Жак Оффенбахтың "Ба та клан" операсы: Тарихы мен мағынасы
Ba-ta-clan
Жак Оффенбахтың "Ба Та Клан" операсы – 1855 ж. Парижде сахналанған, сәтті шығарма. Бірінші үлкен жетістігі, "Жер асты әлеміндегі Орфейге" бастау берді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бата кланы – Жак Оффенбахтың музыкасына, Людовик Халевидің түпнұсқа француз либреттосына жазылған "chinoiserie musicale" (немесе оперетта), бір актілік туынды. Ол алғаш рет 1855 жылдың 29 желтоқсанында Париждегі Théâtre des Bouffes Parisiens театрында қойылған. Опереттада ән-нөмірлер мен сөйлеу диалогтары қолданылады және ұзақтығы бір сағаттан кем.
Ba ta clan is a "chinoiserie musicale" (or operetta) in one act with music by Jacques Offenbach to an original French libretto by Ludovic Halévy. It was first performed at the Théâtre des Bouffes Parisiens, Paris, on 29 December 1855. The operetta uses set numbers and spoken dialogue and runs for under an hour.
Өмірбаян
Бата кланы Оффенбахтың алғашқы үлкен жетістігі болды және оның жаңа қысқы театры – Salle Choiseul ашылды. 1858 жылы бұл заң өзгертілді, Оффенбах «Орфей жер астындағы әлемнен» бастап, толық көлемді туындыларды ұсына алды. 1864 жылы Парижде опера атымен аталған Батаклан музыкалық залы ашылды және ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Бата кланы алғаш рет Англияда 1857 жылдың 20 мамырында Оффенбахтың Лондонға екінші сапары барысында, оның күйеу атасы Джон Митчелл ұйымдастырған Сент-Джеймс театрында орындалды. Композитор Буфф компаниясын, оркестрді де алып келді және 19 түрлі туынды ұсынды, олардың 11-і – оның өзінің шығармалары еді. 1867 жылы бұл туынды Лондондағы Сент-Джордж опера театрында (Ching Chow Hi ретінде), «La Chatte métamorphosée en femme» (Petticoats-тағы мысық ретінде) және Салливанның «Контрабандист» премьерасымен бірге үш туындыдан тұратын қойылымда көрсетілді. Сатираның тарихи нысаны Наполеон III қазірде болмаса да, мазақталған жағдай уақыттан тыс, император Фенихан – жер бетіндегі кез келген ұлы билеушінің бейнесі бола алады. Республиканың орнына империяны орнатуға жасалған төңкерістен үш жыл өткен соң және Франция Қырымдағы жеңісін тойлап жатқанда, жалған қытайлар сол кездегі шовинизмді әжуалайды; Екінші француз империясы Франциясында барлығы мемлекеттік бақылауда, сахнада бейнеленген ойдағы Қытайдан көп айырмашылығы жоқ. Кракэуэр осы туындының мақсатын былай деп қорытындылады: «Билік – әзіл, ал сарай өмірі – тек маскарад».
Ba ta clan was Offenbach's first big success, and opened his new winter theatre, the Salle Choiseul. In 1858, this law was changed, and Offenbach was able to offer full length works, beginning with Orpheus in the Underworld. In 1864, a music hall called Bataclan opened in Paris, named after the operetta, and is still functioning today. Ba ta clan was first performed in England on 20 May 1857 at St James's Theatre during Offenbach's second visit to London, arranged by his father in law John Mitchell, when the composer brought the Bouffes company including orchestra and offered 19 different pieces, 11 by him. In 1867 the work was produced on a triple bill at St George's Opera House in London (as Ching Chow Hi) alongside La Chatte métamorphosée en femme (as Puss in Petticoats) and the premiere of Sullivan's The Contrabandista. While the historical butt of the satire, Napoléon III, has passed, the situation mocked is timeless, the emperor Fé ni han being able to represent any great ruler on earth. Three years after the coup that replaced the Republic with the Empire and as France celebrated a victory in Crimea, the fake Chinese poke fun at the chauvinism of the time; in Second French Empire France, everything is under state surveillance, little different from the imaginary China depicted on stage. Kracauer summed up the target of the piece as; "Power is a joke and court life mere mummery".
