Кіріспе
АҚШ әскерилері жүргізетін сот процестері – АҚШ әскери қызметшілері немесе штат әскерлері жүргізетін сот ісі. Көбінесе, әскери соттар АҚШ әскери қызметшілерін Әскери сот әділдігінің бірыңғай кодексін (UCMJ) бұзғаны үшін соттау үшін шақырылады. Олар басқа мақсаттар үшін де шақырылуы мүмкін, оның ішінде әскери трибуналдар және оккупацияланған аумақта әскери үкімді қолдану. Федералдық әскери соттар Әскери соттар ережесін (RCM), Әскери дәлелдеу ережесін және басқа да нұсқауларды қамтитын Әскери соттар нұсқаулығында баяндалған іс жүргізу және дәлелдеу ережелерімен басқарылады. Штаттық әскери соттар тиісті штаттың заңдарына сәйкес басқарылады. Америкалық адвокаттар қауымдастығы кейбір штаттардың тиісті заңдары мен рәсімдеріне әсер еткен Әскери сот төрелігінің үлгілік штаттық кодексін жариялаған. Әскери соттар, АҚШ-тың барлық қылмыстық соттары сияқты, қарсыластық рәсімдер болып табылады. Яғни, үкіметті және айыпталушыны қорғайтын адвокаттар әр тарап үшін ең тиімді фактілерді, құқықтық аспектілерді және аргументтерді ұсынады; әскери судья заңдық мәселелерді шешеді, ал алқа мүшелері (әскери алқаның құрамы) (немесе судьяның жеке қарауындағы жағдайда әскери судья) фактілік мәселелерді шешеді. Штаттық Ұлттық гвардиялар (әуе және құрлық әскері) федералдық соттардағы іс-қимылдар сияқты, бейбіт уақыттағы федералдық емес гвардиялық авиаторлар мен сарбаздар жасаған штаттық деңгейдегі әскери құқық бұзушылықтар үшін қысқаша және арнайы әскери соттарды шақыруға құқылы. Штаттық Ұлттық гвардияның әскери соттарды шақыруға құқығы АҚШ кодексінің 32-тарауында белгіленген. Федералдық реттеудегі Ұлттық гвардиядан тыс әскери күштері бар штаттар (штаттық гвардия) штат заңдарына сәйкес әскери соттарды шақырады.
Courts martial of the United States are trials conducted by the U. S. military or by state militaries. Most commonly, courts martial are convened to try members of the U. S. military for violations of the Uniform Code of Military Justice (UCMJ). They can also be convened for other purposes, including military tribunals and the enforcement of martial law in an occupied territory. Federal courts martial are governed by the rules of procedure and evidence laid out in the Manual for Courts Martial, which contains the Rules for Courts Martial (RCM), Military Rules of Evidence, and other guidance. State courts martial are governed according to the laws of the state concerned. The American Bar Association has issued a Model State Code of Military Justice, which has influenced the relevant laws and procedures in some states. Courts martial are adversarial proceedings, as are all United States criminal courts. That is, lawyers representing the government and the accused present the facts, legal aspects, and arguments most favorable to each side; a military judge determines questions of law, and the members of the panel (the military equivalent of a jury) (or military judge in a judge alone case) determine questions of fact. State National Guards (air and army), can convene summary and special courts martial for state level, peacetime military offenses committed by non federalized Guard Airmen and Soldiers, in the same manner as federal courts martial proceed. The authority for State National Guards to convene courts martial is under Title 32 of the US Code. States that have militaries (State Guards) outside the federally regulated National Guard convene courts martial by authority of state laws.
