық қарулардың Ұлыбританияның АҚШ-қа тәуелділігін азайтатынын есептеді. 1956 жылғы Суэц дағдарысы Ұлыбританияның енді үлкен держава емес екенін көрсетті, бірақ Ұлыбритания үшін тәуелсіз ядролық титім салудың маңыздылығын арттырды, бұл оған АҚШ және КСРО-мен ықпалдасуға көмектесер еді. Британдық ядролық қарулардың әскери нысанасы – Кеңес Одағы болса, саяси нысанасы – АҚШ еді. Тәуелсіз нысана таңдау маңызды болды. Штаб басшылары Тизардтың пікіріне қарсы, 1950 жылдардың соңында Кеңес Одағы АҚШ-қа ядролық қарумен шабуыл жасауға қабілетті болған кезде, Америка Еуропаны қорғау үшін өз қалаларын тәуекелге салудан бас тартуы немесе Ұлыбританияға қарағанда АҚШ-қа көбірек қауіп төндіретін нысаналарға басымдық беруі мүмкін екеніне сенді. Сондықтан Ұлыбританияға КСРО-ны Еуропаға шабуыл жасаудың қаншалықты қымбатқа түсетініне АҚШ-тың қатысуына қарамастан сендіру қажеттігі туды. Тәуелсіз титім салудың тиімділігінің бір бөлігі – жау қалаларын нысанаға алуға дайындық еді. Слессор атом қаруларын үшінші әлемдік соғысты болдырмаудың жолы деп қарастырды, өйткені алдыңғы екеуі оларсыз басталған. 1955 жылы Әуе маршалы сэр Джордж Миллс RAF бомбалаушы әскерлерінің басшысы болған кезде, ол да кеңестік қалаларды нысанаға алуды қатыстырып талап етті.

Believing that the United Kingdom was extremely vulnerable to a nuclear attack to which defence was impossible, the Chiefs of Staff and the RAF first advocated a British nuclear deterrence—not just nuclear weapons—in 1945: "It is our opinion that our only chance of securing a quick decision is by launching a devastating attack upon [enemy cities] with absolute weapons." In 1947, the Chiefs of Staff stated that even with American help the United Kingdom could not prevent the "vastly superior" Soviet forces from overrunning Western Europe, from which Russia could destroy Britain with missiles without using atomic weapons. Only "the threat of large scale damage from similar weapons" could prevent the Soviet Union from using atomic weapons in a war. Air Chief Marshal Sir John Slessor, who became Chief of the Air Staff in 1950, wrote that year that the Soviet superiority in European forces was so great that even "an ultimatum by Russia within the next two to three years" might cause Western Europe to surrender without a war. He feared that the United Kingdom might also do so "unless we can make ourselves far less defenceless than we are now." By 1952, the Air Ministry had abandoned the concept of a conventional defence of Western Europe. The hydrogen bomb increased the threat to Britain. In 1957, a government study stated that although RAF fighters would "unquestionably be able to take a heavy toll of enemy bombers, a proportion would inevitably get through. Even if it were only a dozen, they could with megaton bombs inflict widespread devastation." Although disarmament remained a British goal, "the only existing safeguard against major aggression is the power to threaten retaliation with nuclear weapons." Churchill stated in a 1955 speech that deterrence would be "the parents of disarmament" and that, unless Britain contributed to Western deterrence with its own weapons, during a war the targets that threatened it the most might not be prioritised. The Prime Minister, Harold Macmillan, advanced the position that nuclear weapons would give Britain influence over targeting and American policy, and would affect strategy in the Middle East and Far East. His Minister of Defence, Duncan Sandys, considered that nuclear weapons reduced Britain's dependence on the United States. The 1956 Suez Crisis demonstrated that Britain was no longer a great power, but increased the value to Britain of an independent nuclear deterrent that would give it greater influence with the US and USSR. While the military target of British nuclear weapons was the Soviet Union, the political target was the United States. Independent targeting was vital. The Chiefs of Staff believed that—contrary to Tizard's view—once the Soviet Union became able to attack the United States itself with nuclear weapons in the late 1950s, America might not risk its own cities to defend Europe, or not emphasise targets that endangered the United Kingdom more than the United States. Britain thus needed the ability to convince the USSR that attacking Europe would be too costly regardless of American participation. Part of the perceived effectiveness of an independent deterrent was the willingness to target enemy cities. Slessor saw atomic weapons as a way to avoid a third devastating world war given that the two previous ones had begun without them. When Air Marshal Sir George Mills became head of RAF Bomber Command in 1955 he similarly insisted on targeting Soviet cities.

Американың жаңа серіктестігі

1957 жылғы 4 қазанда Кеңес Одағы әлемдегі алғашқы жасанды спутнигі – Спутник-1-ді ұшырғанда, американдықтар үшін бұл зор дүрбелең болды. Олар американдық технологиялық басымдықтың өздерін қауіпсіздіктен қорғайтынына сенген еді. Енді, кенеттен, Кеңес Одағы кейбір салаларда озық екенін көрсететін нақты дәлел пайда болды. Спутник дағдарысына жауап ретіндегі шақыруларға байланысты, АҚШ және Ұлыбританияның шенеуніктері Суэц дағдарысынан зардап шеккен Ұлыбританиямен қарым-қатынасты жақсарту мүмкіндігін пайдаланды. Макмиллан 10 қазанда Эйзенхауэрге хат жазып, екі елдің осы қиындыққа қарсы тұру үшін күштерін біріктіруін ұсынды. Кеңес Одағы озық болғандықтан, британдық ақпараттық қауіпсіздік, немесе оның жоқтығы, енді бұрынғыдай маңызды көрінбеді. Британ ғалымдары американдықтарға Теллер-Улам схемасының өзге түрімен сутекті бомбаны қалай жасауға болатынын көрсеткен еді. Бұрынғы әрекеттерді тоқтатқан оппозиция енді болмады. Мак-Махон заңы өзгертіліп, 1958 жылғы АҚШ-Ұлыбритания өзара қорғаныс келісіміне (MDA) жол ашты. АҚШ тарапынан жеткізілген жоғары байытылған уранның көп бөлігі қару жасау үшін емес, Ұлыбританияның өсіп келе жатқан ядролық су асты кемелеріне отын ретінде қолданылды. MDA аясында АҚШ Ұлыбританияны тек ядролық су асты кемелерін қуаттандыру технологиясымен ғана емес, сонымен қатар АҚШ су асты кемелерінде қолданылатын S5W типті қысымды су реакторымен де қамтамасыз етті. Бұл реактор 1960 жылы суға түсірілген және 1963 жылы қолданысқа берілген Корольдік теңіз күштерінің алғашқы ядролық су асты кемесінде пайдаланылды. S5W реакторының ядросында уран-235-ке қатысты 93-97 пайыз байытылған уран қолданылды. Реактор технологиясы Westinghouse компаниясынан Rolls-Royce компаниясына берілді, ол оны Ұлыбританияның ядролық су асты кемелерінде қолданылатын PWR1 реакторының негізі ретінде пайдаланды. MDA көп рет жаңарып немесе толықтырылды. Көптеген түзетулер келісімді тағы бес немесе он жылға ұзартты, ал кейбіреулері анықтамалар қосып, шағын өзгерістер енгізді. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, соңғы жаңарту 2014 жылғы 22 шілдеде жасалды, ол келісімді 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартты. 1974 жылғы АҚШ-тың ядролық қаруды тарату жөніндегі есебінде британдық ядролық және зымырандық даму туралы айтылғандай, "көп жағдайда ол АҚШ-тан алынған технологияға негізделген және АҚШ-тың рұқсатысыз заңды түрде берілуі мүмкін емес".

The Soviet Union's launch of Sputnik 1, the world's first artificial satellite, on 4 October 1957, came as a tremendous shock to the American public, who had trusted that American technological superiority ensured their invulnerability. Now, suddenly, there was incontrovertible proof that, in some areas at least, the Soviet Union was actually ahead. In the widespread calls for action in response to the Sputnik crisis, officials in the United States and Britain seized an opportunity to mend the relationship with Britain that had been damaged by the Suez Crisis. Macmillan wrote to Eisenhower on 10 October urging that the two countries pool their resources to meet the challenge. British information security, or the lack thereof, no longer seemed so important now that the Soviet Union was apparently ahead, and British scientists had demonstrated that they understood how to build a hydrogen bomb with a different form of the Teller Ulam design to the Americans. The opposition that had derailed previous attempts was now absent. The McMahon Act was amended, paving the way for the 1958 US–UK Mutual Defence Agreement (MDA). Much of the HEU supplied by the US was used not for weapons, but as fuel for the growing fleet of UK nuclear submarines. Under the MDA, the US supplied the UK with not just nuclear submarine propulsion technology, but a complete S5W pressurised water reactor of the kind used to power the US submarines. This was used in the Royal Navy's first nuclear powered submarine, , which was launched in 1960 and commissioned in 1963. The S5W had a nuclear reactor core that used uranium enriched to between 93 and 97 per cent uranium 235. Reactor technology was transferred from Westinghouse to Rolls Royce, which used it as the basis for its PWR1 reactor used in the UK's nuclear submarines. The MDA has been renewed or amended many times. Most amendments merely extended the treaty for another five or ten years; others added definitions and made minor changes. as of 2018, the most recent renewal was on 22 July 2014, extending the treaty to 31 December 2024. A 1974 US proliferation report discussing British nuclear and missile development noted that "In many cases, it is based on technology received from the US and could not legitimately be passed on without US permission."

