Кіріспе

Исландияның саңыраулар тілі – Исландиядағы саңыраулар қауымының қол тілі. Ол Дания қол тіліне негізделген; 1910 жылға дейін исландиялық саңырау адамдар Данияда оқуға жіберілді, бірақ содан бері тілдер дамып, өзгешеленді. Ол мемлекет тарапынан ресми түрде мойындалады және ұлттық комитет тарапынан реттеледі. Исландия қол тілі ауызша исланд тілінен ерекшеленеді; 1999 жылы Исландия Білім министрлігі исландтық негізгі білім беру бағдарламасында Исландия қол тілінің саңырау адамдар үшін туған тіл, ал ауызша исланд тілі екінші тіл екенін мәлімдеді. Сондықтан исландиялық саңыраулар Исландия қол тілін туған тіл ретінде, ал исланд тілін екінші тіл ретінде үйренуі керек. Исландия қол тілінің белгілері мен Дания қол тілінің белгілерінің лексикалық сәйкестік деңгейін анықтау үшін зерттеу жұмыстары жүргізілді. Екі қол тілінің байланысты екені анықталды, бірақ талданған белгілердің 37%-ы құрылымы жағынан толығымен өзгеше, ал тағы 16%-ы ұқсас болғанымен, қол пішіні, орналасуы, қозғалысы немесе бағыты сияқты төрт параметрдің бірінде айырмашылықтары бар екені анықталды.

Географиялық таралуы

Исландиялық қол тілі Исландиядағы есімділердің туған тілі ретінде қолданылады. Көпшілігі Рейкьявик және айналасындағы аймақтарда тұрады. Заңның 5-бабында үкімет исланд қол тілі саласындағы білім беруді және хабардар етуді барлық жағынан қолдауға міндетті екендігі айтылған. 1874 жылы Палл газет мақаласында оқушыларын оқыту мақсаттарын баяндады. Ол оқушыларының өз ойларын жазу, қол тілі және ишара арқылы жеткізіп, түсінілуін қалады, ал исланд тілінде сөйлеуге немесе ерін оқуға мән бермеді. 1922 жылы студенттердің сөйлеу және тілді түсіну қабілеттерін саусақтап жазу және қол белгілерімен толықтыру мақсатында Данияның ауыз-қол жүйесі жаңа оқыту әдісі ретінде қабылданды.

Грамматика

Исландияның қол тілінде сөздердің реті қолданылатын етістікке байланысты шамалы өзгереді. Негізгі сөз тәртібі SVO; алайда, келісімді етістіктер қолданылғанда SOV және OSV сөз тәртібі де қабылданады. Исландияның қол тілінде барлық бес параметр бойынша минималды жұптар кездеседі. Исландия қол тіліндегі минималды жұптардың мысалдары: әке мен ата, олар қол пішіні бойынша ерекшеленеді; жасау және үйрету, олар бағыты бойынша ерекшеленеді; көңілді және ауру, олар қозғалысы бойынша ерекшеленеді; ана мен қызыл, олар орналасуы бойынша ерекшеленеді; соңында, әпке мен бауыр, олар қол қимылдарымен (немесе қолсыз белгілермен) ерекшеленеді.

Морфология

Исландиялық ым тілінде жеке есімдіктерде көпше түрін көрсету үшін, жекеше белгісінен басталатын индекске доға қосылады. Исландиялық ым тілінде жиырма бес келісім етістігі бар; келісімнің белгілері – қолдың қозғалысы, қолдың бағыты немесе олардың екеуі де.