Кіріспе
Ли алгебраларының кохомология теориясы
Математикада, Ли алгебрасының кохомологиясы – Ли алгебралары үшін жасалған кохомология теориясы. Оны алғаш рет 1929 жылы Эли Картан Лай топтары мен гомогенді кеңістіктердің топологиясын зерттеу мақсатымен Жорж де Рамның кохомологиялық әдістерін Ли алгебрасының қасиеттерімен байланыстыру арқылы енгізді. Кейіннен бұл теория кез келген Ли модульіндегі коэффициенттерге дейін кеңейтілді.
In mathematics, Lie algebra cohomology is a cohomology theory for Lie algebras. It was first introduced in 1929 by Élie Cartan to study the topology of Lie groups and homogeneous spaces by relating cohomological methods of Georges de Rham to properties of the Lie algebra. It was later extended by to coefficients in an arbitrary Lie module.
Мотивация
Егер компактты, жай ғана байланысқан Лай тобы болса, онда ол өзінің Лай алгебрасымен анықталады, сондықтан оның кохомологиясын Лай алгебрасынан есептеу мүмкін болуы керек. Бұл келесідей істелуі мүмкін. Оның кохомологиясы – дифференциалдық формалар кешенінің де Рам кохомологиясы. Орташалау процесін пайдалану арқылы бұл кешенді сол жақ инвариантты дифференциалдық формалар кешенімен алмастыруға болады. Сол жақ инвариантты формалар, өз кезегінде, олардың бірлік элементтегі мәндерімен анықталады, сондықтан сол жақ инвариантты дифференциалдық формалар кеңістігін Лай алгебрасының сыртқы алгебрасымен, тиісті дифференциалмен сәйкестендіруге болады. Бұл дифференциалдың сыртқы алгебрада құрылуы кез келген Лай алгебрасы үшін мағыналы, сондықтан ол барлық Лай алгебралары үшін Лай алгебрасы кохомологиясын анықтау үшін қолданылады. Көбірек жалпылай, модульдегі коэффициенттері бар Лай алгебрасы кохомологиясын анықтау үшін ұқсас құрылым қолданылады. Егер – жай ғана байланысқан, тығыз емес Лай тобы болса, оған сәйкес келетін Лай алгебрасының Лай алгебрасы кохомологиясы міндетті түрде оның де Рам кохомологиясын қайта шығармайды. Бұған себеп – барлық дифференциалдық формалардың кешенінен сол жақ инвариантты дифференциалдық формалардың кешеніне өту, тек компактты топтар үшін ғана мағыналы орташалау процесін пайдаланады.