Тарихи дамуы
АҚШ құрылғаннан бергі алғашқы кезеңдерде әскери қолбасшылар әскери сот төрелігін жүргізуде маңызды рөл атқарды. Британдық әскери сот жүйесінен туындаған американдық әскери сот жүйесі Конфедерация мақалалары мен Конституциядан бұрын пайда болды. АҚШ-тағы әскери сот төрелігі жылдар бойы үлкен өзгерістерге ұшыраса да, сотты шақырушы орган әскери сот алқасын таңдау құралы болып қала берді. Әскери қылмыскерлерді соттау трибуналдары әскерлердің ерте тарихымен бірге қатар өмір сүрді. Қазіргі заманғы әскери сот, жазбадағы әскери кодекстерге дейінгі жүйелерге терең байланысты, олар қарулы, кейде қатыгез күштерге тәртіп пен ұйымшылдық әкелу үшін жасалған. Ежелгі гректер мен римдіктердің әскери сот кодекстері болған, бірақ олардың жазба нұсқалары сақталмаған. Сонымен қатар, әскери соттың дерлік барлық түрінде сотқа қатысатын алқа немесе мүшелер болған. Америкалық әскери соттың идеясы Англиядағы Ар-ұғым сотынан және Швеция королі Густав Адольфтың әскери кодексінен алынған. Бұл екі сот та жақсы тәртіп пен ұйымшылдық талаптары мен заңмен қорғалатын сот процесінің қағидалары арасында тепе-теңдік орнатуға тырысты. Бұл, өз кезегінде, сондай тепе-теңдікті сақтауға ұмтылатын қазіргі заманғы әскери сот жүйесінің негізін қалады. Ар-ұғым соты британдық соғыс ережелеріне тікелей әсер етті. Британдық соғыс ережелері заңмен қорғалатын сот процесіне және алқа мүшелерінің құрамына көңіл бөлді. 1775 жылы американдық отаршылар мен британдықтар арасында соғыс басталғанда, британдықтар 1765 жылғы соғыс ережелерінің нұсқасын қолданды. Бұл нұсқа Континенттік армиядағы әскери сот төрелігінің үлгісі болды. Америка Құрама Штаттары тәуелсіздік жариялап, Революциялық соғысқа қатысқанда, оларда "дайын әскери сот жүйесі болды". Отаршылардың британдықтарға наразылығына қарамастан, олар британдық әскери сот жүйесінің өз қарулы күштеріне тәртіп пен ұйымшылдық әкелудегі құндылығын мойындады. 1765 жылғы британдық соғыс ережелері американдық әскери сот жүйесінің үлгісі болды. Сәйкесінше, әскери соттың жалпы алқасы шақырушы орган таңдаған он үш офицерден тұрды, ал төрағасы – жоғары шенді офицер болды. Полк соты полк командирі таңдаған бес офицерден тұрды; алайда, британдық үлгіден айырмашылығы, полк командирі төраға бола алмады. Бұдан әрі, Континенттік Конгресс британдық жүйеден одан да маңызды жолмен бас тартты: американдық соғыс ережелері атқарушы бұйрықпен емес, заңнамалық актімен құрылды. Осылайша, американдық жүйеде заң шығарушы орган бастапқыда қарулы күштерді басқаруды өз қолына алды – әскери сот төрелігі атқарушы билікке қалдырылмады. Екіншіден, Конгресс ережелерді қажет болған жағдайда өзгертуге дайын екенін көрсетті. Бас әскери заңгер, полковник Уильям Тюдор, Конгреске ережелерді қайта қарау қажет екенін хабарлады. Конгресс ережелерді бірнеше рет қайта қарастырып, кішкентай әскери күштердің шындығын көрсетті. Дегенмен, қолбасшы әділеттілік жүйесіндегі рөлін сақтап қалды. 1916 жылға дейін жалпы әскери сотта айыпталушы әскери қызметшіде қорғаушының құқығы болмады. Алайда, әскери қызметші қорғаушыны сұрай алатын немесе оны төлей алатын болды. 1916 жылға дейін судья-адвокаттың үш міндеті болды: істі қудалау, айыпталушы әскери қызметшінің құқықтары қорғалануын қамтамасыз ету – айыпталушыға жағымды куәгерлердің болуын қамтамасыз ету және әскери сотқа заң бойынша кеңес беру. 1969 жылға дейін айыпталушының заңмен қорғалатын сот процесінің құқықтарын қамтамасыз ететін әскери сот судьясы болған жоқ. Нью-Мексико университетінің құқық мектебінің профессоры Джошуа Э. Кастенбергтің айтуынша, әскери соттың кейбір аспектілері мемлекеттік қылмыстық соттардан заңмен қорғалатын сот процесін қорғау тұрғысынан басым болды, бірақ, заңмен қорғалатын сот процесінің жетіспеушіліктері кеңінен таралған, бұл Конгресстің 1920 және 1945 жылдары әскери соттарды қайта қарауына себеп болды.