АҚШ ядролық қаруы Британияның қызметіне кіреді

Британдық ядролық қару өндірісі баяу жүрді және 1955 жылы Британияда он атом бомбасы ғана, ал 1956 жылы он төрт ғана болды. 1953 жылдың желтоқсанында Эйзенхауэрмен бірге Бермудада өткен үш елдің конференциясында Черчилль АҚШ-қа Британияға американдық ядролық қаруға қол жеткізуге рұқсат беруді ұсынды. Американдық қару-жарақ туралы ереже «Е» жобасы деп аталды. Келісімді Эйзенхауэр мен Макмиллан, қазіргі премьер-министр, 1957 жылдың наурыз айында Бермудадағы кездесуде растады және 1957 жылдың 21 мамырында ресми Өзара Түсіністік Меморандумына (MOU) қол қойылды. Германияда орналасқан ағылшын «Электрик Канберра» бомбалаушыларының төрт эскадрильясы АҚШ-тың «Марк 7» ядролық бомбаларымен жабдықталды. Сонымен қатар, Ұлыбританияда орналасқан ядролық қаруланған Канберраның төрт эскадрильясы болды, олар «Марк 7» немесе «Red Beard» бомбаларын тасымалдауға қабілетті еді. Олар да 1960 жылдың қазан айында SACEUR-ге бекітілді. Жоспарланған V бомбалаушы күші 144 ұшаққа дейін қысқартылды және олардың жартысын «Е» жобасының қаруларымен жарақтандыру көзделді, сондықтан V бомбалаушыларына 72 «Марк 5» ядролық бомба жеткізілді. МДҚ күшіне енген кезде АҚШ V бомбалаушыларын «Марк 5» орнына «Марк 15» және «Марк 39» ядролық бомбалары түрінде мегатондық қарумен қамтамасыз етуге келісті. «Е» жобасы бойынша қару-жарақ АҚШ-тың қызметкерлеріне тапсырылды. Бұл олардың сақталуына, күтілуіне және дайындығына қатысты барлық міндеттерді орындағанын білдірді. Бомбалар британдық қызметкерлерге кіруге рұқсат етілмеген бомбалаушылармен бірдей базалардағы қауіпсіз сақтау аймақтарында (SSA) сақталды. Сондықтан британдық және американдық бомбаларды бір SSA-да сақтау мүмкін емес еді. АҚШ-тың күзетінде болу операциялық проблемалар тудырды. Бомбаларды тапсыру процедурасы бомбалаушылардың реакция уақытына қосымша он минут қосты, ал АҚШ қызметкерлерінің қару-жараққа әрдайым бақылау жасауы талап етілді, бұл олардың да, бомбалаушылардың да RAF қалағандай таратылатын әуеайлаққа көшірілмеуіне себеп болды. «Е» жобасы бойынша салынған шектеулер «АҚШ үкіметіне Британияның ядролық қаруының жартысын қолдануға вето құқығын берді». Әуе кеңесі 1960 жылдың 7 шілдесінде «Е» жобасының қару-жарағы 1962 жылдың желтоқсанына дейін тоқтатылатын болады деп шешті, бұл уақытқа дейін бүкіл стратегиялық бомбалаушы күшін жабдықтау үшін жеткілікті британдық мегатондық қару-жарақ болады деп күтілді. «Е» жобасының қарулары британдық «Сары Күн» бомбаларымен ауыстырылды. «Қызыл сақалды» дамыту кезінде кездескен проблемалар килотондық қаруды ауыстыру жоспарланғаннан ұзаққа созылды. Авиация министрлігі ұзақ қашықтықты «Вулкан» және «Виктор V» бомбалаушыларын сатып алғаннан кейін «Канберра» ұшақтарын «Валиант» ұшақтарымен ауыстыруды шешті. 1961 жылдың 1 қаңтарында RAF Marham-дағы «Валиант» эскадрильясы SACEUR-ге бекітілді, содан кейін шілдеде тағы екеуі. Осыдан кейін Ұлыбританиядағы «Канберра» эскадрильясы таратылды. «Валиант» ұшақтарының әрқайсысы екі «Марк 28» ядролық бомбасымен жабдықталды. 1963 жылдың басында олардың орнына жаңа «Марк 43» ядролық бомбалары келді. «Валиант» ұшақтары 1965 жылы қызметтен шығарылды. «Е» жобасының ядролық оқ-дәрілері 1959 жылдан 1963 жылға дейін Project Emily жобасы бойынша RAF-те жұмыс істеген 60 «Тор» аралық қашықтықтағы баллистикалық зымыранында (IRBM) қолданылды. Куба зымырандық дағдарысы кезінде RAF бомбалаушылары мен «Тор» зымырандары 16 қаланы, 44 әуеайлақты, 10 әуе қорғанысының басқару орталықтарын және 20 ИРБМ нысанаға алды. RAF жоғарғы басшылығы зымырандарға ешқашан көңіл бөлмеді және оларды әрқашан V бомбалаушы күштерінен екінші орында тұрды. Зымырандық базалар RAF-тің қалған бөлігінен бөлек болды және оның қызметкерлері негізгі ағымнан тыс саналды. Project Emily жобасы RAF-ке зымыран операцияларында едәуір тәжірибе берді, бірақ 1960 жылы американдық «Skybolt» баллистикалық зымыранының пайдасына «Blue Streak» жобасын тоқтату, бұл тәжірибе күмәнді құндылыққа ие болды. 1962 жылдың 31 мамырында өткен Әуе кеңесі отырысында «Эмили» жобасы 1963 жылдың соңына дейін тоқтатылуы керек деп шешті, ал соңғы «Тор» эскадрильясы 1963 жылдың 23 тамызында әрекетсіз қалды. 1954 жылы британдық армия АҚШ-тан 113 «Корпораль» зымыранын сатып алды. Бұл жобаның мақсаты – «Violet Vision» атты жоба бойынша британдық оқ-дәрілермен жабдықталу еді, бірақ «Е» жобасы жылдам, қарапайым және арзан балама ұсынды. АҚШ 100 «W7» жарылыс басын жеткізді, олар 1959 жылдың тамызында жергілікті сақтау үшін шаралар жасалмайынша, Оңтүстік Германиядағы АҚШ армиясының қоймаларынан алынуға тиіс болды. «Indigo Hammer» жарылыс басы бар британдық «Blue Water» зымыраны «Корпораль» зымырасын ауыстыру үшін жасалды. АҚШ аралық уақытта «Honest John» зымыранын ұсынды. Ұсыныс қабылданды және 1960 жылы үш артиллериялық полкке жеткілікті «W31» жарылыс басы бар 120 «Honest John» зымыраны жеткізілді. «Blue Water» 1962 жылдың шілдесінде жойылды, ал «Honest John» 1977 жылға дейін қызметте болды, ол «Lance» зымыранымен ауыстырылды. АҚШ сонымен қатар Рейн армиясының британдық армиясына (BAOR) сегіз дюймдік «M115» гаубицаларымен жабдықталған төрт батареяға арналған 36 «W33» ядролық жарылыс басын жеткізді. Кейін олар «M110» гаубицаларымен ауыстырылды. Британдық армия RAF және Корольдік теңіз күштерінен гөрі көбірек американдық ядролық қаруларын орналастырды, 1976–1978 жылдары 392-нің 327-сіне дейін жетті. «Е» жобасының теңіздік нұсқасы, «N» жобасы деп белгіленген, АҚШ теңіз күштерінің қаруларын қамтамасыз етті. Корольдік теңіз кемелеріне американдық атом бомбаларын орнату ұқсас екі кілтті келісімдерді және Корольдік теңіз кемелеріндегі АҚШ теңізшілерінің бөлімшелерін қажет ететін еді, бұл тіпті Еуропа суларында қолдануға арналған кемелер мен қарулар үшін де тиімсіз деп есептелді. Алайда, RAF жағалау командасы 1965 жылдан 1971 жылға дейін «N» жобасы бойынша «Avro Shackleton» және «Hawker Siddeley Nimrod» теңіздік патрульдік ұшақтары үшін «W34» жарылыс басы бар «Mk 101 Lulu» ядролық тереңдік бомбаларын алды. Кейін олар «RAF St Mawgan» және «RAF Machrihanish» базаларында сақталған жақсырақ «Mark 57» бомбаларымен ауыстырылды. Суық соғыс 1991 жылы аяқталғанда BAOR әлі де шамамен 85 «Lance» зымыранына және 70-тен астам «W33» сегіз дюймдік және «W48» 155 мм ядролық артиллериялық снарядтарына ие болды. Соңғы «Е» жобасының жарылыс бастары, соның ішінде «Mark 57» ядролық тереңдік бомбалары және BAOR қолданғандары 1992 жылдың шілдесінде алынып тасталды.

