Кіріспе

Ланфорд Уилсонның "Гилеадта балм" пьесасы - американдық драматург Ланфорд Уилсонның 1965 жылы жазған пьесасы.

Драматикалық құрылым

Уилсонның алғашқы толық көлемді пьесасы "Гилеадтағы балм" героинге тәуелділер, проституткалар және ұрылар жиі баратын кафеде өтеді. Онда қабаттасқан диалогтар, бір уақыттағы көріністер және жаны ашымайтын басты кейіпкерлер сияқты көптеген дәстүрден тыс театрлық тәсілдер қолданылған. Сюжет кейіпкерлердің көңіл көшіру және азаптан қашу үшін аморальдық және қылмыстық әрекеттері мен екі басты кейіпкердің өз өмірінен қашу үшін бірге болуы арасындағы параллельді көрсетеді. Пьеса атауын Ескі өсиеттегі (Еремия кітабы, 46-тарау, 11-аят) цитатадан алған.

Өндіріс тарихы

Уилсон пьесаны Нью-Йорк қаласында тұрып жазды, шабыт алу үшін кафелерде отырып, сұлу тыңдап қалатын. Ол Caffe Cino-дан таныс Маршалл У. Мейсонға қойылымды қоюға шақырды. Актерлер студиясының режиссура және драматургия бөлімдерінде сахналағаннан кейін, ол 1965 жылдың 20 қаңтарында La Mama Experimental Theater Club-та Бродвейден тыс дебют жасады. Бұл сыншылардың және коммерциялық сәттілікке ие болды, сондай-ақ Бродвейден тыс сахналаған алғашқы толық көлемді пьеса болды. Уилсон пьесаны жазу себебінің бірі – «Cino үшін пьеса жазуға тән физикалық шектеулерден шығуды» қалағанын айтты. Бұл сондай-ақ Бродвейден тыс сахналаған алғашқы пьеса болып басылды (Hill and Wang баспасынан). Steppenwolf Theatre Company компаниясының алғашқы қойылымы 1980 жылдың 18 қыркүйегінен 16 қазанына дейін өтті, режиссері – Джон Малкович. Circle Repertory Company және Steppenwolf бірлесіп қойған қойылым 1984 жылдың 31 мамырынан 1985 жылдың 6 қаңтарына дейін Circle Repertory Theatre-де Бродвейден тыс сахналады. 1984 жылғы қойылымды қайтадан Малкович қойды, актер құрамында Джонатан Хоган, Дантон Стоун, Лори Меткальф, Гэри Синисе, Джанкарло Эспозито және Гленн Хедли болды. Меткальф Дарлин рөлін сомдағаны үшін мақталып, әсіресе пьесаның екінші бөліміндегі 20 минуттық монологы ерекше аталып өтті. 2005 жылы пьесаны Нью-Йорктегі Sargeant Theater-де Barefoot Theatre Company қайта қойды, режиссерлігін 1984 жылғы қайта қоюға көмектескен Эрик Найттенгаль жасады. 2005 жылғы қайта қоюда Анна Хламски мен Франсиско Солорзано басты рөлдерді ойнады, Виктория Малвагно, Лука Пьерручи, Дженни Уэст, Джон Газале, Трей Гиббонс, Джефф Кейлхольц және Диего Келман Аюз де қатысты. 2010 жылы пьеса T. Schreiber Studio компаниясының қоюымен Бродвейден тыс сахнаға оралды. Питер Дженсеннің режиссерлігімен қойылған қайта қою сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланды. Бұл, соның ішінде Backstage журналының 2010-2011 жылдардағы ең үздік қойылымдарының бірі ретінде танылуын қамтыды. Бродвейден тыс қауымдастықтың жауабы бастапқы алты апталық көрсетім мерзімін екі рет ұзартуға әкелді, ал қойылым тоғыз аптадан кейін 2010 жылдың 18 желтоқсанында аяқталды. Қайта қою көрсетімдердің барлығында толық сатылып түсті. Уилсон 2010 жылдың 12 желтоқсанында қойылымды тамашалады, өндіріс туралы ойларын «көруге қызық болды» деп бағалады. Бұл Уилсонның 2011 жылдың наурыз айында қайтыс болғанға дейін көрген соңғы туындысы болды. 2011 жылдың қыркүйегінде 2010 жылғы қайта қою Бродвейден тыс қойылымдар үшін алты New York Innovative Theatre Awards номинациясын алды, оның ішінде Басты рөлдегі әйел актрисасы (Jill Bianchini және Belle Caplis), Ансамбль, Костюм дизайны (Anne Wingate) және Дыбыс дизайны (Andy Cohen) номинациялары бар. Қойылым «Ең үздік пьеса қойылымы» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Гилеадтағы балм" пьесасы Нью-Йорк қаласының Upper Broadway ауданындағы Франк кафесінде, үш күн бойы өтеді. Оқиғаның ортасында циник есірткі сатушы Джо мен қалаға жаңа келген қарапайым Дарлин тұрады. Джо мен Дарлин танысқаннан бірнеше сағат өткен соң бірге түнді өткізеді, бірақ ол оны тез итеріп жібереді, себебі ол жергілікті ірі қылмыс жасаушы Чаклзге қарызды болады. Сонымен қатар, Дарлин шалап ауданда өмір сүруге дайын емес екенін түсінеді, ол кафе маңында оңай жемтік іздеп жүрген арзан адамдардың назарына ілігіп, осал болып қалады. Джо Дарлинде жаңа өмір бастау мүмкіндігін көреді және қысқа ғана уақытқа есірткі сатудан бас тартуды ойлайды. Бірақ, ол Чаклздің ақшасын қайтармас бұрын, дилердің бірі оны өлтіреді. Пьесаның соңында басты кейіпкерлер бірінші көрінестегі сөздерін айнала қайталап, олардың өмірі көңілсіз ахуалға түскенін көрсетеді.