81-ші конгресс КМДБ құруға кіріседі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ардагерлер ұйымдары мен адвокаттар қауымдастықтарының әскери сот жүйесіне, жалпы алғанда, және әсіресе әскери соттарға заңсыз басқару ықпалының мәселесіне байланысты алаңдаушылықтары Конгрестің маңызды реформаларына әкелді. 81-ші Конгресс (1949–1951) барлық федералды әскери қызметтер үшін бірыңғай әскери сот жүйесін құруды мақсат етті және әскери сотты зерттеу және тиісті заңнаманы әзірлеу үшін Гарвард құқық профессоры Эдмунд Морган төрағалық ететін комиссия тағайындады. Профессор Морганның сөзіне сүйенсек, міндет – әскери тәртіпке немесе әскери функцияларды орындауға артық араласпай, жеке тұлғалардың құқықтарын толық қорғауды қамтамасыз ететін заң жобасын жасау болды. Бұл "тек командалық құрал ретінде қарастырылған әскери сот жүйесінен толық бас тартуды" білдірді, бірақ сонымен қатар "азаматтық қылмыстық соттағы қылмыстық заң қолданылатындай басқарылатын жүйенің" күшін жойды. Нәтижесінде, әскери сот мүшелерін тағайындау бағындағы басқаруды сақтай отырып, әскери қызметшілерге заңмен қорғалатын процедураны қамтамасыз ететін Бірыңғай әскери сот кодексі (UCMJ) құрылды.
Конгресстегі UCMJ бойынша кейінгі шаралар
Конгресс келесі ресми тыңдауды UCMJ бойынша 1983 жылы Әскери сот заңы қабылданғанда өткізді. 1999 жылы Конгресс Қорғаныс министрінен панель мүшелерін таңдау мәселесін зерттеуді талап етті. Бірлескен қызметтер комитеті (JSC) «қазіргі жүйе әскери сот жүйесінің операциялық шектеулері ішінде ең жақсы мүшелерді алуға ең мүмкін» деген қорытындыға келген кезде Конгресс шара қолданбады. 2001 жылы Бірыңғай әскери сот кодексінің 50 жылдығына арналған комиссия 1999 жылғы JSC есебімен келіспеді, «әскери қылмыстық іс жүргізудің азаматтық тәжірибеден одан да көп айырмашылығы жоқ, немесе панельді таңдаудың ескі процесінен гөрі дұрыс емес ықпал туралы үлкен күдік тудырмайды» деп атап өтті.