Қысқаша мазмұны
Оқиға Чехинода, Фенихан императорының сарайының бақшасында, киосктар мен пагодаларда өтеді. Ко Ко Ри Ко, күзетшілердің бастығы, императорды тақтан түсіру үшін жасалған қастандықтардың жетекшісі; опера заговоршылар сахнаны қытай тілінде дайындаумен басталады. Олар кетеді, ал принцесса Феаннихон Пол де Коктың «La Laitière de Montfermeil» кітабын оқиды; ол Ке ки ка коның «La Patrie» кітабының бір парағын парақтап жатқанын көреді. Олар екеуінің де қытай емес, француз екенін түсінеді. Ке-ки-ка-ко – Қытай жағалауында кемесі құлап, тұтқындалып, азапталған, сарайға әкелінген және тек Бата кланы бүлікшілерінің әнін қайталауға міндеттелген виконт Альфред Серизи. Феаннихон әнінде өзінің Вирджиния Дюран екенін мойындайды, ол алыс Шығысқа сапармен жергілікті тұрғындарды француз репертуарымен таныстыруға келген: «Les Huguenots» және «La Dame aux Camélias», «La Juive» және «Les Rendez vous bourgeois», «Phèdre» және «Passé minuit», оны Фениханның сақшылары тұтқынға алғанда. Екі париждік үйлерін сағынып еске алады, Феаннихон «Ронде де Флорет» әнін орындайды. Екеуі де қашып кетуді шешіп, билей жеңілдеп жолға шығады. Қастандықшылар қайта оралады, бірақ жалғыз қалған Фенихан өзінің тағдырына ашуланып зар қағады; ол шын мәнінде Анастас Нуриссон, Брив-ла-Гейлард қаласының тумасы, және оның жалғыз тілегі – Францияны қайта көру. Кокорико қайтып келіп, қорқытып, Фениханмен бірге Беллини стилінде итальян тілінде дуэт орындайды. Шындығында, Феаннихон мен Кекикако қашып бара жатқанда Кокорико ұстап алған, император оларға өлім жазасын беруді сұраған, ол одан бас тарта алмайды. Олардың қиын жағдайында Вирджиния мен Альфред соңғы рет «La Ronde de Florette» әнін орындайды, ал Фенихан олардың француз тілінде сөйлегенін естіп таңғалады, сондай-ақ Феаннихон мен Кекикако императордың өз тілінде сөйлегеніне қызығады. Фенихан қастандықшыларды қуғыннан босатып, сегіз жыл бұрын нағыз принц Фениханның алдына сүйреп әкелгенін, оны өлімнен құтқарудың жалғыз жолы императордың мінез-құлқын және рөлін қабылдау болғанын түсіндіреді. Ол қазір Ке-ки-ка-коға да осындай ұсыныс жасайды, ол, әрине, бас тартады және көтерілістің не үшін жоспарланып жатқанын сұрайды. Фенихан, қытай тілін білмегендіктен, елдегі ең адал бес адамды қасақана өлтіріп, өзінің билігіне қарсы қастандыққа ұшырағанын айтады. Кекикако қастандыққа қосыламын деп қорқытады, сондықтан екеуі де заговоршыларды Бата кланының әнұранымен шақырады (Les Huguenots-тен «Ein feste Burg» хоралымен араластырылған). Соңында, Фениханға күміс табақта бас қастандықшыдан хат беріледі, онда ол Кокориконың француз тегінен екенін (rue Mouffetard көшесінде туған) және олардың қашуына көмектесуге дайын екенін, тек оған император болуға рұқсат берілсе, айтылады. Бата кланы әнұранының қайталануымен бәрі аман-сау аяқталады, Феаннихон, Кекикако және Фенихан Францияға аттануға дайындалады.
The action takes place in Ché i no or, in the gardens of the palace of the Emperor Fè ni han, with kiosks and pagodas. Ko ko ri ko, chief of the guard is the head of a conspiracy to dethrone the Emperor; the opera opens with the conspirators setting the scene in Chinese. They leave, and the princess Fé an nich ton reads a book – La Laitière de Montfermeil by Paul de Kock; she notices that Ké ki ka ko is leafing through a copy of La Patrie. They realize that each of them is not Chinese, but French. Ké ki ka ko is the Viscount Alfred Cérisy, once shipwrecked on the coast of China and captured, tortured and brought to the palace and condemned to only repeat the rebels' song Ba ta clan. Fé an nich ton confesses in song that she is Mademoiselle Virginie Durand, a light soprano who was on a Far East tour to initiate the locals into the great French repertoire: Les Huguenots and La Dame aux Camélias, La Juive and Les Rendez vous bourgeois, Phèdre and Passé minuit, when she was captured by the soldiers of Fé ni han. The two Parisians reflect wistfully of home, and Fé an nich ton sings the 'Ronde de Florette'. They both decide to run away, dancing as they go. The conspirators return, but when alone, Fè ni han laments on his lot; he is actually Anastase Nourrisson, a native of Brive la Gaillarde and his only wish is to see France again. Ko ko ri ko comes back threateningly and he and Fè ni han sing a duo in made up Italian in the style of Bellini. In fact Fé an nich ton and Ké ki ka ko have been caught by Ko ko ri ko while trying to flee, and the emperor has been asked for the death penalty, which he cannot refuse. In their distress, Virginia and Alfred sing one last time La Ronde de Florette, and Fè ni han is amazed to hear them speaking French, likewise Fé an nich ton and Ké ki ka ko are surprised to hear the Emperor talking their language. Fè ni han dismisses the conspirators and explains how eight years previously he was dragged in front of the real prince Fè ni han and told that the only way he would avoid execution was by assuming the habits and role of emperor. He now makes the same offer to Ké ki ka ko who naturally refuses, and asks why an insurrection is being plotted. Fè ni han, it seems, through not speaking Chinese had accidentally impaled the five most virtuous people in the land, and now faces a conspiracy against his rule. Ké ki ka ko threatens to join the conspiracy so both summon the conspirators with the Ba ta clan anthem (mixed with the Chorale 'Ein feste Burg' from Les Huguenots). Finally, Fè ni han is handed a letter from the chief conspirator on a silver platter, revealing that he, Ko ko ri ko, is also of French origin (born rue Mouffetard) and he is ready to provide the means for their escape in return for being allowed himself to become Emperor. All ends happily with a reprise of the Ba ta clan anthem, and Fé an nich ton, Ké ki ka ko and Fé ni han prepare to depart for France.