Кіріспе

Тереңдіктің жауынгерлері – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың 21-ші маусымының бірінші сериясы. Ол 1984 жылдың 5-13 қаңтары аралығында BBC1 телеарнасында аптасына екі реттен төрт бөлімнен көрсетілді. Сериалда екі адамдық күш одағы, Силуриандар мен Теңіз шайтандарының өкілдері – Жердің алғашқы билеушілері, 2084 жылы Жердегі теңіз асты әскери базасындағы ядролық қаруларды бақылау үшін күреседі.

Сюжет

2084 жылы Жер екі қарсы тұрған үлкен держава блогына бөлінген. Блоктардың бірі стратегиялық тұрғыдан маңызды орналасқан және қарсы блокты нысанаға алған ядролық қарулары бар құпия су асты базасын, 4-ші теңіз базасын құрған. База экипажын командир Воршак және оның аға офицерлері Нилсон, Булик, қауіпсіздік басшысы Престон және оқиға басталғанға дейін қаза тапқан лейтенант Майклз басқарады. Оқиға 4-ші теңіз базасының басқару пультінен басталады. Воршак пен Булик ұзақ қашықтықтағы сенсорларында ерекше нәрсе байқады, бірақ оны ұсақ техникалық бұзушылық деп есептеді. Шындығында, бұл бұзушылық – Силуриялық үштіктің жалғыз аман қалған өкілі Иктар басқаратын Силуриялық шайқас крейсері, оның қол астындағылары Тарпок пен Сцибус 4-ші теңіз базасын бақылап отыр. TARDIS ішінде Турлоу үйге қайту туралы ойын өзгертті, ал Бесінші Доктор Теганға Жердің болашағын көрсетуді жоспарлап отыр. TARDIS кеңістікте пайда болғанда, оған Sentinel Six, роботтық қару жүйесі шабуыл жасайды. Доктор TARDIS-ті 4-ші теңіз базасына материализациялап құтқарады. 4-ші теңіз базасында жаттығу ракеталық оқ ату жүргізілуде, бірақ уақытша синхронизация операторы Мэддокс өзінің жұмысына жеткілікті сенімді емес. Мэддокс жаттығудан кейін есінен танып қалғанда, Воршак Мэддокс өз міндеттерін орындамайынша немесе оның орнына басқа біреу тағайындалмаса, базаның жұмысы тоқтап қалатынын түсінеді. Нилсон мен базаның бас дәрігері доктор Солоу, олар қарсы блоктың жасырын агенттері, Мэддоксты компьютерлік жүйені жоюға бағдарламалауды жоспарлап отыр. Осы үшін олар Воршактан синхронизация операторының жұмысына көмектесу сылтауымен Мэддокстың дубликатты бағдарламалық дискісін беруін сұрайды. Воршак осыны істейді, ал Мэддокс базаның психохирургиялық бөліміне жіберіледі. Турлоу лифтті шақырып, экипажға олардың және Доктордың келгенін хабарлайды, оларды Престон тұтқындайды. Силуриялықтар бірінші топтың Теңіз шайтандарын және олардың шебер қолбасшысы Совиксті қайта тірілтеді. Силуриялықтар мен Теңіз шайтандары базаға шабуыл жасайды, ал Доктор монитор экранында олардың кемесін таниды, Воршакқа оларға оқ атуды ескертуге тырысады. Воршак оны елемейді, нәтижесінде базаның қорғаныс жүйесі Силуриялықтардың бұрылыс сәулесімен бейтараптандырылады. Содан кейін Силуриялықтар Myrka атты үлкен теңіз монстрына шабуыл тапсырады, ол 1-ші шлюзге шабуыл жасайды, ал Теңіз шайтандары базаның 5-ші шлюзіне шабуыл жасайды. Шабуылдар кезінде Солоу мен Нилсон Мэддоксты белсенділендіреді, ол жабдықты бұзады. Карина әскербасына күдік туғанда, Нилсон Мэддоксты оны өлтіруге мәжбүрлейді. Мирка басқару пультіне қарай беттейді, адамдарды электр тогымен соқтығыстырып өлтіреді, соның ішінде доктор Солоу, бірақ Доктор ақырында ультракүлгін сәуле генераторын қолданып Мирканы жояды. Силуриялықтар "манипулятор" деп аталатын құрылғыны дайындап, базаға келуге дайындалады. Теңіз шайтандары 5-ші шлюзден өтіп, басқару пультіне қарай шабуыл жасайды, олардың жолындағы барлық адамды өлтіреді. Солоудың серігі Нилсон сатқын болып танылады және Теганды тұтқынға алып қашуға тырысады, бірақ Доктор оны ультракүлгін құрылғысымен соқыр етеді. Теңіз шайтандарының тобы келіп, Нилсонды өлтіреді, ал Теган мен Докторды тұтқынға алып, қазір Силуриялықтардың бақылауындағы басқару пультіне әкеледі. Доктор Иктарды таниды және оны 4-ші теңіз базасы экипажының қырғынына қатысқандығы үшін сөксітеді. Иктар олардың мақсаты адамзатты өзін-өзі жоюға итермелеу, жаһандық соғысты бастау екенін айтады. Доктор басқару пультінен қашып, жорғалаушыларға қарсы қолдануға болатын нәрсені іздейді. Ол барлық жорғалаушы жануарлар үшін қауіпті гексахромит газы бар цилиндрлерді табады. Престон Докторды газды барлық Силуриялықтар мен Теңіз шайтандарына қолдануға шақырады. Доктор қатаң түрде бас тартады және Престонды геноцидті жақтаушы деп айыптайды. Турлоу Силуриялықтардың зымырандарды атқан жағдайда не істейтінін еске салғанда, Доктор ойын өзгертті. Ол басқа, зиянсыз нәрсені таба алмағандықтан, газды орталық ауа сорғысына қосып қоюға кіріседі. Докторды Саувикс сорғыны іске қосуға мүмкіндік бермес бұрын табады, Престонды Саувикс өлтіреді, оны газбен бүркіп, Булик өлтіреді. Силуриялықтар зымырандарды атқылауға дайындалғанда, Доктор газды желдету жүйесіне жібереді. Булик газдың ағып кетуін қамтамасыз ету үшін химиялық қоймада қалады, ал Доктор және оның серіктері басқару пультіне Силуриялықтарды тоқтатуға тырысады. Жауынгерлер газдың әсерінен құлап түседі, ал Доктор Теган мен Турлоуға оларды тірі қалдыру үшін Силуриялықтарға оттегі беруді бұйырады. Доктор, Воршак көмегімен, синхронизация операторы ретінде жабдыққа қосылып зымырандарды тоқтатуға тырысады. Доктор сәттілікке жетеді, бірақ Воршак Иктардың қолынан қаза табады, ал Иктар Турлоудың қолынан қаза табады, Доктор, оның серіктері мен Булик ғана аман қалады. Көңілі құлазып, Доктор: "Басқа жол болуы керек еді" дейді.

