Экономикалық прогрессивизм: Саяси-экономикалық философиясы

Кіріспе

Саяси және экономикалық философия

Экономикалық прогрессивизм немесе фискалдық прогрессивизм – әлеуметтік демократтар мен саяси прогрессивтердің әлеуметтік-экономикалық принциптерін қамтитын саяси және экономикалық философия. Бұл көзқарастар көбінесе әлеуметтік әділдік тұжырымдамасына негізделген және мемлекеттік реттеу, әлеуметтік қорғау және қоғамдық игіліктерді сақтау арқылы адамның тұрмыс жағдайын жақсартуды мақсат етеді. Оны экономикалық өсімге қатысты прогресс деген жалпы түсінікпен шатастыруға болмайды. Экономикалық прогрессивизм капиталистік нарықтардың шектеулі мемлекеттік реттеумен жұмыс істеуге қалдырылуының бәсекесіздікке, ірі бизнеске, үлкен корпорацияларға және байларға артықшылық беру арқылы әділетсіз екенін алға тартады. Прогрессивтер әділ нарық байлықты тең бөлуді қамтамасыз етуі керек деп санайды, бірақ көптеген елдерде байлардың табысы пропорционалды емес. Сондықтан прогрессивтер нарықты мемлекеттік қорғау арқылы бақылауды қолдайды, бұл жоғары әлеуметтік мобильділікті қамтамасыз етеді, табыс арасындағы теңсіздікті азайтады және шеттетуді жояды деп санайды. Прогрессивті саясатқа прогрессивті салықтар, байлықтың теңсіздігін азайтуға бағытталған табысты қайта бөлу, мемлекеттік қызметтердің кең ауқымды жиынтығы, барлық азаматтарға арналған денсаулық сақтау, күшпен жұмыссыздыққа қарсы тұру, мемлекеттік білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, ең төменгі жалақы заңдары, монополияға қарсы заңдар, жұмысшылардың және кәсіподақтардың құқықтарын қорғайтын заңдар және әлеуметтік мемлекет жатады. Прогрессивті экономикалық философия әдетте экономикалық либерализмге, еркін нарыққа және австриялық және чикаголық экономиканың тұжырымдарына қарсы қойылады. Экономикалық прогрессивизмді қолдайтын көптеген ұйымдар капитализмді сынаудан бастап, капитализмге қарсы болуға дейін сипатталады және кейнсиандық, марксистік және басқа да солшыл әлеуметтік-экономикалық мектептерге негізделген принциптер мен саясатты қамтиды. Экономикалық прогрессивизмді әлеуметтік және экономикалық проблемаларға, мысалы, байлыққа құмарлыққа, экологиялық расизмге, кері тоталитаризмге, нарықтық фундаментализмге, жалақы құлдығына және «байлар үшін социализм, кедейлер үшін капитализм» сияқты жағдайларға жауап ретінде де қарастыруға болады, сонымен қатар капитализм мәдениетіне, өркендеу теологиясына және жеке бастың күштілігіне қарсы аргумент ретінде де қарастырылуы мүмкін.

Economic progressivism or fiscal progressivism is a political and economic philosophy incorporating the socioeconomic principles of social democrats and political progressives. These views are often rooted in the concept of social justice and have the goal of improving the human condition through government regulation, social protections and the maintenance of public goods. It is not to be confused with the more general idea of progress in relation to economic growth. Economic progressivism is based on the idea that capitalist markets left to operate with limited government regulation are inherently unfair, favoring big business, large corporations and the wealthy. Progressives believe that a fair market should result in a normal distribution of wealth, but in most countries the wealthy earn heavily disproportionate incomes. Hence, progressives advocate controlling the markets through public protections that they believe will favor upward mobility, diminish income inequality and reverse marginalization. Specific economic policies that are considered progressive include progressive taxes, income redistribution aimed at reducing inequalities of wealth, a comprehensive package of public services, universal health care, resisting involuntary unemployment, public education, social security, minimum wage laws, antitrust laws, legislation protecting workers' rights and the rights of trade unions and a welfare state. The progressive economic philosophy is typically defined in opposition to economic liberalism, laissez faire and the conclusions of Austrian and Chicago economics. Many organizations that promote economic progressivism can be characterized from a range of applying criticism of capitalism to being anti capitalist and include principles and policies based on Keynesianism, Marxism and other left wing schools of socioeconomic thought. Economic progressivism can also be seen as a potential response to and treatment of social and economic problems such as affluenza, environmental racism, inverted totalitarianism, market fundamentalism, wage slavery, and "socialism for the rich and capitalism for the poor" as well as a counter argument to the culture of capitalism, prosperity theology and rugged individualism.

