Кіріспе

Батыс Австралияның алғашқы қоныс салушысы Капитан Джон Моллой (5 қыркүйек 1786 – 6 қазан 1867) – Батыс Австралияға ерте келген ирландтық қоныс салушы. Ол Аугуста қаласын алғашқы қоныстандырушылардың бірі және Бюсселтон қаласына ерте қоныс салған адамдардың арасында болды.

Ерте өмір

Джон Моллойдың тууы мен ерте өмірінің шежіресі кейбір адамдарға белгілі болып көрінеді, бірақ егжей-тегжейлі мәлімет аз және жарияланған есептер өте көп нәрсеге қарама-қарсы келеді. Бұл – оның 8 қазан 1786 жылы Лондондағы Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуінде Уильям мен Мэри Моллойдың ұлы ретінде крещениеден өткен Джон Моллоймен бір адам болуы мүмкін деген бір ғана болжам. Джон кейінірек өмірінде туған күнін 5 қыркүйекте тойлағандықтан, оның туған күні 5 қыркүйек 1786 жыл болуы мүмкін. Бұл Уильям Моллой Лондондағы Сент-Джайлс, 16-шы үй мекенжайында аяқ киім сататын дүкенге ие болған. Ол 1804 жылы өсиетнама жасап, ұлы Джон мен қызы Сузаннаға мүліктерінен үлес қалдырған. Олар 21 жасқа толғанда мұраларын алатын болды. Өсиетнамада сонымен қатар Уильям Моллойдың анасына, Ирландияның Кингс округінде тұратынына, мүліктен тұрақты төлем жасалатыны да көрсетілген. Сент-Джайлс ирланд саудагерлерінің қоныс тепкен жері ретінде жақсы танымал болған. Уильям Моллой 1804 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды. Джон Моллой 1807 жылдың 17 желтоқсанында, 21 жасқа толғаннан кейін үш ай өткен соң, мұрасына қол жеткізген кезде Rifle Brigade-де офицерлік шен сатып ала алды. Ол 1808-10 жылдары Пиреней соғысында шайқасты және 1809 жылы лейтенант болып жоғарылатты. Содан кейін, әскери қызметтен екі жыл үзіліс жасағанда, ол Грейт-Марлоудағы Корольдік әскери колледжіне оқуға түсті. 1812-1814 жылдары Веллингтон басшылығымен Наполеон соғыстарында қатысып, сегіз шайқаста болды. 1815 жылы Ватерлоо шайқасында ауыр жарақат алды және Ватерлоо медалін алды. Денсаулығы жақсарғаннан кейін, ол қайтадан әскери қызметке оралды, 1819-20 жылдары Глазгоға, содан кейін 1825 жылға дейін Ирландияға тағайындалды. 1824 жылы капитан шеніне көтерілді.

Батыс Австралияға көшіп келу

1829 жылы 6 тамызда Моллой Джорджиана Кеннедиге үйленді және Батыс Австралияға көшіп кету мүмкіндігін қарастыра бастады. Молойлар 1829 жылдың қазан айында «Вориор» кемесімен Батыс Австралияға аттанды. 1830 жылдың наурыз айында Свон өзені колониясына келген соң, губернатор Стирлинг Моллойға аймақтағы ең жақсы жерлердің бұрыннан берілгенін хабарлады. Стирлинг оларға Лиувин мүйісі маңында басқа жаңадан келген қоныс аударушылармен бірге субколония құруды ұсынды. Сәуір айының соңында Молойлар мен Бусселдерді қоса алғанда, болашақ қоныс аударушылар тобы Стирлинг пен оның ресми өкілдерімен бірге ұсынылған субколония орнына сапар жасады. Блэквуд өзені бойымен төрт күндік барлау экспедициясынан кейін Стирлинг сол жерде қоныс салу туралы шешімін растады. Қоныс аударушылардың мүліктері түсірілді, ал Моллой Аугуста деп аталған елді мекеннің үкіметтік резиденты және тұрақты судьясы болып тағайындалды.

Аугустада қоныстанды және Бюсселтонға көшті

Қоныстың алғашқы бірнеше жылында Моллойдың өз шаруашылығын құрудан басқа негізгі міндеттері жерді бөлу және қала орнын жоспарлау болды. 1832 жылы Молой Аугустаның көшелеріне және жағалау аймақтарына ат қойғанда, бес жыл бұрын қайтыс болған Фредерик принці, Йорк және Олбани герцогының есімдері мен лауазымдарын таңдады: Оснабург көшесі, Йорк көшесі, Олбани террасасы, Герцогтың басы және Фредерик мүйісі. 1839 жылы ол Бюсселтонға көшіп, қазіргі Бовелл аймағында «Фейр Лаун» деп аталатын мүлікті салуға кірісті. Ол қаланың алғашқы судьясы болды, бірақ Аугустадағыдан гөрі осы қызмет оған қиындықтар тудырды, себебі американдық кит аулаушылар және жергілікті австралиялықтармен қарым-қатынас күрделі болды.

Варданди еліндегі қырғын

1841 жылы Моллой Джордж Лейманды найзамен жаралағандарына жауап ретінде Варданди Нунгар халқының қырғынына басшылық етті. Бұл қырғын бірнеше күнге созылды, алдымен шамамен жеті адам қаза тапты. Бұл туралы 1841 жылдың наурыз айында "Перт газеті" жазды. Молойға екі Бусселл бауыры қосылды, ал Фрэнсис Бусселл 27 ақпандағы күнделігіне былай деп жазды: "Капитан Молой мұнда шай ішті. 7 жергілікті тұрғын өлтірілді". Кейін Моллой өзінің әскерлерімен және Бусселл бауырларын қоса, отарлаушылармен бірнеше күн бойы тағы бір қырғын жасады, ол жеке-жеке кісі өлтірулерден басталып, Миннинуп көлі маңында ондаған Варданди Нунгар адамдарын жаппай атумен аяқталды. Моллой әйелдер мен балаларды аялауға, бірақ ер адамдарға мейірім көрсетпеуге бұйрық берді. Нунгар ауызша тарихында "ақтардың қарулары көп болғандықтан, кейбір аборигендер қашып үлкерді, бірақ олар Капел өзенінің солтүстігінде ұсталып, атып өлтірілді" деп еске алынады. Георгиана Моллойдың толық емес жазбалар жинағында күйеуінің осы іс-әрекеттері туралы ештеңе айтылмаған, ал капитан Моллой екінші, одан да қатты қырғын туралы билік органдарына толыққанды хабарламады.

Кейінгі өмірі

1843 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін ол Бюсселтон қаласында қалды. 1850 жылы Англияға барып, 1852 жылы Батыс Австралияға оралды. Оралғаннан кейін ол Бюсселтонның әкімшісі қызметін атқаруын жалғастырды, сотталғандардың келуімен айналысты. 1859 жылы 9-шы жаяу әскер полкіне ауысып, майор және подполковник шеніне көтерілді, бірақ сол күні шенінен айырылды. Ол 1851 жылғы наурыз айында қарттығына байланысты Үкімет резиденты лауазымынан кетті. 1860 жылдан бастап ол өзінің мүлкін Ричард Гейлге бірте-бірте басқаруға тапсырды. Ол 1867 жылдың 6 қазанында қайтыс болды және әйелінің қасына жерленді. Молойдың қабірінде көрсетілген 87 жас – қате ақпарат, дұрысы 81 жас болуы керек. Молойдың үлкен қызы Сабина Перт қаласының алғашқы англикан епископы болған Мэтью Блэгден Хейлге үйленді. Тағы бір қызы Флора Уильям Локк Брокманға үйленді.