Кіріспе

Энтони Перкинстің 1986 жылғы фильмі.

"Психо III" – 1986 жылғы американдық слэшер фильмі және "Психо" франшизасының үшінші фильмі. Фильмді Энтони Перкинс режиссерлік етіп, Норман Бейтс рөлін қайтадан ойнайды. Басты рөлдерде Диана Скарвид, Джефф Фейи және Роберта Максвелл. Сценарийді Чарльз Эдвард Пог жазған. Түпнұсқа электрондық музыканы Картер Бервелл өзінің ерте туындыларының бірінде жазды және орындады. "Психо III" Роберт Блохтың 1990 жылы жарық көрген үшінші "Психо" романы – "Психо Хаус" романымен байланысы жоқ. Оқиға "Психо II" фильмінің соңғы оқиғаларынан бір ай өткен соң өрбуімен басталады, онда Норман Бейтс Бейтс мотелін әлі де басқарып тұрады, ал Емма Спулдың денесі үйде отырады. Норманға ғашық болған, өзіне-өліміне бейім кесіп жүрген монах Дуэйн Дьюк есімді саяхатшымен бірге мотелге келеді. Сондай-ақ, журналист әйелі Шпулдың тағысы жоғалуының себебін анықтауға тырысады, біреу жаңадан кісі өлтіруді бастағанда. 1986 жылдың 2 шілдесінде шыққан "Психо III" АҚШ прокатында 8,4 миллион долларлық бюджетпен 14,4 миллион доллар жинап, сериядағы ең аз табыс әкелген фильм болды. Фильм сыншылардан аралас пікірлер алды және одан кейін "Психо IV: Бастауы" телефильмі жарық көрді.

Сюжет

1982 жылы Норман Бейтс Бейтс мотелінде жұмыс істейді және бірнеше адамды өлтіргеннен кейін өзінің нағыз анасы екенін айтқан официантка Эмма Спулдың сақталған денесімен бірге тұрады. Бір айдан кейін Спул жоғалып кеткенде, Норманның бұрынғы бастығы Ральф Статлер және жергілікті құқық қорғау органдары алаңдайды. Дуэйн Дьюк, ақшаға мұқтаж музыкант, мотельдің менеджерінің көмекшісі болып ұсынылады. Трейси Вейнабл Лос-Анджелестегі журналист, қамаудан босатылған серийлі кісі өлтірушілер туралы мақала жазып жатыр. Норман қайтадан кісі өлтіріп жатыр деп ойлаған Трейси тамақханаға келіп, онымен сөйлесуге тырысады. Норман оған жаны ашылады, бірақ Морин Койл кіргенде алаңдайды – жас, психикалық тұрақсыз бұрынғы қаһарман. Морин оның бұрынғы құрбаны Марион Крейнге ұқсайды, оны Норман жиырма екі жыл бұрын өлтіріп, түрмеге қамауға алды. Норман оның чемоданындағы "М.К." әріптерін көріп, қорқып, тамақханадан шығып кетеді. Сол түні "Ана" Мориннің ванна бөлмесіне кіріп, оны өлтіруге ниеттеніп, оның өз-өзіне қол жұмсауға тырысқанын біледі. Бұл жағдай Норманды жеке тұлғасын қайтадан нығайтуға мәжбүр етеді, ал Морин "Ананы" пышақ ұстаған Құдай ана ретінде қате түсінеді. Норман Моринді ауруханаға алып келіп, қажет болғанша қалуға рұқсат береді. Ол жазылғаннан кейін олардың арасында романтикалық қарым-қатынас басталады. Сол түні Дьюк барда Ред есімді қызды табады, бірақ Ред оның бір түнге ғана емес, қарым-қатынасқа мүкіндік іздеп отырғанын білдіргеннен кейін, Дьюк одан бас тартады. Ред такси шақыруға тырысады, бірақ "Ана" телефон кабинасының есігін сындырып, Редті пышақтап өлтіреді. Келесі күні мотельге футбол матчын көруге келген туристер келеді. Трейси Спулдің пәтерін қарап, журнал мұқабасында мотельдің телефон нөмірін табады. Мотельдің жалғыз салауатты қонағы Пэтси Бойл "Ана" тарапынан дәретханада өлтіріледі. Норман оның денесін тауып, мотельдің мұз сандығына көмеді. Келесі күні шериф Хант пен оның орынбасары Лео Пэтсидің жоғалуын тергеуге кіріседі. Трейси Моринге Норманның өткені туралы айтады, соның салдарынан Морин Брайан әкемен бірге ауруханада қалады. Норман Спулдың денесі жоғалып кеткенін және оның орнына хат қалдырылғанын біледі. Дьюктің қабылдауына кіргенде, Дьюк Норманды полицияға тапсырумен қорқытып, шантаж жасауға тырысады. Норман Дьюкке пепельницамен шабуыл жасайды және оны Дьюктің гитарасымен бағындырады. Норман Дьюк пен Пэтсидің денелерін машинасына сүйреп әкеліп, мотельдің артындағы батпаққа тастайды. Дьюк, әлі де тірі, Норманға шабуыл жасайды, нәтижесінде Норман бақылауын жойып, оларды батпаққа құлатады. Норман суға батудан құтылып, жағаға жүзіп келеді, ал Дьюк суға батып қайтыс болады. Трейси Статлермен Спул туралы сөйлеседі және ол Спулдың Харви Личтен сатып алғанға дейін тамақханада жұмыс істегенін біледі. Трейси көмекші мекемеде тұратын Личпен кездеседі және Спулдың да кісі өлтіргені үшін мекемеге жатқызылғанын біледі. Морин Норман оның шынайы махаббаты екеніне сенімді болып, мотельге оралады. Олар баспалдақтың жоғарғы жағында "Ана" Норманға ашуланып айқайлап, оны қорқытып, жұмсақ сәттерді бөліседі. Ол Мориннің қолын ұстай алмай, оның баспалдақтан құлап, қайтыс болуына себеп болады. Трейси үйге кіріп, Мориннің денесін табады, содан кейін Норманды "Ана" ретінде киінген, пышақ ұстап тұрғанын көреді, бірақ қашып үлкермейді. Трейси Норманмен оның отбасы тарихы туралы сөйлесіп, онымен ақылдасуға тырысады. Спул Норманның анасы емес, ол Норманның әкесіне ғашық болған анасының әпкесі еді. Ол оның әпкесін таңдаған кезде, Спул ашуланып, оны өлтірді. Содан кейін ол нәресте Норманды ұрлап, кейіннен мекемеге жатқызды. Норман ашуланып, Спулдың денесін жояды, соның салдарынан Ананың оған билігін жояды. Шериф Хант Норманды тұтқындайды. Хант Норманға өмірінің соңына дейін түрмеде қалуы мүмкін екенін айтады. Норман: "Бірақ мен бостандыққа шығамын, мен ақыры бостандыққа шығамын" деп жауап береді. Норманды полиция алып кетіп бара жатқанда, ол Спулдың кесілген қолын сипап, камераға қауіпті күлімсірейді.

