Хрольф Гаутрексон және Торбьёрг сағасы

Кіріспе

Гролф Гаутрекссон сағасы – 13-шы ғасырда Исландияда жазылған скандинавиялық аңыз сағасы. Оның алдында «Гаутрекс сағасы» бар.

Қорытынды

Гаутрекр – Геат патшасы, Одинден тараған. Әйелі Альфхильдтен айырылып, санасы шашырап, мемлекеттік істерге немқұрайлы қарады және Альфхильдтің обасында бүркітін ұшырып уақытын өткізді. Оның екі ұлы болды: Кетилл мен Хрольфр Гаутрекссон. Кетилл әкесінің патшалығын мұра еткен ұлы батыр болды. Упсалада Швеция патшасы Эрик билік етті, оның жалғыз баласы – қыз, Торбьёрг есімді болды. Ол Эрикке қарамастан, еркекше мінез-құлық танытып, күреске бейім билеуші еді. Өзін Þórbergr деп атады және оны қыз немесе әйел деп атамауды талап етті. Сагада ол бірнеше рет Þórbergr konungr, яғни Торберг патша деп аталды. Дегенмен, сага оны әйел және патшайым деп те сипаттайды. Торбьёргтің әкесі оған Ulleråker патшалық иелігін сыйлады, онда ол үй сақшыларының тобын ұстады. Кетилл Хрольфқа патшайымға сүйіспеншілік білдіруге тырысуды ұсынды, ал Хрольф көп ойланбастан келісті. Оның інісі: «Упсаладағы патшаның қызын әйелге алу Солтүстік елдеріндегі ең құрметті неке болар еді» және «көптеген адамдардың денесі үлкен болғанымен, жүрегі кішкентай, ал сен, еркек болғаның үшін, әйелдермен сөйлесе алмауың ұятты нәрсе» деді. Хрольф қайраттанып, асырап алған бауыры Инджальд пен алпыс жақсы қаруланған жауынгерлерімен Торбьёргке барды. Торбьёрг тақ отырған күйінде, қару-жарақ киген болатын. Хрольф оған үйлену туралы ұсыныс жасағанда, ол дереу шабуылдап, қаруын алып, әскеріне «Торберг патшаны қорлаған ақымақты ұстап, байлап қойыңдар!» деп бұйрық берді. Хрольф қақпағын киіп, үй сақшыларына кетуге бұйырды, содан кейін ол басып қырылғанға дейін Торбьёргтің он екі батырын өлтірді, бірақ көптеген жауға қарсы тұра алмағандықтан қашуға мәжбүр болды. Оның серіктерінің барлығы Геатландқа тірі оралды. Шотландия мен Бретаньға жасаған викинг шабуылынан кейін Хрольф алты кемесі мен таңдалған экипажымен солтүстікке беттеді және Упсалаға жеткенше тоқтамады. Хрольф пен король Эрик арасындағы жаңа бейбіт келісімге қол жеткізілгеннен кейін, Хрольф патшайымға тағы да сүйіспеншілік білдіру үшін Ulleråker-ге барды. Торбьёрг Геатландта оның билігіне бағынбаса, қойшы болып қалатынын айқайлады. Аса қатал шайқастан кейін Торбьёрг тұтқындалды, соңынан Гаутректің ұлы Хрольфқа ғашық болып, оған үйленуге келісті. Осы кезде ол қару-жарағын әкесі, король Эрикке тапсырып, тігіспен айналыса бастады. Біраз уақыттан кейін Хрольф ағасы Кетилдің орнын басып, Геаттардың патшасы болды, бірақ бұл оқиға жазылмаған. Швеция дәстүріне сәйкес, ол Рольфсборгтағы Рольф төбесінде, Алингосқа жақын Белингеде жерленген.

Gautrekr was a Geatish king who descended from Odin himself. He lost his wife Alfhild and went somewhat out of his mind, ignored all matters of state, and spent all his time on Alfhild's burial mound, flying his hawk. He had two sons Ketill and Hrólfr Gautreksson, and Ketill became a great Viking who inherited his father's kingdom. In Uppsala ruled Erik, the king of Sweden, who had only had one child, Þornbjörg, born a daughter. She was a ruler who would rather fight and act manly to Erik's disdain. She also called herself by the masculine associated name Þórbergr, and insisted on not being referred to as a virgin or as womanly. She is called a few times throughout the saga Þórbergr konungr, king Thorberg. Throughout the saga it does keep referring to her as female and as queen, however. Þorbjörg's father gave her the royal estate of Ulleråker, where she kept a retinue of housecarls. Ketill suggested that Hrólfr make a try to woo the queen and after much hesitation, Hrólfr agreed. His brother said that "it would be the most noble marriage in the Northlands to have the daughter of the king at Uppsala for wife" and "many have little courage in a big body and it is a shame that you who are a man durst not speak to womenfolk". Hrólfr summoned his courage and went to Ulleråker with his fosterbrother Ingjald of Denmark and sixty well armed warriors to woo Thorbjörg. Þorbjörg was sitting on the throne, dressed in armor. When Hrólfr proposed, she rushed up, grabbed her weapons and ordered his men to "fetch and bind the fool who offended king Þórbergr". Hrólfr put on his helmet and asked his housecarls to leave and then he manfully slew no less than twelve of Þorbjörg's champions before he had to flee the overwhelming foe. Everybody in his company returned to Geatland alive. After a Viking campaign in the West to both Scotland and Brittany, Hrólfr steered his fleet of six ships and a selected crew northwards and did not stop until he reached Uppsala. When the new peace agreement between Hrólfr and king Erik had been established, Hrólf went to Ulleråker to propose once more to the queen. Þorbjörg screamed that she'd become a shepherd in Geatland before he had any power over her. After a hard fight Þorbjörg was captured and eventually she fell in love with Hrólf son of Gautrek and agreed to marry him, at which point she gave up her weapons to her father King Eirík and took up embroidery. After some time Hrólfr succeeded his brother Ketill as the king of the Geats, but that story was not recorded. According to a Swedish tradition, he is buried in Bälinge near Alingsås on Rolfsborg on Rolf's hill. .

Басылымдар мен аудармалар

Алты батырлық саға, ауд. Бен Ваггонер (Нью-Хейвен, КТ: Troth Publications, 2014). Хрольф Гаутрекссон: Викинг романы, ауд. Герман Палссон және Пол Эдвардс (Эдинбург: Southside, 1972). Солтүстік елдердің ежелгі әңгімелері, ред. Бьярни Вильхьяльмссон және Гудни Йонссон (Рейкьявик, 1943-1944), 3-том, 43-151 беттер. Түпнұсқа мәтін Snerpa сайтында.