Шолу

Экономикалық прогрессивизм 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Батыс әлемінде пайда болған ірі саяси прогрессивті қозғалыспен байланысты. Осы кезеңде бұл қозғалыс және оның идеялары қоғамды сипаттаған бос нарық экономикасына және күшейе берген әлеуметтік-экономикалық теңсіздікке тікелей қарсы шықты. Экономикалық прогрессивизм термині, әсіресе прогрессивті салық салу, әлеуметтік көмек және жалпы солшыл экономикалық шараларды сипаттағанда, әлемнің басқа бөліктерімен салыстырғанда АҚШ-та ерекше маңызға ие. Еуропа елдері халықты одан ары солға жылжудан аулақ ұстау үшін әлеуметтік демократиялық немесе оңшыл үкіметтер арқылы әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерін құрды. Ал Африка мен Азиядағы дамымаған және отаршылдықтан кейінгі елдер халықты әлеуметтік және экономикалық жағдайларын жақсартуға бағытталған әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерін енгізу дәстүрін қалыптастырды. Экономикалық прогрессивизмнің дамуы әлемнің әртүрлі аймақтарында едәуір өзгеше болды.

Еуропадағы

Еуропадағы прогрессивті экономикалық саясаттың тарихы сәл ұзағырақ, және көптеген саясаттар «прогрессивті саясат» деп тікелей аталмаған. Ұлыбританияда Англия мен Уэльсте 16 ғасырдан бері Англияның кедейлер заңдары қолданылып келді. Бұл заңдар ХХ ғасырға дейін әртүрлі кезеңдерде бірнеше өзгерістерге ұшырады, содан кейін Либералдық партия бүкіл елде бірқатар әлеуметтік реформаларды жүзеге асырды. 1906 жылдан 1914 жылға дейінгі либералдық әлеуметтік реформалар еңбек заңдарын күшейтті, кәсіподақтардың беделін арттырды, білім беруді кеңейтті және қарттарға зейнетақы жүйесін енгізді. Германияда канцлер Отто фон Бисмарк қазіргі индустриалды қоғамдағы алғашқы толыққанды әлеуметтік мемлекетті құрды. Социализмнің ықпалын шектеу және жұмысшы табын жібіткен үшін Бисмарк мемлекеттік социализмді қолданып, 1880 және 1890 жылдары бірқатар заңдарды қабылдады. Олардың ішінде Жұмысшыларды қорғау туралы заң, Денсаулықты сақтандыру туралы заң, Апаттарды сақтандыру туралы заң және Қартаю және мүгедектікке қатысты сақтандыру туралы заң бар, олардың барлығы жаңа құрылған неміс ұлттық мемлекетінің әл-ауқатын арттыруға бағытталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропа бойынша әл-ауқат мемлекетінің прогрессивті экономикалық саясаты айтарлықтай кеңейді. Бұл сол елдердің ішкі саясатында көрініс тапты. Германияда солшыл социал-демократтар мен оңшыл христиан-демократтар арасында күрес болды. Ұлыбританияда бұл күрес лейбористер мен консерваторлар арасында өтті. Әл-ауқат мемлекеті және прогрессивті салық салу сияқты саясаттар бүкіл Еуропа бойынша қалыптасты. Скандинавия елдері жоғары прогрессивті салық ставкалары мен кең ауқымды әлеуметтік схемаларды енгізуде үлгі көрсетті. Алайда, неолибералдық еркін нарық экономикасының күшеюі ХХ ғасырдың соңында прогрессивті экономиканың төмендеуіне әкелді, әсіресе Ұлыбританияда, Маргарет Тэтчердің премьер-министрлігі кезінде күшті кәсіподақтар таратылды, мемлекеттік шығындар азайтылды және 1980-ші жылдары жекешелендіру күшейді, бұл 1990-шы жылдары да жалғасты. Үлкен дағдарыстан кейін мемлекеттік шығындарды арттыру қажеттігіне деген сұраныс қайта жанданды. Еуропадағы Үлкен дағдарыс кезінде пайда болған антиаустериті (қарсы үнемдеу) қозғалысына Грекия, Испания және Ұлыбритания сияқты елдер қатысты. Атлантика арғы жағындағы «Уолл-стритті басып алу» қозғалысы сияқты, адамдар қаржылық құлдырауға үкіметтің жауабына наразылық білдіре бастады, бұл бюджет тапшылығын басқару үшін мемлекеттік шығындарды қысқартуды білдірді. Бұл денсаулық сақтау, білім беру және басқа да әлеуметтік жәрдемақылар сияқты шараларға жұмсалатын қаражатты қысқартуға әкелді.