Production of British nuclear weapons was slow and Britain had only ten atomic bombs on hand in 1955 and just fourteen in 1956. At the three power Bermuda Conference with Eisenhower in December 1953, Churchill suggested that the United States allow Britain to have access to American nuclear weapons to make up the shortfall. The provision on American weapons was called Project E. The agreement was confirmed by Eisenhower and Macmillan, who was now the Prime Minister, during their March 1957 meeting in Bermuda, and a formal Memorandum of Understanding (MOU) was signed on 21 May 1957. Four squadrons of English Electric Canberra bombers based in Germany were equipped with US Mark 7 nuclear bombs stored at RAF Germany bases. There were also four squadrons of nuclear armed Canberras based in the UK, which were capable of carrying either the Mark 7 or Red Beard. They too were assigned to the SACEUR in October 1960. The planned V bomber force was reduced to 144 aircraft, and it was intended to equip half of them with Project E weapons, so 72 Mark 5 nuclear bombs were supplied for the V bombers. When the MDA came into force, the US agreed to supply the V bombers with megaton weapons in place of the Mark 5, in the form of Mark 15 and Mark 39 nuclear bombs. Under the Project E MOU, US personnel had custody of the weapons. This meant they performed all the tasks related to their storage, maintenance and readiness. The bombs were stored in Secure Storage Areas (SSAs) on the same bases as the bombers which British staff were not permitted to enter. It was therefore impossible to store British and American bombs together in the same SSA. US custody also created operational problems. The procedure for handing over the bombs added an extra ten minutes to the bombers' reaction time, and the requirement that US personnel had guardianship of the weapons at all times meant that neither they nor the bombers could be relocated to dispersal airfields as the RAF desired. The operational restrictions imposed by Project E "effectively handed the US government a veto over the use of half of Britain's nuclear deterrent". The Air Council decided on 7 July 1960 that Project E weapons would be phased out by December 1962, by which time it was anticipated that there would be sufficient British megaton weapons to equip the entire strategic bomber force. Project E weapons were replaced by British Yellow Sun bombs. Problems encountered in the development of Red Beard meant that the replacement of kiloton weapons took longer than anticipated. The Air Ministry decided to replace the Canberras with Valiants as the long range Vulcan and Victor V bombers became available. A Valiant squadron at RAF Marham was assigned to SACEUR on 1 January 1961, followed by two more in July. The UK based Canberra squadrons were then disbanded. Each of the 24 Valiants was equipped with two Project E Mark 28 nuclear bombs. These were replaced by the newer Mark 43 nuclear bombs in early 1963. The Valiants were withdrawn from service in 1965. Project E nuclear warheads were also used on the sixty Thor Intermediate Range Ballistic Missiles (IRBMs) that were operated by the RAF from 1959 to 1963 under Project Emily. During the Cuban Missile Crisis, the RAF's bombers and Thor missiles targeted 16 cities, 44 airfields, 10 air defence control centres and 20 IRBM sites. The RAF high command never warmed to missiles, and always ranked them secondary to the V bomber force. The missile bases were separate from the rest of the RAF and its personnel considered outside the mainstream. Project Emily gave the RAF considerable experience in missile operations, but the 1960 cancellation of Blue Streak in favour of the American Skybolt, an air launched ballistic missile, rendered this expertise of dubious value. An Air Council meeting on 31 May 1962 decided that Project Emily should be terminated by the end of 1963, and the last Thor squadrons were inactivated on 23 August 1963. The British Army purchased 113 Corporal missiles from the United States in 1954. It was intended that they would be equipped with British warheads under a project codenamed Violet Vision, but Project E offered a quicker, simpler and cheaper alternative. The US supplied 100 W7 warheads, which had to be drawn from US Army storage sites in southern Germany until arrangements were made for local storage in August 1959. A British missile, Blue Water, with an Indigo Hammer warhead, was developed to replace Corporal. The US offered the Honest John missile as an interim replacement. The offer was accepted, and 120 Honest John missiles with W31 warheads were supplied in 1960, enough to equip three artillery regiments. Blue Water was cancelled in July 1962, and Honest John remained in service until 1977, when it was replaced by the Lance missile. The US also supplied the British Army of the Rhine (BAOR) with 36 W33 nuclear warheads that equipped four batteries of eight inch M115 howitzers. These were later replaced by M110 howitzers. The British Army deployed more US nuclear weapons than the RAF and Royal Navy combined, peaking at 327 out of 392 in 1976–1978. A maritime version of Project E, known as Project N supplied US Navy weapons. Providing American atomic bombs for Royal Navy ships would have involved similar dual key arrangements and detachments of US Marines on board Royal Navy ships, which was deemed impractical even for ships and weapons dedicated to use in European waters. However, RAF Coastal Command acquired Mk 101 Lulu nuclear depth bombs (with the W34 nuclear warhead) for its Avro Shackleton and Hawker Siddeley Nimrod maritime patrol aircraft from 1965 to 1971 under Project N. These were later replaced by the more capable Mark 57, which was stockpiled at RAF St Mawgan and RAF Machrihanish. When the Cold War ended in 1991, the BAOR still had about 85 Lance missiles, and more than 70 W33 eight inch and W48 155 mm nuclear artillery shells. The last Project E warheads, including the Mark 57 nuclear depth bombs and those used by the BAOR, were withdrawn in July 1992.

АҚШ-тың Ұлыбританияда қызмет ететін ядролық қарулары

Салқын соғыстың алғашқы жылдарында АҚШ Стратегиялық әуе қолбасшылығының (SAC) бомбалаушы күштерінің көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Боинг B-29 Superfortress бомбалаушыларынан, сондай-ақ олардың ізбасарлары – Боинг B-50 Superfortress және Боинг B-47 Stratojet ұшақтарынан тұрды. Бұл ұшақтардың ешқайсысы АҚШ материгіндегі базалардан Кеңес Одағындағы нысандарға жеткілікті қашықтықта ұша алмады. Бұл мүмкіндік тек Convair B-36 Peacemaker бомбалаушыларына ғана берілген. Сондықтан шетелде базалар құру қажет болды, ал Ұлыбританиядағы базалар американдық соғыс жоспарының он жылдан астам уақыт бойы маңызды бөлігі болды. Британдықтардың рұқсатын алу RAF мен АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) арасындағы соғыс жылдарындағы әріптестік қарым-қатынас арқасында оңай болды. Саясаткерлерді аралыққа алмастан, USAAF қолбасшысы генерал Карл Спац 1946 жылдың маусым және шілде айларында Корольдік әуе күштерінің Бас штабының бастығы, маршал лорд Теддермен келісімге келді. Шығыс Англиядағы RAF әуе базаларында B-29 ұшақтарын қабылдау үшін ұшу-қону жолақтары ұзартылып, нығайтылды. 1947 жылдың маусым айында 97-ші бомбалаушылық топтың тоғыз B-29 ұшағы RAF Мархамға жеткізілді, онда оларды Теддер күтіп алды. Бұл тек сынақ ретінде болды, өйткені бомбалаушылар ядролық қару тасуға қабілетсіз болды. Мұндай мүмкіндік тек 509-шы бомбалаушылық топтың Silverplate B-29 ұшақтарына ғана берілген. Олардың алғашқы орналасуы 1949 жылдың сәуір айында басталды. 1950 жылдың шілдесіне дейін Ұлыбританияда 90 жиынтық бомба құралымдары – ядролық жарғыш бөлігі жоқ атом бомбалары сақталды, ал 1954 жылдың сәуірінде ядролық жарғыш бөліктерді де орналастыруға рұқсат берілді. 1949 жылы 3-ші әуе дивизиясы құрылып, Ұлыбританияға B-29 ұшақтарын орналастыруды бақылауға алды. Көп ұзамай ол ірі қолбасшылық деңгейіне көтеріліп, 1951 жылдың мамырында Еуропадағы АҚШ Әуе күштерінің құрамына енген Үшінші әуе күштері аталды. Кейін SAC ядролық бомбалаушылардың орналасуын басқару үшін 7-ші әуе дивизиясын құрды. Ұзақ қашықтыққа ұшатын бомбалаушылар мен континенттер аралық баллистикалық зымырандар пайда болғаннан кейін Ұлыбританиядағы SAC қатысуының қажеттілігі азайды. 1964 жылдың 3 сәуірінде 380-ші бомбалаушылық қанаттың соңғы SAC ұшағы – B-47 RAF Brize Norton әуе базасын қалдырды, бұл 12 жылға жуық үздіксіз B-47 орналасуына нүкте қойды, ал 7-ші әуе дивизиясы 1964 жылдың 30 маусымында таратылды. Соңғы салқын соғыс жылдарында Боинг B-52 Stratofortress бомбалаушылары Ұлыбританияға жиі келіп тұратын, RAF Greenham Common сияқты базаларда пайда болатын және RAF бомбалаушы жарыстарына қатысатын. Алайда, олар НАТО-ға топтар немесе қанаттар емес, жеке-жеке орналастырылды. 1962 жылы айына бір-екі рет келіп-кететін. НАТО-ның Батыс Еуропаға кеңестік басқынды тоқтату үшін тактикалық ядролық қаруды қолдану жоспарына сәйкес, 3-ші әуе күштері 1952 жылдың 1 маусымында Эссекстегі RAF Wethersfield әуе базасына Республика F-84F Thunderstreak истребительдерімен және Mark 7 ядролық бомбаларымен 20-шы истребительдер қанатын орналастырып, өзінің ядролық қаруын алды. 1957 жылы ол Солтүстік Америка F-100 Super Sabre және 1970 жылы General Dynamics F-111 ұшақтарымен қайта жабдықталды. 1970 жылдары Ұлыбританияда орналасқан 60 F-111 ұшағы жедел әрекет етуге дайын күйде болды, олардың әрқайсысы бірнеше B61 ядролық бомбасын тасыды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Polaris баллистикалық зымыранға қарсы су асты кемелері 1961 жылдың наурыз айынан бастап Шотландиядағы Холи-Лох портында орналасқан. АҚШ 2008 жылға дейін Ұлыбританияда тактикалық ядролық қаруды сақтауды жалғастырды, ол кезде RAF Лейкенхитте орналасқан шамамен 110 тактикалық B61 бомбасы алынып тасталды.

In the early years of the Cold War, the majority of the bomber force of the US Strategic Air Command (SAC) was made up of World War II vintage Boeing B 29 Superfortress bombers, and their successors, the Boeing B 50 Superfortress and the Boeing B 47 Stratojet, all of which lacked the range to reach targets in the Soviet Union from bases in the continental United States. Only the small number of Convair B 36 Peacemaker bombers could do this. Overseas bases were therefore required, and the need for bases in the UK was a feature of American war planning for over a decade. Obtaining British permission was easy thanks to the wartime comradeship between the RAF and the United States Army Air Forces (USAAF). Bypassing the politicians, General Carl Spaatz, the commander of the USAAF, came to an agreement with the Chief of the Air Staff, Marshal of the Royal Air Force Lord Tedder, in June and July 1946. Work began on extended and strengthened runways at RAF airbases in East Anglia to receive the B 29s. In June 1947, nine B 29s of the 97th Bombardment Group deployed to RAF Marham, where they were greeted by Tedder. This was merely a test; the bombers were not nuclear capable. Only the Silverplate B 29s of the 509th Bombardment Group could do so. Their first deployment was in April 1949. Ninety sets of bomb assemblies—atomic bombs without the fissile cores—were stored in the UK by July 1950, and authority to deploy the cores as well was given in April 1954. The 3rd Air Division was formed in 1949 to control the deployments of B 29s to the UK. It was soon upgraded to the status of a major command, and became the Third Air Force in May 1951 as part of the United States Air Forces in Europe. SAC then formed the 7th Air Division to control the nuclear bomber deployments. With the introduction to service of long range bombers and intercontinental ballistic missiles, the need for a SAC presence in the UK diminished, On 3 April 1964, the last SAC aircraft, a B 47 from the 380th Bombardment Wing, left RAF Brize Norton, ending nearly 12 years' of continual B 47 deployments, and the 7th Air Division on 30 June 1964. During the later Cold War years, Boeing B 52 Stratofortress bombers became regular visitors to the United Kingdom, turning up at bases such as RAF Greenham Common and also taking part in RAF Bomber competitions, but were deployed to NATO on an individual basis, not as groups or wings. In 1962 there were one or two visits each month. In fulfilment of NATO's plans to halt a Soviet invasion of Western Europe using tactical nuclear weapons, the 3rd Air Force received its own nuclear weapons when the 20th Fighter Wing deployed to RAF Wethersfield in Essex on 1 June 1952, with Republic F 84F Thunderstreak fighters and Mark 7 nuclear bombs. It reequipped with the North American F 100 Super Sabre in 1957, and the General Dynamics F 111 in 1970. In the 1970s, up to 60 F 111s based in the UK were on quick reaction alert, each carrying multiple B61 nuclear bombs. US Navy Polaris ballistic missile submarines were based at Holy Loch in Scotland from March 1961. The US continued to store tactical nuclear weapons in the UK until 2008, when approximately 110 tactical B61s stored at RAF Lakenheath for deployment by USAF F 15E Strike Eagle aircraft were removed.