Федералды әскери соттардың конституциялық негізі
Конституцияны жасағандар парламент пен патша арасындағы әскери билік үшін күресті жақсы білген. Олардың көптегені Континенттік армияның соғыс ардагерлері болды және әскери өмірдің қиындықтарын, жақсы тәртіпті жауынгерлік күштердің қажеттілігін түсінді. Қарулы күштерді басқару мәселесін шешу – конституциялық мүдделер мен биліктердің дәстүрлі тепе-теңдігі болды. Олар Конгресс, халыққа жауаптылығымен, фактілерді анықтау қабілетімен және ұжымдық талқылау процестерімен қарулы күштерді басқаруды қамтамасыз ететінін айтты. Конституцияны жасағандар биліктің бөлінуінің маңыздылығына ерекше мән берді. Конституциялық конвенцияның басты мақсаты – Конфедерацияның бұрынғы кемшіліктерін жою арқылы, биліктің жеке тармақтары бір-бірін тексеру және теңдестіру қызметін атқаратын үкімет құру болды. Биліктің бөліну принципі әскери салаға да қатысты. Олар билікті атқарушы және заң шығарушы органдарға берді, бірақ сот жүйесін қарулы күштерді басқаруда тек қосалқы рөлде қалдырды. Қарулы күштерге қатысты билікті заң шығарушы және атқарушы органдар арасында бөлу арқылы Конституцияны жасағандар «британдық әскери сот жүйесінің ерте тарихында жиі кездесетін саяси-әскери билік күресінен сақтады». Сонымен қатар, олар әскери биліктің атқарушы билікте екенін, ал қарулы күштер заң шығарушы билік қабылдаған заңға сәйкес басқарылатынын және реттелетінін нақтылады. Сондықтан қарулы күштерді басқару халықтың Конгресстегі өкілдері арқылы білдірілген еркіне сай болады. 1789 жылы Конституция ратификацияланғаннан кейін, Бірінші Конгресс АҚШ қарулы күштерін басқару және реттеу үшін заңнамалық шаралар қабылдады. 1789 жылдың 29 қыркүйегінде Конгресс Континенттік армияға қатысты қолданылып келген соғыс ережелерін бекітті. Осылайша, Конгресс бұрынғы әскери сотты сақтап қалды деуге болады, және «әскери сот Конституциядан да бұрын пайда болған, сондықтан Конституциямен құрылған немесе уәкілеттенген кез келген соттан да көне» деп есептеледі. Конституцияны жасағандар соғыс соттарын реттеу және әскери заңды белгілеу билігін үкіметтің заң шығарушы тармағына жүктеді. Бірінші Конгресс пен Конституцияны жасағандар соғыс соттарының тарихымен, оған қатысты әдет-ғұрыптармен және дәстүрлермен де таныс болды. 1969 жылы «О’Каллахан Паркерге қарсы» ісінде Жоғарғы Сот Конгресс UCMJ арқылы берген көптеген юрисдикцияны әскерден алып тастады. Алайда, 1987 жылы Жоғарғы Сот бұл шешімнен бас тартып, 1950 жылға дейін федералды соттар қатаң хабеас корпустың тестілеу жүйесін қолданғанда, соттың басты мәселесі – сотталудағы әскери қызметшіге қатысты әскерилердің жеке юрисдикциясы бар-жоғын анықтау болғанын мойындады. Яғни, соттар әскерилердің процессуалдық құқықтары сақталғанын тексермеді. 1950 жылдардан бастап федералды соттар процессуалдық құқықтарды бұзу туралы шағымдарды біртіндеп қарастыра бастады.
Until 1950, the federal courts operated on the strict habeas test where often the sole question considered by the court was whether the military possessed personal jurisdiction over the soldier or sailor on trial. That is, the courts did not review whether the military had complied with due process. Beginning in the 1950s, the federal courts gradually accepted appeals based on claims of a denial of due process.
Әскери соттардың түрлері
Федералдық әскери соттардың үш түрі бар: жеңілдетілген, арнайы және жалпы. Жалпы әскери соттың үкімі федералдық округтік соттағы немесе штаттық қылмыстық соттағы ауыр қылмысқа байланысты үкімге тең. Арнайы әскери соттар, бір жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айыру мүмкін болмағандықтан, "федералдық жеңіл қылмыстар соты" деп есептеледі, олар штаттық жеңіл қылмыстар сотына ұқсас. Жеңілдетілген әскери соттардың азаматтық құқықтық теңдесі жоқ, мүмкін, қылмыстық емес сот отырыстарынан басқа, АҚШ Жоғарғы Соты оларды әкімшілік сипатта деп жариялаған, себебі адвокатқа құқық жоқ; алайда, әуе күштері мұндай айыпталған әуешілерге осындай қызметті пайда ретінде ұсынады. Сайыпқырылған әскери қызметшілер жеңілдетілген әскери сотта сотталуға келісім беруі керек, ал офицерлер мұндай іс жүргізуде сотталуға құқығы жоқ. Жеңілдетілген соттың үкімі заң бойынша 15-бап бойынша қаралатын іс-қимылға ұқсас деп есептеледі.