Progressive economic policies in Europe have a slightly longer history and many of the policies are not explicitly termed as "progressive politics". In Britain, England and Wales had the English Poor Laws in place since the 16th century. The laws existed under various period undergoing several modifications until the 20th century, when the Liberal Party implemented several welfare reforms across the country. The Liberal welfare reforms from 1906 to 1914 strengthened labour laws and the position of trade unions, expanded education and introduced a pension system for the elderly, among other things. In Germany, chancellor Otto von Bismarck created the first comprehensive welfare state in modern industrial society. To curb the influence of socialism and to appease the working class population, Bismarck employed State Socialism and implemented a series of laws during the 1880s and 1890s. These included the Workers Protection Act, the Health Insurance Bill, the Accident Insurance Bill and the Old Age and Disability Insurance Bill, all designed to increase the welfare of the newly create German nation state. Progressive economic policies in terms of the welfare state expanded significantly across Europe in the post World War II period. This manifested in the domestic politics in those countries. In Germany, one had the struggle between left leaning Social Democrats and the right leaning Christian Democrats. In the United Kingdom, the struggle was between Labour on the left and the Conservatives on the right. The welfare state and policies such as progressive taxation emerged throughout Europe. Scandinavian nations became exemplary in introducing steep rates of progressive taxation and extensive welfare schemes as part of their Nordic model. However, the rise of neoliberal free market economics led to a decline in progressive economics towards the end of the 20th century, particularly in the United Kingdom, where the premiership of Margaret Thatcher saw the dismantling of powerful trade unions, reduction of government expenditure and increased privatisation in the 1980s which continued throughout he 1990s. The aftermath of the Great Recession saw the resurgence of a demand for a return to increased government expenditure. The anti austerity movement that emerged during the Great Recession in Europe saw countries such as Greece, Spain and the United Kingdom. Like the Occupy Wall Street movement across the Atlantic, people started protesting government response to the financial meltdown which involved cutting down of government spending to manage budget deficits. This involved cutting spending on measures such as healthcare, education and other social welfare benefits.