Ұлыбританияның ядролық қарулары

MDA американдық дизайндарды толық әзірлеп, сынақтан өткізіп, тез әрі арзан бағада қолжеткізе алды. Олардың алғашқысы Mark 28 болды, ол "англияландырылып", Ұлыбританияда Red Snow деп аталды. Американдық үлгілердің нақты көшірмелерін жасауға тырысқан жоқ; американдық оқ-дәрілердегі жоғары жарылғыш зат британдық жоғары жарылғыш заттан сезімтал болды және АҚШ-та өлімге әкелген оқиғаларға себеп болды. 1959 жылғы 28 ақпанда Альдермастонда болған оқиғадан кейін Ұлыбританияда оны қолдану туралы ойлар тоқтатылды, сол кезде британдық жарылғыш заттың бөлігі жүк көлігінен түсіп, екі адам қаза тапты. Британдық жарылғыш заттар да көлемді болды, сондықтан қайта жасау қажет болды. Red Snow, Британияның алғашқы сутекті бомбасы болған Yellow Sun Mk.1 бомбасындағы Green Grass оқ-дәрісіне қарағанда бөлінетін материалды тиімді пайдаланды. Сондықтан Red Snow-пен бірге Yellow Sun Mk.2, Mk.1-ге қарағанда 1.2 миллион фунтқа орналасты, ал ол 500,000 фунтқа бағаланды. RAF Бомбардировщиктер командасы Violet Club-ты мүмкіндігінше тезірек алмастыруды қалады, сондықтан 1959 жылдың соңына дейін 37 Yellow Sun Mk.1 жеткізілді. Yellow Sun Mk.2 жеткізілімдері 1961 жылдың қаңтарында басталды, ал жыл соңына дейін 43 дана жеткізілді. 1958 жылдың қарашасында Red Snow, Blue Steel зымыранының оқ-дәрісі ретінде Green Grass-ты алмастырды. "Қызыл сақал" килотондық оқ-дәрі Canberra және Корольдік теңіз күштерінің әуе күштері үшін жасалды. Техникалық мәселелер оны пайдалануға беруді кешіктірді, бірақ 1961 жылдың соңына дейін 100-ден астам жеткізілді. 1962 және 1971 жылдар арасында Сингапурдағы RAF Tengah-те 48 "қызыл сақал" жоғары қорғалатын қару қоймасында V бомбалаушылары мен Ұлыбританияның SEATO-ға берген әскери міндеттемелері үшін сақталды. MDA аясында АҚШ қару-жарағы мен дизайндарының болуы бірнеше зерттеу жобаларын тоқтатуға әкелді. Indigo Hammer және кішірек Pixie, Red Duster және Seaslug зениттік-ракеталық кешендерімен қолдануға арналған оқ-дәрілер болды; оның орнына АҚШ W44 оқ-дәрісінің британдық нұсқасы таңдалды. Blue Danube негізінде жасалған атомдық қирату оқ-дәрісі (ADM) Blue Peacock, 1958 жылы Red Beard негізіндегі жеңіл Violet Mist пайдасына тоқтатылды. Тіпті кішірек және жеңіл американдық ADM-дерінің әзірленуі 1961 жылы оның да тоқтатылуына әкелді. Оның орнына W45-пен бірге АҚШ-тың орташа атомдық қирату оқ-дәрісі сатып алынды. "Сары есен" - 1958 жылы тоқтатылған британдық артиллериялық оқ-дәрі. 1960 жылы үкімет штаб басшыларының оқ-дәрі шабуылға өте осал және тек алғашқы соққы үшін ғана пайдалы деген қорытындысына сүйене отырып, Blue Streak зымырасын тоқтатуға шешім қабылдады және оның орнына американдық әуеден ұшырылатын Skybolt зымырасын сатып алуға шешім қабылдады. Макмиллан 1960 жылдың наурыз айында Эйзенхауэрмен кездесіп, шарттарсыз Skybolt сатып алуға рұқсат алды. Американдықтарға Шотландиядағы Холи-Лох портында АҚШ теңіз күштерінің баллистикалық зымыранмен жабдықталған "Поларис" су асты кемелерін орналастыруға рұқсат берілді. Американдықтар бастапқыда Skybolt-ты W47 оқ-дәрісімен жұптастыруды жоспарлады, бұл Лоуренс радиациялық зертханасы Polaris үшін әзірлеген инновациялық жеңіл конструкция болды. Британдықтар Red Snow-ды қауіпсіздік себептерімен де, M47-нің жетілдірілген дизайны шартты түрде қол жетімді болатыны белгісіз болғандықтан да пайдалануды қалады. Техникалық мәселе - Red Snow салмағы ауыр болғандықтан, Skybolt-тың қашықтығы төмендейді. Skybolt үшін RE.179 деп аталатын мегатондық жоба американдық ICBM-дерінде қолданылатын W49 оқ-дәрісіне негізделген. 1998 жылдың 31 наурызында WE.177 еркін құлау бомбалары пайда болды, ал барлығы тамыздың соңына дейін бөлшектелді.

The MDA made fully developed and tested American designs available quickly and cheaply. The first of these was the Mark 28, which was "Anglicised" and manufactured in the UK as Red Snow. Exact copies of American designs were not pursued; the high explosive used in American warheads were more sensitive than British high explosive, and had caused fatal accidents in the US. Its use was not contemplated in the UK after an accident at Aldermaston on 28 February 1959 when two men were killed after a piece of British high explosive fell from a lorry. British high explosive was also bulkier, so a redesign was required. Red Snow was far more economical in its use of fissile material than the Green Grass warhead in the Yellow Sun Mk.1 bomb, Britain's first production hydrogen bomb. A Yellow Sun Mk.2 with Red Snow, therefore, cost £500,000 compared to £1.2 million for the Mk.1. RAF Bomber Command wanted Violet Club replaced as soon as possible, so 37 Yellow Sun Mk.1s were delivered by the end of 1959. Deliveries of the Yellow Sun Mk.2 commenced in January 1961, and 43 were delivered by the end of the year. In November 1958. Red Snow also replaced Green Grass as the warhead in the Blue Steel stand off missile. The kiloton Red Beard was developed for use by the Canberras and the Royal Navy's Fleet Air Arm. Technical problems delayed its introduction into service, but over 100 were delivered by the end of 1961. Up to 48 Red Beards were secretly stowed in a highly secured weapons storage facility at RAF Tengah in Singapore between 1962 and 1971 for possible use by V bombers and for Britain's military commitment to SEATO. The availability of US weapons and designs under the MDA led to the cancellation of several research projects. Indigo Hammer and the smaller Pixie were warheads intended for use with the Red Duster and Seaslug surface to air missiles; a British version of the US W44 was chosen instead. Blue Peacock, a atomic demolition munition (ADMs) based on Blue Danube, was cancelled in 1958 in favour of the lighter Violet Mist, based on Red Beard. The development of the even smaller and lighter US ADMs led to its cancellation as well in 1961. The US Medium Atomic Demolition Munition with the W45 was acquired instead. Yellow Anvil was a British artillery warhead that was cancelled in 1958. In 1960, the government decided to cancel the Blue Streak missile based on the Chiefs of Staff's conclusion that it was too vulnerable to attack and thus was only useful for a first strike, and decided to purchase the American air launched Skybolt missile instead. Macmillan met with Eisenhower in March 1960, and secured permission to buy Skybolt without strings attached. In return, the Americans were given permission to base the US Navy's Polaris equipped ballistic missile submarines at Holy Loch in Scotland. The Americans initially intended to pair Skybolt with the W47 warhead, an innovative light weight design from the Lawrence Radiation Laboratory developed for Polaris. The British wanted to use Red Snow, partly for safety reasons and partly because it was not certain that the advanced M47 design would be made available without strings attached. The technical problem was that Red Snow was heavier, and therefore the range of the Skybolt would be reduced from A megaton design known as RE.179 based on the W49 warhead used in American ICBMs was developed for Skybolt. followed by the WE.177 free fall bombs on 31 March 1998, and all were dismantled by the end of August.