Жауынгерлік соттың қысқаша шешімі
Кез келген қарапайым әскери соттың қарауындағы сот процесі әскери қызметшілердің жасаған салыстырмалы түрде аз ауқымды бұзушылықтары бойынша айыптауларды қараудың жеңілдетілген тәртібін ұсынады. Офицерлерді қарапайым әскери соттың қарауына беруге болмайды. Айыпталушы сотқа қатысуға келісуі керек, егер ол келіспесе, команда басқа шаралар арқылы да мәселені шеше алады, оның ішінде істі арнайы немесе жалпы әскери сотқа жіберу. Кез келген қарапайым әскери соттағы ең жоғары жаза айыпталушының әскери шеніне байланысты өзгереді. Егер айыпталушы E 4 немесе одан төмен шенде болса, оған 30 күнге қамау, E 1 шеніне төмендету немесе 60 күнге шектеу жазасы берілуі мүмкін. E 5 және одан жоғары шендегі әскери қызметшілерге (мысалы, Армиядағы немесе Теңіз жаяу әскеріндегі сержант, Теңіз күштеріндегі немесе Жағалау күзетіндегі 2-ші сыныпты старшина) ұқсас жазалар қолданылады, бірақ олар тек бір шенге төмендетілуі мүмкін және оларды қамауға алуға болмайды. Кез келген қарапайым әскери сотта айыпталушыға әскери қорғаушыдан заңдық көмек алуға құқығы жоқ. Алайда, заңмен талап етілмесе де, кейбір әскери бөлімдер, мысалы, АҚШ Әуе күштері, сот процесінде айыпталушыға тегін әскери кеңес беруді өз саясаты ретінде қарастырады. Егер үкімет айыпталушыға тегін әскери қорғаушы ұсынбаса, онда ол өз қаражаты есебінен азаматтық адвокатты жалдауға құқылы. Әскери судья іс жүргізуді бақылау үшін әскери судьяны тағайындауы мүмкін. Айыпталушы соттың құрамында кемінде үштен бір бөлігін әскери қызметшілер құрауына сұрануға құқылы. Арнайы әскери сот айыпталушының өтініші бойынша немесе іс қозғаушы органның шешімі бойынша тек судьядан тұруы мүмкін. Арнайы әскери соттың алдында айыпталушыға әскери қорғаушыдан тегін заңдық көмек алуға құқығы бар, сонымен қатар ол өз қаражаты есебінен азаматтық адвокатты жалдауға құқылы. Қайсы қылмыс жасалған болса да, арнайы әскери соттың жазасы бір жылға айына жалақының үштен екі бөлігінен аспайтын мөлшерде шектеледі, сонымен қатар әскери қызметшілер үшін бір жылға дейін қамауға алу (немесе жасалған қылмыстардың ең жоғары шегі төмен болса, одан аз мерзімге) және/немесе жаман мінез-құлық себебімен қызметтен босату мүмкін; егер сот тек әскери судьямен қаралатын болса, бұл мерзім алты айға дейін қамауға алу және/немесе алты айдан астам жалақыны алып қоюмен шектеледі, ал қызметтен босату мүмкін емес.