Қалыптастыру жазбалары

Каскадер Гарет Милн, "Қара орхидея" (1982) фильмінде Джордж Кранлидің рөлін ойнаған, Доктор бірінші эпизодтың кульминациялық сахнасында резервтік актер ретінде Питер Дэвисонның орнына түсті. Доктор Солоуды ойнаған Ингрид Питт бұрын Джон Пертуимен бірге "Уақыт монстры" (1972) фильмінде Галлея патшайымын сомдаған. Тарпок рөлін кейін ойнаған Винсент Бримбл Джоди Уиттакермен бірге "Ангелдер ауылы" (2021) фильмінде Джеральд рөлінде ойнады. Сцибус рөлін сомдаған Стюарт Блейк 1983 жылғы "Бес дәрігер" арнайы фильмінде командир ретінде пайда болды, ал Том Бейкермен бірге "Ширалу жағдайы" (1980) фильмінде Золдаз рөлінде ойнады. Осы эпизодты түсіру барысында Питер Дэвисон мен Джанет Филдинг Натан Тернерге сериалдан кететіндерін хабарлады.

Баспаға шығарылған

Бұл әңгімені бастапқыда Джонни Бёрн жазған, ал бұрынғы «Доктор Кто» сценарий редакторы Терренс Дикс оны романға айналдырып, 1984 жылы Target Books баспасында жариялаған. Дикс Доктордың силурийлермен болған бұрынғы тарихын толыққанды қайта баяндайды және Иктар олардың алғашқы кездесуінен аман қалғандығын нақтылайды. Сондай-ақ Дикс екі қарсыласатын адам супердержавасы – Шығыс және Батыс блогы екенін көрсетеді, бұл телеарнадағы түсірілімде нақты айтылмаған. Кітап 1992 жылы Алистер Пирсон салған жаңа мұқабасымен қайта басылды. 1995 жылы роман Питер Дэвисон оқыған аудиокнига ретінде BBC Audio арқылы шығарылды.

Үй медиасы

"Теңіздің батырлары" 1995 жылдың қыркүйек айында VHS форматында жарық көрді. Хикаяның түпнұсқа саундтрегі 2006 жылдың қазан айында "Жердегі монстрлар" жинағының бөлігі ретінде "Доктор Ху және Силуриандар" (1970) және "Теңіз шайтандары" (1972) сериалдарымен бірге CD-де шығарылды, ал байланыстыратын әңгімені Жанет Филдинг оқыды. CD жекелеген түрі 2008 жылдың қаңтарында қайта шығарылды. Сериал 2008 жылдың 14 қаңтарында "Доктор Ху және Силуриандар" және "Теңіз шайтандарымен" бірге "Беткей астында" деп аталатын DVD жинағының бөлігі ретінде жарық көрді. Бұл сериал сондай-ақ 2012 жылдың 7 наурызында Doctor Who DVD Files жинағының 83-ші нөмірінде жарық көрді.