Үшбұрыш

1982 жылы Тэтчер үкіметі 65 американдық Trident II D 5 зымыранын сатып алу туралы шешімін жариялады. Бұл қару-жарақтар АҚШ-тың Кингс-Бей теңіз базасында орналасқан қару-жарақтардың ортақ қоры ретінде жұмыс істеді. АҚШ зымырандарды күтіп, қолдауды қамтамасыз етсе, Ұлыбритания өз су асты кемелерін және оқ-дәрілерін өндіретін болды. Оқ-дәрілер мен зымырандар Ұлыбританияда біріктірілді. Төрт су асты кемесі жобаланып, салынды. Trident зымырандары бірнеше тәуелсіз нысананы таңдай алатын қайта кіру құрылғысымен (MIRV) жабдықталған, бұл советтік ABM қорғанысын жеңу үшін қажет болды. Әрбір су асты кемесі 16 зымыранға дейін тасымалдай алады, олардың әрқайсысы 8 оқ-дәріге дейін сыйымды. Алайда, Trident II сатып алу туралы шешім жарияланғанда, британдық Trident су асты кемелері 128 оқ-дәріден аспайтынына назар салынды. 1993 жылдың қараша айында Қорғаныс министрі Малкольм Рифкинд әрбір су асты кемесінде 96 оқ-дәріден аспайтынын мәлімдеді. 2010 жылы бұл көрсеткіш сегіз зымыранға бөлінген 40 оқ-дәріге дейін төмендетілді. Зымырандардың ұшу қашықтығы құрайды. 1994 жылы бірінші Trident су асты кемесі 16 зымыранмен толық жарақтандырылды, ал екіншісі 1995 жылы 12, үшіншісі 1997 жылы 14 зымыранды алды, ал қалған зымыран шахталары бос қалды. Ұлыбритания оқ-дәрілерді жобалап, өндіріп, иеленгенімен, оқ-дәрілердің дизайны АҚШ-тың кейбір Trident зымырандарына орнатылған W76 оқ-дәрісіне ұқсас немесе тіпті оған негізделгендігіне қатысты мәліметтер бар, жобалау деректері АҚШ-тың MDA арқылы ұсынылған. 1969 жылдан бері Ұлыбританияда әрдайым кем дегенде бір баллистикалық зымыранды су асты кемесі патрульде болып, ядролық қарсылық құралын қамтамасыз етіп келеді, бұл 1980 жылы Қорғаныс кеңесі "алдын алу шабуылына қарсы тиімді түрде осал емес" деп сипаттаған. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Ұлыбританияда 215 оқ-дәрі бар, оның 120-сы қолданысқа енгізілген. 2010 жылғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік саясатын қайта қарау баллистикалық зымыранды су асты кемесіндегі оқ-дәрілер мен зымырандар санын тиісінше 40 және 8-ге дейін азайтты. Trident зымырандарының ядролық оқ-дәрілері жылына бірнеше рет Коулпорттан Бергфилдке жөндеуге автокөліктермен тасымалданады. 2000 мен 2016 жылдар аралығында көлік құралдарының қатысуымен 180 жол-көлік оқиғасы тіркелді, олар ұсақ жол-көлік апаттарынан бастап, 44 тонналық жүк көлігінің бірінде кенеттен қуат жоғалуына дейін, конвойды тоқтатып, M6 тас жолында екі бағытты жауып, ұзақ кептеліске әкелді. Соңғы жылдары апаттардың саны көбейді. Trident жүйесін салуға 12,6 миллиард фунт стерлинг (1996 жылғы баға бойынша) және күтіп ұстауға жылына 280 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Trident-ті ауыстыру мүмкіндіктері тек зымырандар үшін 5 миллиард фунттан бастап, зымырандар, су асты кемелері және зерттеу орталықтары үшін 20-30 миллиард фунтқа дейін бағаланды. Жүйенің 2020 жылдан кейін де жұмыс істеуі үшін кем дегенде зымырандарды ауыстыру қажет болды. 2016 жылға қарай су асты кемелерін ауыстыру құны 31 миллиард фунтқа жетті және Қорғаныс министрлігі Trident-ті ауыстыру бағдарламасының 30 жылға созылатын құны 167 миллиард фунтқа жетеді деп болжады.

In 1982, the Thatcher government announced its decision to purchase 65 American Trident II D 5 missiles. These operated as part of a shared pool of weapons based at Naval Submarine Base Kings Bay in the United States. The US would maintain and support the missiles, while the UK would manufacture its own submarines and warheads. The warheads and missiles would be mated in the UK. Four s were designed and built. Trident missiles had multiple independently targetable re entry vehicle (MIRV) capability, which was needed to overcome the Soviet ABM defences. Each submarine could carry up to 16 missiles, each of which can each carry up to 8 warheads. However, when the decision to purchase Trident II was announced, it was stressed that British Trident boats would carry no more than 128 warheads—the same number as Polaris. In November 1993, the Secretary of State for Defence, Malcolm Rifkind, announced that each boat would deploy no more than 96 warheads. In 2010, this was reduced to a maximum of 40 warheads, split between eight missiles. The missiles have a range of
The first Trident boat, , collected a full load of 16 missiles in 1994, but the second, drew only 12 in 1995, and the third, , 14 in 1997, leaving the remaining missile tubes empty. Although the UK designed, manufactured and owns the warheads, there is evidence that the warhead design is similar to, or even based on, the US W76 warhead fitted in some US Navy Trident missiles, with design data being supplied by the United States through the MDA. Since 1969, the United Kingdom has always had at least one ballistic missile submarine on patrol, giving it a nuclear deterrent that is, what the Defence Council described in 1980 as, "effectively invulnerable to pre emptive attack". as of 2016, the UK had a stockpile of 215 warheads, of which 120 were operational. The 2010 Strategic Defence and Security Review reduced the number of warheads and missiles for the ballistic missile submarine on patrol to 40 and 8 respectively. Nuclear warheads from the Trident missiles are transported by road convoy several times a year from Coulport to Burghfield for refurbishment. Between 2000 and 2016, there were 180 accidents involving the vehicles, ranging from minor traffic accidents to a sudden total loss of power in one of the 44 tonne lorries that halted a convoy and caused a double lane closure and a tailback on the M6 motorway. The accidents have been more frequent in recent years. The Trident system cost £12.6 billion to build (at 1996 prices) and £280m a year to maintain. Options for replacing Trident ranged from £5 billion for the missiles alone to £20 to £30 billion for missiles, submarines and research facilities. At a minimum, for the system to continue after around 2020, the missiles would need to be replaced. By 2016, the price of replacement of submarine had risen to £31 billion and it was estimated by Ministry of Defence that the cost of Trident replacement programme for 30 years would be £167 billion.

Үшбұрышты жаңарту

Тактикалық ядролық қарулар қызметтен алынғаннан кейін, Trident Ұлыбританияның қалған жалғыз ядролық қару жүйесі болды. Осы кезде ядролық қаруға ие болу Британияның ұлттық ерекшелігінің маңызды бөлігіне айналды. Trident-ті жаңартпау Британияның ядролық қарусыз елге айналуы және Ұлыбританияның үлкен держава статусына нұқсан келтіруі мүмкін еді. 2006 жылғы 4 желтоқсанда Trident-ті жаңару туралы шешім қабылданды. Премьер-министр Тони Блэр парламент мүшелеріне Ұлыбританияның ядролық қарудан бас тартуы "ақылға сыймас және қауіпті" екенін айтты. Ол жаңа ұрпақтың баллистикалық зымырандық су асты кемелеріне 20 миллиард фунт стерлинг жұмсау жоспарларын баяндады. Жаңа кемелер Trident II D 5 зымырандарын тасымалдауды жалғастыратын еді, бірақ су асты кемелерінің саны төрттен үшке дейін қысқартылуы мүмкін, ал ядролық оқ-дәрілердің саны 20%-ға төмендеп, 160-қа дейін азаяды. Ол соғыс суы аяқталғанымен, Ұлыбританияға ядролық қару қажет екенін айтты, себебі болашақта тағы да ядролық қауіп тумауына ешкім кепілдік бере алмайды. 2010 жылғы коалициялық үкімет "Trident-ті жаңартудың тиімділігін қамтамасыз ету үшін зерделенуі керек" дегенге келісті. Либерал-демократтар баламаларды іздеуді жалғастырады. Ғылыми-зерттеу жұмыстары жалғасты, бірақ жаңа кемелерді салу туралы соңғы шешім келесі сайлаудан кейін 2016 жылға жоспарланды. Кейбір сарапшылар Vanguard класындағы су асты кемелерін ауыстыруға 17 жылға дейін уақыт кететінін болжағандықтан, іске кірісуге жеделдік қажет болды. 2016 жылғы 18 шілдеде төрт Vanguard класындағы су асты кемелерін ауыстыру мәселесі бойынша дауыс беру өтті. Trident бағдарламасын жаңарту туралы ұсыныс 472 депутаттың қолдауымен, 117 қарсы дауыспен маңызды көпшілік дауысымен қабылданды. Оппозиция жетекшісі Джереми Корбин және 47 лейборист депутаты қарсы дауыс берді; 41 депутат дауыс бермеді, бірақ 140 лейборист депутаты ұсынысты қолдады. Мұрагер класы 2016 жылғы 21 қазанда ресми түрде жарияланды. Төрт жаңа Dreadnought су асты кемесінің 2030 жылдардың басында пайдалануға берілуі күтілуде, ал бағдарлама кем дегенде 2060 жылға дейін жалғасады. Үкімет 2020 жылғы 25 ақпанда жасаған жазбаша мәлімдемесінде Ұлыбританияның ядролық оқ-дәрілері ауыстырылатынын және АҚШ-тың Trident II SLBM және оған байланысты жүйелерімен үйлесетінін мәлімдеді. АҚШ Стратегиялық қолбасшылығының бас қолбасшысы адмирал Чарльз А. Ричард АҚШ Сенатының тыңдауында Ұлыбритания өз жауынгерлік баслықтарын ауыстыру жөніндегі жұмыстарды жүргізіп жатқанын айтты. Жаңа Ұлыбритания оқ-дәрісі болашақтағы АҚШ W93 оқ-дәрісін орналастыратын болашақ АҚШ Mk7 аэрошелліне орналастырылуы жоспарланған. Бұл Holbrook, АҚШ W76 оқ-дәрісінің ағылшын тіліндегі нұсқасынан бері 30 жыл ішінде Ұлыбританияда жасалған алғашқы оқ-дәрі болады. Алайда АҚШ Конгресі жаңа аэрошеллді жобалаудың бірінші кезеңіне 32 миллион АҚШ долларын бөлуге кедергі келтірді. Сонымен қатар, 2018 жылы 634 миллион фунт стерлингтік "Пегасус" байытылған уран зауытының құрылысы тоқтатылды, 1806 миллион фунт стерлингтік "Менса" оқ-дәрілерін құрастыру зауытының құрылысы жалғастырылуда, ал гидродинамикалық қаруды сынау үшін ұсынылған "Гидрус" зауыты Вальдуктегі француздық "Тэутатес Эпур" зауытын пайдалануға басымдық беріліп, тоқтатылды.