Әскери соттың жалпы құрамы
Жалпы әскери сот – ең жоғары сот деңгейі. Оған әскери судья, айыптаушы (прокурор), қорғаушы және әскери сот мүшелері ретінде отырған сегіз офицер кіреді. Мұрағаттағы айыпталушы сот құрамында кемінде үштен бір бөлігін қатардағы әскери қызметшілер құрауын сұрай алады. Айыпталушы судьямен ғана сот отырысын өткізуді де сұрай алады. Жалпы әскери сотта ең жоғары жаза әр қылмыс үшін Әскери сот нұсқаулығында (MCM) белгіленген жаза шарасымен анықталады және белгілі бір қылмыстар үшін өлім жазасы, бас бостандығынан айыру, қатардағы әскери қызметшілерді арсыздықтан немесе жарамсыздықтан босату, офицерлерді қызметтен шығару сияқты басқа да жаза түрлерін қамтуы мүмкін. Жалпы әскери сот – өлім жазасын тағайындауға құқылы жалғыз орган. Іс жалпы әскери сотқа жіберілмес бұрын, егер айыпталушы бас тартса, Бірыңғай әскери сот кодексінің 32-бабына сәйкес сотқа дейінгі тергеу жүргізілуі тиіс; бұл азаматтық үкім шығару процесімен тең. Жалпы әскери сот алдында айыпталушы әскери қорғаушы арқылы тегін заңдық көмек алуға құқылы, сонымен қатар жеке қорғаушыны өз қаражаты есебінен жалдауға құқығы бар.
Сотқа дейінгі қамауда ұстау
UCMJ 10-бабына сәйкес, айыпталушыны сотқа тарту үшін «дер кезінде шаралар» қабылдануы тиіс. Қазіргі уақытта сотқа дейінгі қамауда ұстаудың ең жоғары мерзімі белгіленбегенімен, Әскери соттар жөніндегі нұсқаулықтың 707-бабы «жедел сот» үшін жалпы ең көп 120 күнді қарастырады. 13-бапқа сәйкес, сотқа дейін қамаудан немесе тұтқындаудан басқа жазаларға тыйым салынады, ал қамау сотталушының сотқа келуін қамтамасыз ету үшін қажетті деңгейден аспауы керек. UCMJ терминологиясында «тұтқындау» дегеніміз – белгілі бір географиялық шекараларға физикалық шектеу салуды білдіреді. «Ұстау» дегені, АҚШ әскери заңнамасында, көптеген құқықтық жүйелерде әдетте тұтқындау деп аталады.
Соттардың құрамы
UCMJ 25-бабына сәйкес, сот мүшелері қарулы күштер қатарынан шақырушы орган тарапынан таңдалады. АҚШ-тың Конституциясында және Құқықтар Жарғысында американдық азаматтарға қазылар алқасымен сотталу құқығы кепілдік берілгенімен, қарулы күштерді тәртіпке келтіру ережелерін белгілеу Конгресске жүктелді. Бастапқыда Конгресс, кездейсоқ қазылар алқасын таңдау принципіне қайшы келе отырып, шақырушы органның әскери сот мүшелерін жеке таңдау дәстүрін сақтап келді. Бұл тәжірибе әділ сот процесіне кедері келтіретініне қатысты зерттеулер жүргізілуде. Әскери сот – шақырушы органның бұйрығымен құрылған және тағайындалған, арнайы құрылған трибунал болып табылады. Трибунал командирдің сотқа жолдаған айыптамалар жиынтығын қарастыру мақсатында құрылады. Шақырушы орган АҚШ Конгресі ұсынған заңдық талаптарды ескере отырып, әскери соттың "алқасын" немесе қазылар алқасын таңдауда "ең білікті" деп танылған адамдарды қарастырады. Әскери сот мүшелері, әдетте, шақырушы органның басшылығында болады және "дәлелдерге, ар-ожданға және әскери соттың ісін қарауға қатысты заңдарға сәйкес, айыпталушының ісін адал және бейтарап түрде қарауға" ант етеді. Ант беру арқылы алқа мүшелері оларды тағайындаған командирдің ықпалынан бас тартатындарын көрсетеді. Айыпталушы әскери қызметші болған жағдайда, алқаға әскери қызметшілердің тағайындалуын сұрауға құқылы. Тағайындалған немесе қорғауға алынған адвокат әскери судьяға да, алқа мүшелеріне де негізді шағымдануға құқылы. Алайда, әскери судья кез келген шағымның маңыздылығы мен заңдылығын анықтайды. Прокуратура мен қорғау әскери сот мүшелеріне қарсы бір реттен наразылық білдіруге құқылы. Айыпталушы да сот барысында "дау тудыруға негіздер пайда болған кезде" алқа мүшесіне қарсы шағымдануға құқылы. UCMJ шақырушы органның сотқа заңсыз әсер етуіне тыйым салады. Егер шақырушы орган әскери сот мүшелеріне заңсыз әсер еткен деген күдік туса, қорғау адвокаты соттың заңдылығын жоққа шығару туралы өтініш бере алады.