Музыка

Картер Бервеллге Перкинс фильмге музыка жазуды ұсынды, себебі Перкинс Бервеллдің "Blood Simple" фильміндегі жұмысын ұнатыпты. Перкинс музыканы Джерри Голдсмиттің "Психо II" үшін жазған дәстүрлі музыкасына қарағанда, заманауи бағытта жазуды қалағанын айтты. Бервелл Лос-Анджелеске ұшып, Synclavier электронды музыка станциясында көп бөлігін жазды, оған әйелдер мен балалар хорлары, сондай-ақ Стив Форманның соққы аспаптары қосылды. Universal фильмде MTV буынына арналған поп әндері болуын ұсынғаннан кейін, Бервелл әріптестері Стэнтон Миранда және Стив Бреймен бірге әндер жазып, орындады. Universal әндердің жеткілікті коммерциялық сәттілікке ие емес екенін мәлімдеген соң, Бервелл Oingo Boingo тобының жетекшісі және болашақта кино композиторы болатын Дэнни Эльфманмен бірге, түпнұсқа "Психо" фильміне Бернард Херманның музыкасынан алынған үлгілерді пайдаланып ән жасауға тырысты. Бірақ бұл идея да қабылданбады.

Сыни жауап

Сыншылардың пікірлері қарама-қайшы болды. The New York Times газетінен Винсент Канби жағымды баға беріп, Перкинсті "өте жақсы режиссер" деп, ал Погтың сценарийін "тиімді" деп сипаттады. Ол "Психо III Хичкок мұрасын құрметпен қабылдайды, бірақ оны көшірмеген" деген қорытынды жасады. Variety басылымы фильмде "шамамен 20 минуттық жарқын сәттер бар, ал қалғаны – фильм жасаушылардың шаршаған туындыға жаңа тыныс беруге тырысқан, сәтті болмаған көріністері" екенін жазды. Los Angeles Times газетінің Майкл Уилмингтон бұл фильмнің "көп жағынан "II" бөлімінен жақсырақ" болғанын айтты, бірақ "ол кез келген жалғастықтың басты сынағынан өтпейді – түпнұсқаны тереңдетпей, одан ғана күш алады". Ол "егер фильмнің қандай да бір дәлелі болса, онда ол Хитчкокқа демалыс беру керек екенін көрсетеді" деп қосты. The Washington Post газетінің Пол Аттанасио оны "Перкинс пен Погтың қараңғы юморы, Хичкок рухын ұстап, оны өзіндік стильде бейнелеуі" арқасында "көңілді, шебер жасалған қорқыныш фильмі" деп атады. The Monthly Film Bulletin журналының Том Милн Перкинстің "тамаша ойын көрсеткенін", бірақ "Норман Бейтс туралы айтуға көп нәрсе қалмағанын" жазды. Джин Сискель мен Роджер Эберт фильмнің сәттілігі туралы әртүрлі пікірде болды. At the Movies телешоуында Эберт фильмге "бармағын жоғары көтеріп" жағымды баға берді, оны "екінші бөлімнен әлдеқайда жақсы фильм" деп атап, "алғашқы режиссерлік тәжірибесінде Перкинс Норманды басқаларға қарағанда жақсырақ біледі" деді. Ал Сискел фильмге "жағымсыз" баға берді, себебі ол "кейбір зорлық-зомбылық көріністерінен" жалықты және фильм "жай ғана жатыр" деп түсіндірді. 2023 жылдың қыркүйек айына қарай, Rotten Tomatoes сайтындағы 34 сынға сүйенген фильмнің мақұлдау деңгейі 59%, орташа бағасы 5.5/10 құрады. Сайттың консенсусы былай деді: "Психо III түпнұсқаның табиғи қорқынышына жете алмаса да, ол жалғастыру ретінде өзін сенімді және қараңғы юмормен әрі қарай дәлелдейді".

Үй медиасы

Психо III төрт рет DVD форматында жарық көрді. Алғашқы шығарылымы 1999 жылы Universal Studios фильмді GoodTimes Home Video компаниясына лицензиялағанда болды. Екінші нұсқасы 2005 жылы Universal Studios тарапынан шығарылды. Үшінші шығарылымы 2007 жылы Psycho II және Psycho IV: The Beginning фильмдерімен бірге қосымша жинақта жарық көрді. Shout Factory 2013 жылдың қыркүйегінде DVD және Blu-ray форматтарында арнайы басылымды шығарды.