With the tactical nuclear weapons having been withdrawn from service, Trident was the UK's only remaining nuclear weapons system. By this time, possession of nuclear weapons had become an important part of Britain's national identity. Not renewing Trident meant that Britain would become a non nuclear power and strike at Britain's status as a great power. A decision on the renewal of Trident was made on 4 December 2006. Prime Minister Tony Blair told MPs it would be "unwise and dangerous" for the UK to give up its nuclear weapons. He outlined plans to spend up to £20bn on a new generation of ballistic missile submarines. The new boats would continue to carry the Trident II D 5 missiles, but submarine numbers might be cut from four to three, and the number of nuclear warheads would reduced by 20% to 160. He said although the Cold War had ended, the UK needed nuclear weapons, as no one could be sure another nuclear threat would not emerge in the future. The 2010 coalition government agreed "that the renewal of Trident should be scrutinised to ensure value for money. Liberal Democrats will continue to make the case for alternatives." Research and development work continued, but the final decision to proceed with building a replacement was scheduled for 2016, after the next election. There was already some urgency to move ahead because some experts predicted it could take 17 years to develop the replacement for the Vanguard class submarines. The vote in the House of Commons on whether to replace the existing four Vanguard class submarines was held on 18 July 2016. The Trident renewal programme motion passed with a significant majority with 472 MPs voting in favour and 117 against. The Leader of the Opposition, Jeremy Corbyn, and 47 other Labour MPs had voted against it; 41 did not vote but 140 Labour votes were cast in favour of the motion. The Successor class was officially named the on 21 October 2016. The four new Dreadnought submarines were expected to come into operation in the early 2030s, with the programme lasting until at least the 2060s. The government released a written statement on 25 February 2020, outlining that the UK nuclear warheads will be replaced and will match the US Trident II SLBM and related systems. The commander of the US Strategic Command, Admiral Charles A. Richard, told a US Senate hearing that the UK was already working to replace its warheads. The new UK warhead was planned to fit inside the future US Mk7 aeroshell that would house the future US W93 warhead. It would be the first UK designed warhead in thirty years, since the Holbrook, an Anglicised version of the US W76. However, the US Congress was reluctant to authorise the US$32 million in funding for the first phase of design of the new aeroshell. Meanwhile, construction of the £634 million Pegasus enriched uranium facility was suspended in 2018, the £1,806 million Mensa warhead assembly facility was still under construction, and the proposed Hydrus facility for hydrodynamic weapons testing was cancelled in favour of using the French Teutates Epur facility in Valduc.

Ядролық қорғаныс

Британия ядролық қаруға өте осал еді. 1955 жылғы Страт комитеті Ұлыбританияға бар болғаны он 10 мегатонналық қарумен шабуыл жасалса, 12 миллион адам қаза табады және тағы 4 миллион адам ауыр жарақат алатынын, тіпті ел радиоактивті түйіршіктермен жабылмастан бұрын ескерді.

Ескерту жүйелері

Ұлыбритания ядролық шабуыл туралы ескерту үшін Баллистикалық зымырандарды ерте анықтау жүйесіне (BMEWS) және кейінгі жылдары Қорғаныс қолдау бағдарламасы (DSP) спутниктеріне сүйенді. Бұл екі жүйе де АҚШ-қа тиесілі және олармен басқарылады, бірақ Ұлыбритания Ұлыбританияда орналасқан жүйелерді бірлесіп бақылайды. BMEWS-тің құрамындағы төрт радардың бірі Солтүстік Йоркширдегі RAF Fylingdales базасында орналасқан. 2003 жылы Ұлыбритания үкіметі АҚШ-тың Файлингдейлдегі радарды АҚШ Ұлттық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінде пайдалану үшін жаңарту туралы өтінішіне келісім білдірді, бірақ зымыранға қарсы қорғаныс Ұлыбританияда маңызды саяси мәселе болған жоқ. Баллистикалық зымыраннан туындайтын қауіп оның қауіпсіздігіне төнген басқа қауіптерге қарағанда кем қауіпті деп есептелді, демек, оған басымдық берілмеді. 2008 жылы Fylingdales жаңартылған ерте ескерту радарына (UEWR) айналдырылды және 2011 жылы АҚШ-тың ұлттық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің құрамына кірді.

Шабуыл сценарийлері

Салқын соғыс кезінде үкімет пен ғылыми қауым Ұлыбританияға ядролық шабуылдың салдарына баға беру үшін елеулі күш жұмсады. Барлығы төрт ірі жаттығу өтті: 1975 жылы «Inside Right» жаттығуы, 1978 жылы «Scrum Half» жаттығуы, ал 1980 жылы «Square Leg» жаттығуы жүргізілді. Сценарий бойынша, шамамен 130 оқ-дәрі (жалпы қуаты 205 мегатонна, оның ішінде 69 жерде жарылыс, 62 әуеде жарылыс) қолданылды, әр бомбаның орташа қуаты 1,5 мегатоннаны құрады. Бұл жаттығулар шындыққа сай емес деп сынға ұшырады, себебі нақты қақтығыс мөлшері одан әлдеқайда көп немесе аз болуы мүмкін еді, сондай-ақ олар Уайтхолл сияқты Лондонның орталық аймағындағы нысаналарды қамтымады. Дегенмен, «Square Leg» жаттығуындағы шектеулі шабуыл салдарынан 29 миллион адам қаза тауып (халықтың 53 пайызы), 6,4 миллион адам ауыр жарақат алған деп есептелді. «Hard Rock» жаттығуы 1982 жылдың қыркүйек және қазан айларында жоспарланған коммуникация және азаматтық қорғаныс жаттығуы болды. Онда Еуропадағы екі-үш күнге созылатын конвенциялық соғыс болжалды, оның барысында Ұлыбританияға конвенциялық қару-жарақтармен шабуыл жасалып, содан кейін Ұлыбританиядағы әскери нысаналарға қарсы 54 ядролық оқ-дәрі қолданылатын шектеулі ядролық қақтығыс күтілді. 250 мың адам бұл жаттығуға қарсы наразылық білдірді, ал 24 кеңес оған қатысудан бас тартты. Бұл шектеулі сценарий бойынша да 7,9 миллион адам қаза тауып, 5 миллион адам жарақат алды деп күтілді. Ядролық қаруды жою жөніндегі кампания бұл сценарийді әжуалады және жаттығу мерзімі шексізге кейінге жылдырылды. Кейіннен «New Statesman» басылымы Қорғаныс министрлігі жаттығудағы ұсынылған нысаналарға вето құқығын талап еткенін және олардың бірнешеуі саяси жағдайды ескере отырып, тізімнен алынғанын мәлімдеді. Мысалы, Фасландағы ядролық су асты кемелерінің базасы нысаналар тізімінен шығарылды.

Азаматтық қорғаныс

Бірінен соң бірі келген үкіметтер Ұлыбританияға ядролық соққы жасауға дайындық мақсатында азаматтық қорғаныс бағдарламаларын және жергілікті басқару инфрақұрылымын әзірледі. 1964 жылы "Азаматтық қорғаныс бюллетені" атты жеті фильм жасалды, ал 1980 жылдары осындай бағдарламалардың ең танымалсы – "Қорғаныс және аман қалу" атты кітапшалар мен қоғамдық ақпараттық фильмдер сериясы болды. Кітапшада үйдегі "радиациядан қорғаныш бөлмесі" деп аталатын ядролық пана жасау туралы ақпарат, санитария, өрт қауіптерін азайту, сондай-ақ шабуыл, радиациялық қауіп және қауіпсіздік туралы ескерту сигналдарының сипаттамалары келтірілген. Шабуылдан кейін отбасыларға 14 күнге дейін, тіпті бірде-бір рет шықпай, осы бөлмеде қалуға тура келуі мүмкін деп күтілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонға жасалған бомбалау кезінде қалған сиреналар да халықты ескерту үшін пайдаланылуға тиіс болды. Бұл жүйенің көп бөлігі 1992 жылы таратылды.

Ядролық қаруға қарсы қозғалысы

Біріккен Корольдіктегі ядролық қарсы қозғалыс ядролық энергия және ядролық қару сияқты ядролық технологияларға қарсы тұратын топтардан тұрады. Жылдар бойы көптеген топтар мен жеке тұлғалар ядролық қарсы демонстрациялар мен наразылықтарға қатысты. Ұлыбританиядағы ең белгілі ядролық қарсы топтардың бірі – Ядролық қарусыздану кампаниясы (CND). Бұл ұлттық қозғалыс 1950 жылдардың соңында, бастапқыда ядролық сынақтарға қарсылық көрсету үшін құрылды. 1960 жылға қарай өзінің ең жоғары деңгейіне жетті, сол кезде ол Ұлыбританияның ядролық қарудан бір жақты бас тартуын, НАТО-дан шығуын және АҚШ-тың ядролық қарумен жабдықталған бомбалаушыларын Ұлыбританиядан шығаруын талап ететін кең ауқымды қозғалысқа айналды. Атмосфералық ядролық сынақтардың тоқтатылуы, ішкі дау-дамайлар және белсенділердің күштерін басқа мәселелерге жұмылдыруы нәтижесінде қозғалыс тез төмендеді, бірақ 1980 жылдардың басында Тэтчер үкіметінің 1979 жылғы желтоқсанда Ұлыбританияда АҚШ GLCM-дерін орналастыру туралы шешімі және 1980 жылғы шілдеде Trident сатып алу туралы шешімін жариялауынан кейін қайта жанданды. 1980 жылы 3000 мүше болса, бір жылдан кейін 50 000-ға өсті, ал 1981 жылғы қазанда және 1982 жылғы маусымда Лондонда өткен ядролық қарусыздануды қолдау митингілеріне 250 000 адам қатысты, бұл сол уақытқа дейін Ұлыбританиядағы ең ірі бұқаралық демонстрациялар болды.