Дәлелдік жүктеме
Әскери сотта (азаматтық қылмыстық сотқа ұқсас) айыпталушы кінәсіз деп есептеледі, егер үкімет заңды және құзыретті дәлелдермен оның кінәлі екенін дәлелдей алмайынша. Айыпталушының кінәлілігіне қатысты қалған орынды күмән айыпталушының пайдасына шешілуі керек. Яғни, әскери қызметшіге "күмәнділік пайдасы берілуі тиіс"; немесе, тікелей айтқанда: дәлелдер мен сот процесінде айыпталушының кінәсіздігіне қатысты ешқандай орынды мүмкіндік немесе ықтималдық болмауы керек. Егер айыпталушыға өлім жазасын көздейтін қылмыс тағылса, онда кінәлі деп тану үшін бірауыздан шешім қабылдануы тиіс. Әйтпесе, қалған барлық қылмыстар үшін, әскери сот мүшелерінің үштен екі бөлігі "кінәлі" деп дауыс беруі керек. Егер айыпталушы әскери сот мүшелерінің алдында емес, жеке әскери судьяның қарауында сотталуды қаласа, онда кінәлі екенін әскери судья анықтайды. Азаматтық жүйеден айырмашылығы, "келісімге не келе алмаған қазылар алқасы" болмайды; кінәлі деп тану үшін қажетті дауысқа жетпеу "кінәсіз" деген үкімге әкеледі, бұл федералды үкіметтің сол оқиғадан туындаған қылмыс үшін айыпталушыны әскери сотта немесе федералды сотта қайтадан соттауына кедергі келтіреді. Дегенмен, "кінәсіз" деген үкім штат үкіметіне айыпталушыны сол қылмыс үшін штаттық азаматтық сотта соттауға кедергі келтірмейді. Жазаны өлім жазасын көздемейтін істер бойынша әскери судья, ал өлім жазасын көздейтін істер бойынша сот мүшелері тағайындайды. Яғни, егер айыпталушы әскери сот мүшелерінің кінәлі екенін анықтауына келіссе, сол сот мүшелері кінәлі деп танылған жағдайға сәйкес жазаны белгілейді. Егер айыпталушы жеке әскери судьяның қарауында сотталуды қаласа, онда соттан кінәлі деп танылған жағдайда, әскери судья жазаны тағайындайды. Қалған барлық жазалар жеке әскери судьяның қарауында немесе, егер айыпталушы мүшелер арқылы сотталуды қаласа, әскери сот мүшелерінің үштен екі бөлігінің келісімімен белгіленуі мүмкін. 2022 жылғы Қорғаныс туралы ұлттық заңға сәйкес, 2023 жылдың 27 желтоқсанынан бастап үкімет өлім жазасын сұрамаған жағдайларда, жалпы және арнайы әскери соттарда жазаны тағайындау тек әскери судьяның құзыретінде болады. 2022 жылғы Қорғаныс туралы ұлттық заңда белгіленгендей, 2023 жылдың 27 желтоқсанынан бастап, айыпталушылар енді өлім жазасын көздемейтін айыптар бойынша сот мүшелерінің жаза тағайындауын қалауға құқылы емес. Сот мүшелерінің жаза тағайындауы тек өлім жазасын көздейтін істерде қолданыла береді.