Партияаралық қолдаудың тоқтатылуы

Үкіметтің ядролық қару саясатына Қауымдар палатасында аз қарсылық болды; 1960 жылға дейін ол екі партиялық қолдауға ие болды, тек 1958 жылы либералдар уақытша қарсылық білдірді. Солшыл қанаты қарсы болғанмен, Лейбористер британдық ядролық қаруды қолдады, бірақ сынақтарға қарсы болды. Лейбористік оппозиция жетекшісі Хью Гейтскелл және сыртқы істер жөніндегі көлеңкелік хатшы Анеурин Беван американдық қорқытуға тәуелділікті азайтудың маңыздылығы туралы Сэндимен келісті. Беван әріптестеріне, егер олар біржақты ядролық қарусыздануды талап етсе, болашақ Лейборист үкіметі халықаралық келіссөздер кезінде "конференция залына қарусыз" баратынын айтты. 1955 жылдан бастап үкімет ядролық қорқытуды басымдыққа қойып, конвенциялық күштерге аса мән бермеді. 1962 жылы Қытайдың ядролық қаруының пайда болуы Батыс елдерінің бірнеше ядролық держава болуының себебі екенін мәлімдеді. Франция өз ядролық қаруын жасағаннан кейін, британдық саясаткерлер Еуропаға Франциядан өзге тәуелсіз қорқыту қажет екенін айтты. "Манчестер Гардиан" және консервативті үкіметті сынаған басқа газеттер британдық қорқытуды қолдады, бірақ үкіметті ядролық қаруды жеткізу үшін зымырандардың орнына бомбалаушыларды пайдаланғаны үшін сынады. "Экономист", "Нью-Стейтсмен" және көптеген солшыл газеттер ядролық қорқыту мен ядролық қаруға сенім білдірді, бірақ олардың пікірінше, АҚШ-тың қарулары жеткілікті, ал "ядролық қолпаштың" шығындарын АҚШ-тың өзі көтеруі керек. Гейтскеллдің Лейборист партиясы 1960 жылы "Бейбітшілік саясаты" арқылы тәуелсіз қорқытуды қолдауды тоқтатты, себебі Blue Streak жобасының тоқтатылуы ядролық тәуелсіздікке мүмкіндік бермейтін еді. Сондай-ақ Лейбористер біржақты қарусыздануды қолдайтын резолюцияны қабылдады. Гейтскелл бұл резолюцияға қарсы болғанымен, ол 1961 жылы жалпы батыстық ядролық қорқытуды қолдауды жалғастыру үшін қайта қарастырылды, бірақ партияның британдық қорқытуға қарсылығы сақталды және күшейді. Бұл 1964 жылғы жалпы сайлаудағы маңызды мәселе болды. Алек Дуглас Хоумның консерваторлары британдық тәуелсіз қорқыту американдықтардан тәуелсіздік пен британдық әлемдік беделін сақтау үшін қажет екенін, және ол ядролық сынақтарға тыйым салу туралы келісімге қол жеткізу сияқты жағдайларда "бейбітшілік үшін жұмыс істейтінін" мәлімдеді. Гейтскеллдің ізбасары Харольд Уилсон басшылығымен Лейбористер ішкі экономикалық мәселелерге баса назар аударды және "Торилердің ядролық әрекеті" тәуелсіз де, қорқыту да емес деп айыптады. Халықтың ішкі саясатқа сыртқы саясаттан көбірек қызығушылығы Лейбористердің жеңісіне көбірек әсер етті. 1982 жылғы Лейбористтік партия конференциясы GLCM-ді алып тастауға, Polaris-ті жоюға және Trident-ті тоқтатуға шақыратын платформаны қабылдады. Бұл 1986 жылғы конференцияда қайта расталды. Фолкленд соғысынан кейін 1983 жылғы сайлауда партияның жеңіске жету мүмкіндігі аз болғанымен, сауалнамалар 1986 және 1987 жылдары Лейбористерді консерваторлардан алда екенін көрсетті. 1987 жылғы сайлауда Лейбористердің сәтсіз нәтижелерін ескере отырып, Лейбористтік партия жетекшісі Нил Киннок, өзінің біржақты көзқарасына қарамастан, партияның қарусыздану саясатын тоқтатуға көшті, ол оны жеңіліске әкелген фактор ретінде қарастырды. Партия 1989 жылдың қазан айында бұл туралы ресми түрде дауыс берді. Фаслане бейбітшілік лагері 1982 жылдың 12 маусымынан бері әр түрлі жерлерде орналасқан, бірақ Фаслане теңіз базасының жанында тұрақты түрде орналасқан. 2005 жылы ескірген Trident-ті ауыстыру туралы үкімет ұсынысына қарсы көптеген наразылықтар болды. Ең ірі наразылық акциясына 100 000 адам қатысты және сауалнамалар бойынша, халықтың 59 пайызы оның ауыстырылуына қарсы болды. 2006 жылы Фасланедегі бір жылдық наразылық акциясы базаны бір жыл бойы күн сайын блокадалауды мақсат етті. Мыңнан астам адам тұтқындалды. Шотландияның тәуелсіздікке ұмтылатын саяси партиялары – Шотландия Ұлттық партиясы (SNP), Шотландия Жасыл партиясы, Шотландия Социалистік партиясы (SSP) және "Солидарность" Шотландияда Trident жүйесін орналастыруға қарсы болды және ядролық қарусыздануды қолдады. Радикалды тәуелсіздік науқаны саяси ұйымы да ядролық қаруға және Trident ядролық қару бағдарламасына қарсы. Жоғарыда аталған саяси партиялардың кейбір мүшелері мен бұрынғы мүшелері, мысалы Томми Шеридан мен Ллойд Куиннан, Фаслане базасын блокадалауға қатысты. 2007 жылы Қауымдар палатасындағы дауыс беруде Шотландия парламентінің көпшілігі жүйені жаңартуға қарсы дауыс берді, ал Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландия депутаттарының көп бөлігі жүйені жаңартуға қолдау көрсетті. Successor класын тапсыру туралы дауыс беру 2016 жылдың 18 шілдесінде Қауымдар палатасында өтті; ұсыныс маңызды көпшілік дауысымен қабылданды, бағдарламаның мерзімін кемінде 2060 жылдарға дейін ұзартты. 48 Лейборист депутаты қарсы дауыс бергенімен, 41 дауыс бермеді, ал 140 Лейборист депутаты ұсынысқа қолдау көрсетті.

There was little dissent in the House of Commons from the government's nuclear weapons policy; it had almost bipartisan support until 1960, with only the Liberals temporarily dissenting in 1958. Despite opposition from its left wing the Labour party supported British nuclear weapons but opposed tests, and Labour Opposition Leader Hugh Gaitskell and shadow foreign secretary Aneurin Bevan agreed with Sandys on the importance of reducing dependence on the American deterrent. Bevan told his colleagues that their demand for unilateral nuclear disarmament would send a future Labour government "naked into the conference chamber" during international negotiations. From 1955 the government chose to emphasise the nuclear deterrent and de emphasise conventional forces. In 1962, it stated that the forthcoming Chinese nuclear weapon was a reason for having more than one Western nuclear nation. When France developed its own nuclear weapons, British politicians contended that Europe required an independent deterrent other than that of France. The Manchester Guardian and other newspapers critical of the Conservative government supported the British deterrent, although it criticised the government for relying on bombers rather than missiles to deliver nuclear weapons. The Economist, the New Statesman, and many left wing newspapers supported the reliance on nuclear deterrence and nuclear weapons, but in their view considered that of the United States would suffice, and that of the costs of the "nuclear umbrella" was best left to be borne by the United States alone. Gaitskell's Labour party ceased supporting an independent deterrent in 1960 via its new "Policy for Peace", after the cancellation of Blue Streak made nuclear independence less likely. Labour also adopted a resolution favouring unilateral disarmament. Although Gaitskell opposed the resolution and it was reversed in 1961 in favour of continuing support of a general Western nuclear deterrent, the party's opposition to a British deterrent remained and became more prominent. This became a campaign issue during the 1964 general election. Alec Douglas Home's incumbent Conservatives stated that the British independent deterrent was necessary for independence from the Americans and maintaining British world influence, and that it was "working for peace" in such cases as the passage of the Nuclear Test Ban Treaty. Led by Gaitskell's successor Harold Wilson, Labour emphasized domestic economic issues and decried the "Tory Nuclear Pretense" as neither independent nor a deterrent. The populace's greater interest in domestic over foreign policy likely contributed more to Labour's victory. The 1982 Labour Party Conference adopted a platform calling for the removal of the GLCMs, the scrapping of Polaris and the cancellation of Trident. This was reaffirmed by the 1986 conference. While the party was given little chance of winning the 1983 election in the aftermath of the Falklands War, polls had shown Labour ahead of the Conservatives in 1986 and 1987. In the wake of Labour's unsuccessful performance in the 1987 election, the Labour Party leader, Neil Kinnock, despite his own unilateralist convictions, moved to drop the party's disarmament policy, which he saw as a contributing factor in its defeat. The party formally voted to do so in October 1989. Faslane Peace Camp is permanently sited near Faslane naval base, and has been occupied continuously, albeit in different locations, since 12 June 1982. In 2005, there were many protests about the government's proposal to replace the ageing Trident. The largest protest had 100,000 participants and, according to polls, 59 per cent of the public opposed the replacement. In 2006, a year long protest at Faslane aimed to blockade the base every day for a year. Over a thousand people were arrested. Pro independence Scottish political parties—the Scottish National Party (SNP), Scottish Green Party, Scottish Socialist Party (SSP) and Solidarity—opposed the basing of the Trident system in Scotland, and supported nuclear disarmament. The Radical Independence Campaign political organisation also opposes nuclear weapons and the Trident nuclear weapons programme. Some members and ex members of the aforementioned political parties, such as Tommy Sheridan and Lloyd Quinan, have taken part in blockades of the Faslane base. In the House of Commons vote in 2007, the majority of Scottish members of parliament voted against upgrading the system, while a substantial majority of English, Welsh and Northern Irish MPs voted in favour. The vote on whether to order the Successor class was held on 18 July 2016 in the House of Commons; the motion passed with a significant majority, extending the programme's life until at least the 2060s. Although 48 Labour MPs voted against it, 41 did not vote, and 140 Labour votes were cast in favour of the motion.

Ядролық қалып

Ұлыбритания Кеңес Одағының ыдырауынан кейін ядролық қаруларын қолдану саясатын жеңілдетті. 1998 жылғы Лейбористік үкіметтің Стратегиялық қорғаныс шолуы бұрынғы консервативтік үкімет жариялаған жоспарлардан азайтулар жасады:

2017 жылдың сәуір айында Қорғаныс министрі Майкл Фэллон Ұлыбританияның "нағыз төтенше жағдайларда" алдын ала ядролық соққы беру үшін ядролық қару қолданатынын растады. 1998 жылға дейін әуе арқылы жеткізілетін, еркін түсетін WE.177 бомбалары тактикалық майдан қарулары ретіндегі мақсатына қоса, стратегиялық мүмкіндіктерді де ұсынды. WE.177 зымыраны қолдан уақытында, Trident зымырандарының бір бөлігінде (бірақ барлығында емес) стратегиялық емес ядролық оқ-дәрілер қолданылатын болды. 2010 жылғы Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік шолуы операциялық қолда бар ядролық оқ-дәрілердің қажеттілігін 160-тан аспайтын 120-ға дейін азайтуға міндеттелді. 2015 жылдың қаңтар айындағы жазбаша мәлімдемесінде Қорғаныс министрі Майкл Фэллон "Барлық Vanguard класты SSBN кемелері үздіксіз теңіз патрулінде қазір 40 ядролық оқ-дәрі және сегізден аспайтын операциялық зымыран алып жүреді" деп хабарлады. Алайда, 2021 жылдың 17 наурызында Премьер-министр Борис Джонсон Ұлыбританиядағы ядролық оқ-дәрілердің саны 260-қа дейін арттырылатынын мәлімдеді. Бұл, ядролық қарулардың тұрақты түрде азаюының ұзақ мерзімді тенденциясын кері қайтарды.

Премьер-Министрдің рөлі

Премьер-министр ядролық қару қолдануға рұқсат береді. Барлық бұрынғы премьер-министрлер, оның ішінде Дэвид Кэмерон да "тәуелсіз ядролық қорқыту" құралын қолдады. Тек Джеймс Каллаган ғана өз бұйрықтарына қатысты түсінік берді; Каллаган ядролық қару қолдану қажет болған жағдайда – яғни қарудың қорқыту құралы ретіндегі мақсаты мен құндылығы сәтсіздікке ұшыраған жағдайда – қажет болса, ядролық қару қолдануға бұйрық беретінін айтты: "егер біз сол жағдайға жетсек, онда мен оны жасау қажет деп ойладым, сонда мен оны жасар едім (қаруды қолдандым), бірақ егер мен сол батырманы басқаннан кейін тірі қалсам, өзімді ешқашан кешіре алмас едім". Денис Хили, Қорғаныс министрі және Гарольд Уилсонның "қосалқы шешім қабылдаушысы", Совет Одағының ядролық қаруы Ұлыбританияға шабуыл жасап, Премьер-министр қаза болған немесе әрекетке қабілетсіз жағдайда, ол жауап шараларын бұйырмас еді деді.

Ядролық орынбасарлар

Премьер-министр төтенше жағдай кезінде олар қол жеткісіз немесе қабілетсіз болған жағдайда ядролық орынбасарларды тағайындайды. Мұндай тағайындамалар министрлік шеніне емес, жеке тұлғаларға байланысты жасалады. 1961 жылы премьер-министрге егер олар дереу қол жетімді болмаса, ядролық қарсы шараларға рұқсат беру үшін бірінші және екінші орынбасарларды тағайындау туралы кеңес берілді. 1961 жылы Гарольд Макмиллан Раб Батлер мен Селвин Ллойдті (осы ретімен) таңдап, 1962 жылы Ллойдты Алек Дуглас Хоуммен алмастырды. 1964 жылы Дуглас Хоум ақыры Батлер мен Ллойдты (бұрын Ллойдтың орнына Питер Торникрофт қарастырылған болатын) өзінің бірінші және екінші ядролық орынбасарлары ретінде тағайындады. 1965 жылы Уилсон өзінің бірінші орынбасары ретінде Берт Боуденді, ал екінші орынбасары ретінде Хилиді таңдады. Майкл Стюарт 1966 жылы Боуденнен бірінші орынбасарлық қызметін мұрагерлік етті. Эдвард Хит 1970 жылы Реджинальд Модлингті, Дуглас Хоумды және Лорд Каррингтонды өзінің ядролық орынбасарлары ретінде таңдады. 1974 жылы Уилсон Каллаганды бірінші орынбасар, ал Хилиді екінші орынбасар етіп тағайындады. Каллаган 1976 жылы премьер-министр болған кезде Хилиді бірінші орынбасар, ал Рой Мейсонды екінші орынбасар етіп тағайындады. Маргарет Тэтчердің (және одан кейінгі премьер-министрлердің) осы лауазымға кімдерді тағайындағаны туралы ақпарат әлі жарияланбаған сияқты. Ядролық орынбасарларды тағайындау практикасы, көрінетіндей, Суық соғыс аяқталғаннан кейін және 2001 жылға дейін тоқтатылған, содан кейін 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін Блэр бұл практиканы қайта жаңғыртты, бірақ Рифкинд 1995 жылы Джон Мейджор оны "өзінің орнына әрекет ету үшін" екі ядролық орынбасардың бірі ретінде тағайындағанын мәлімдеді.

Соңғы мүмкіндік хаттары

Суық соғыс кезінде, егер ядролық шабуыл болғанда және премьер-министр мен оның орынбасарларына қол жеткізе алмаса, Корольдік әуе күштерінің шабуылдық командованиесі жауап беруге толық өкілеттік алған болатын. Бұрын премьер-министрге ұсынылған нұсқалардың арасында күштерді қолдану, күштерді қолданбау, ең орынды шешімді қабылдау немесе одақтастардың басшылығына бағыну болды.

Заңдық

Біріккен Корольдік ядролық қаруды таратпау туралы шарт бойынша заңды түрде танылған бес ядролық қару мемлекетінің бірі болып табылады. 2018 жылы тоғыз елде ядролық қару бар еді. Ұлыбритания үкіметі Trident зымырандарын жаңарту және оларды тасымалдауға арналған жаңа су асты кемелерін салу жоспарларын жариялағаннан кейін, ол «Ұлыбританияның ядролық қорқытуының болашағы» деген ақ кітапты жариялады, онда жаңарту Ұлыбританияның шарттағы міндеттемелері мен халықаралық құқыққа толық сәйкес келеді деп мәлімдеді. Трайдентті алмастыруға рұқсат беру туралы палаталар палатасындағы пікірсайыстың басында Сыртқы істер және Ұлттар Достастығы министрі Маргарет Беккет былай деді: Ядролық қаруды таратпау шартының (ЯҚТШ) VI бабы барлық мемлекеттерге: «ядролық қарулану жарысын ертерек тоқтату және ядролық қарусыздандыру, сондай-ақ жалпы және толық қарусыздандыру шарты туралы тиімді шаралар бойынша жақсы ниетпен келіссөздер жүргізу» міндеттемесін жүктейді. 2000 жылы өткен ЯҚТШ-ны қайта қарау конференциясы консенсус негізінде ядролық қарусыздандыруға қатысты 13 практикалық қадамға келісті. Ұлыбритания осы қадамдарға адал және оларды іске асыруда. Біз қарусыздануды жүзеге асырып келеміз. Суық соғыс аяқталғаннан бері біз тактикалық теңіз және әуе ядролық қабілеттерін кері тартып, жойдық. Біз ядролық қару қолдана алатын Lance зымырандары мен артиллериясын тоқтаттық. Бізде танылған ядролық қару мемлекеттерінің ішіндегі ең аз ядролық қару бар, ол әлемдік қорының бір пайызынан кемді құрайды. Сонымен қатар, біз жалғыз ядролық жүйеге сүйенетін жалғыз ядролық қару мемлекетіміз. Кейінгі дауыс беруде үлкен көпшілік дауысымен, оппозициялық Консервативтік партияның бірауыздан қолдауымен жеңіске жетілді. 1998 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясындағы дауысы арқылы ядролық қаруды ядролық емес мемлекеттерге қарсы қолдану немесе оларды қолдану қаупін болдырмау үшін жаңа, заңды міндетті келісімшарт құруға қарсылық білдірген мемлекет – Ұлыбритания ғана. Ұлыбритания 120-дан астам ел қолдаған ядролық қаруды толық жою туралы келіссөздерге арналған міндетті келісімге қол қоймауды шешті. Бұл келісімді ядролық қаруы бар деп саналатын тоғыз елдің ешқайсысы да, НАТО альянсының 30 елінің ешқайсысы да қолдамады.

The United Kingdom is one of the five nuclear weapon states legally recognised as such under the Treaty on the Non Proliferation of Nuclear Weapons (NPT). as of 2018, nine countries have nuclear weapons. After the UK government announced its plans to refurbish its Trident missiles and build new submarines to carry them, it published a white paper on The Future of the United Kingdom's Nuclear Deterrent, in which it stated that the renewal is fully compatible with the United Kingdom's treaty commitments and international law. At the start of the House of Commons debate to authorise the replacement of Trident, Margaret Beckett, the Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs, stated:Article VI of the NPT imposes an obligation on all states: "to pursue negotiations in good faith on effective measures relating to cessation of the nuclear arms race at an early date and to nuclear disarmament, and on a Treaty on general and complete disarmament". The NPT Review Conference held in 2000 agreed, by consensus, 13 practical steps towards nuclear disarmament. The UK remains committed to these steps and is making progress on them. We have been disarming. Since the Cold War ended, we have withdrawn and dismantled our tactical maritime and airborne nuclear capabilities. We have terminated our nuclear capable Lance missiles and artillery. We have the smallest nuclear capability of any recognised nuclear weapon state accounting for less than one per cent of the global inventory. And we are the only nuclear weapon state that relies on a single nuclear system. The subsequent vote was won overwhelmingly, including unanimous support from the opposition Conservative Party. Only the United Kingdom has expressed its opposition to the establishment of a new legally binding treaty to prevent the threat or use of nuclear weapons against non nuclear states, through its vote in the United Nations General Assembly in 1998. The United Kingdom decided not to sign the UN treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons, a binding agreement for negotiations for the total elimination of nuclear weapons, supported by more than 120 nations. None of the nine countries known or believed at the time to possess nuclear weapons supported the treaty, nor did any of the 30 countries of the NATO alliance.