Апелляциялық шағымдар
Әрбір іс бойынша соттан кейінгі қайта қарау рәсімдері қарастырылған, алайда осы апелляциялық құқықтардың көлемі соттың белгілеген және шақырушы орган бекіткен жазаның ауырлығына байланысты. Пәндік тәртіптік жаза, қызметтен шығару, бір жыл немесе одан астам мерзімге бас бостандығынан айыру, немесе өлім жазасы көзделген істер тиісті әскери қылмыстық апелляциялық соттарда автоматты түрде қаралады. Бұдан әрі Қарулы Күштердің Апелляциялық Сотында қарау мүмкіндігі бар. Егер жаза жеткілікті түрде ауыр болмаса, апелляциялық шағым беру құқығы туындамайды.
Жинақтаушы органның тексеруі
Сотталған әрбір жағдайда сотқа шақырушы орган (әдетте сот процесін жалғастыруға бұйрық берген және әскери соттың мүшелерін таңдаған сол командир) істі қарап, қорытынды мен жазаны бекілеу туралы шешім қабылдауы тиіс. 2014 жылғы 24 маусымға дейін федералды заң бойынша сотқа шақырушы органның сотталған әскери қызметшінің пайдасына қорытындыны немесе жазаны өзгерту құқығы командалық өкілеттік болып саналды және соңғы болды. 2014 жылғы 24 маусымнан кейін сотқа шақырушы органның сотталған әскери қызметшіге көмек көрсету құқығы айтарлықтай шектелді. 2014 жылғы 24 маусымнан кейін сотқа шақырушы органдар, егер Әскери соттар туралы нұсқаулықта көрсетілген қылмыс үшін ең жоғары жаза екі жыл немесе одан аз болмаса, сот үкімін жеңілдете алмайды немесе оны ауырлығы төмен қылмысқа өзгерте алмайды. Сондай-ақ, шығарылған үкімде жұмыстан босату, арсыздықпен босату, жаман мінез-құлықтан босату немесе алты айдан астам мерзімге бас бостандығынан айыру болмаса ғана. Бұдан бөлек, сотқа шақырушы орган зорлау, жыныстық шабуыл, бала зорлау немесе зорлықпен содомия жасаған адамға қатысты сотта шығарылған нақты үкімге қарамастан, үкімді жеңілдете алмайды немесе оны ауырлығы төмен қылмысқа өзгерте алмайды. Сонымен қатар, 2014 жылғы 24 маусымнан кейін сотқа шақырушы органдар жазаны толық немесе ішінара тоқтата тұруға, жазаны қысқартуға, жазаны өтеуге немесе алты айдан астам мерзімге бас бостандығынан айыруға құқықсыз. Аталған жаза түрлерін жеңілдетуге қатысты шектеулерге ерекшеліктер бар: сотқа дейінгі келісім шарттары бойынша сотталған әскери қызметші кінәлі деп танылса, арсыздықпен босату жаман мінез-құлықпен босатуға ауыстырылады, немесе сотталған әскери қызметші басқа адамның тергелуіне немесе қудалануына "маңызды көмек" көрсеткен жағдайда.
Кешірім сұрау
Апелляцияның соңғы шарасы ретінде, сотталған әскери қызметкер АҚШ Президентіне Конституцияның ІІ бабының 2-тарауында берілген өкілеттіктер негізінде кешірім немесе рақым сұрауға да құқылы.
Апелляциядан кейін АҚШ Жоғарғы Сотына қол жеткізу
Кейбір шектеулі жағдайларда әскери қызметшілердің істері Жоғарғы Сотта қаралады. 2005 жылдан бері Конгресске әскери қызметшілерге өз істерін АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдану құқығын беруге бағытталған бірнеше заң жобасы ұсынылды. Алайда, бұл заң жобаларының ешқайсысы қабылданбады және 2010 жылдың өзінде де заң жобасы күтіліп отыр.