АҚШ-та

АҚШ-та "прогрессивті" термині көбінесе неолибералдық еркін нарық идеологиясымен қарама-қайшы келеді. Прогрессивті қозғалыс 1890-1920 жылдар аралығында "Прогрессивті дәуір" деп аталатын кезеңде пайда болды. Осы кең ауқымды саяси қозғалыстың ішінде сыбайлас жемқорлыққа және әлеуметтік теңсіздікке қарсы күреске қатар, капитализмнің ең нашар көріністерін басуға бағытталған экономикалық саясат енгізілді. Бұл дәуір Америка Еңбек Федерациясы сияқты еңбек одақтарының өсуімен, еңбек құқықтарының кеңейтілуімен, ірі монополиялық фирмалар мен салаларды бағытқа алған монополияға қарсы заңдардың қабылдануымен және жоғарғы табысқа иелерге салынатын салықтардың артуымен ерекшеленді. Прогрессивті экономикалық саясат "Алтын ғасыр" кезеңіндегі ірі бизнес билігінің артық өсуіне және байлық пен биліктің қоғамның өте тар шеңберінде шоғырлануына жауап ретінде қалыптасты. Осы кезеңде табыс салығының 1913 жылы енгізілуі сияқты маңызды экономикалық саясаттар жүзеге асырылды. Алғаш рет 1897 жылы Нью-Йорк штатында мұра салығы енгізілді. 1924 жылға қарай 10 миллион доллардан астам құнды мүлікке 40% мөлшерінде салық салынатын болды. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде демократ Франклин Д. Рузвельт әкімшілігі "Жаңа саясат" бағдарламасын жасады. Үкімет шығыстарды арттыру арқылы экономикалық өсімді ынталандыруға белсенді түрде араласты, бұл кейнсиандық экономикалық саясатты қолдану болды. Осы мақсатта мемлекеттік субсидиялар мен инфрақұрылым, ауыл шаруашылығы және тауарлар сияқты түрлі салаларға инвестициялар жасалды, бұл фискалдық саясаттың құралы ретінде қолданылды. АҚШ-тағы Ұлы депрессия жаппай жұмыссыздық пен кедейлікпен сипатталды. "Жаңа саясат" бағдарламасы тұрғын үйлер, көлік инфрақұрылымы, мемлекеттік басқару және ауыл шаруашылығы сияқты көптеген ірі инфрақұрылымдық жобаларға инвестициялар арқылы жұмыс орындарын құрды. Сонымен қатар, өнеркәсіптегі мемлекеттік қызметті бақылау үшін Мемлекеттік жұмыстар басқармасы сияқты мемлекеттік органдар құрылды. Сол кезден бастап 1960 жылдардың соңына дейін демократ Линден Б. Джонсонның "Ұлы қоғам" бағдарламасы аясында өнеркәсіпке, білім беруге, денсаулық сақтауға және халықтың жалпы әлеуметтік әл-ауқатына инвестициялар салу бойынша үкіметтік белсенділік күшті болды. 1980 жылдары республикашыл Рональд Рейган президент болған кезде неолибералдық еркін нарық экономикасы үкіметтік саясатта қайтадан маңызды орын алды. Бұл кезең өнеркәсіп, денсаулық сақтау және білім беру салаларын жекешелендірудің күшеюімен сипатталды. Бұған қоса, бизнеске салынатын салықтардың төмендеуі және үкіметтің фискалдық саясатқа тәуелділігінің азаюы байқалды, оның орнына ақша-кредиттік саясатқа көбірек жүгінуге көшті. 2000 жылдардың соңындағы Ұлы дағдарыстан кейін прогрессивті экономика қоғамдық пікірталысқа қайтадан оралып келді, себебі халықтың үлкен бизнеске басымдық беретін үкіметтік саясатына және банктерді құтқаруға наразылығы "Уолл-стритті басып алу" қозғалысының пайда болуына әкелді. Содан кейін Вермонт сенаторы Берни Сандерс пен оның прогрессивті салық салу, барлық азаматтарға арналған жалпы денсаулық сақтау (баршаға арналған медициналық көмек) және тегін жоғары білім беру сияқты саясаты бүкіл елде кең танылды. Сандерс 2016 және 2020 жылғы президенттік сайлау алдындағы іріктеу кезеңдерінде демократиялық партияның президенттік тізіміне үміткер болды, бірақ бәсекелестеріне жеңілді. Дегенмен, оның саясаты сол уақыттан бері танымалдылығын арттырып, кең қабылдауға ие болды. Содан бері демократиялық партияның прогрессивті экономикалық саясатты жақтаған көптеген саясаткерлері ұлттық деңгейде беделге ие болды. Олардың арасында 2020 жылғы демократиялық партияның президенттік тізіміне үміткер болған сенатор Элизабет Уоррен және Конгресс Прогрессивті тобының мүшелері бар. Тіпті республикашыл партияның өкілдері де экономикалық прогрессивизмді жақтады (бірақ әлеуметтік әділдік риторикасынан гөрі популистік және дәстүршілдік риториканы қолданды).

In the United States, the term progressive is often contrasted with neoliberal free market ideology. The progressive movement emerged during the 1890s and 1920s in the so called Progressive Era. Within this larger political movement tackling corruption and social inequalities was the introduction of economic policies that aimed to neutralise the worst excess of capitalism. This era was marked by the growth of labour unions such as the American Federation of Labour, the expansion of labour rights, the establishment of antitrust laws targeting major monopolistic firms and industries and an increase in taxation of the upper class. Progressive economic policies emerged as a response to the excessive big business power and the concentration of wealth and power amongst a very small fraction of society during the Gilded Age. This period introduced many landmark economic policies, including the introduction of an income tax in 1913. The estate tax also introduced in 1897, first in the state of New York. By 1924, estates valued at more than $10 million were taxed a rate of 40%. During the Great Depression in the 1930s, Democratic President Franklin D. Roosevelt's administration created the New Deal programme. The government become heavily involved in stimulating economic growth through increased expenditure, following Keynesian economic policies of using fiscal policy through government subsidies and investment in various industries like infrastructure, agriculture and commodities to provide to increase economic output. The Great Depression in the United States was marked by massive unemployment and poverty. The New Deal programme provided jobs through investment in many large infrastructure projects such as housing, transport infrastructure, civil administration and farming. There was also the creation of government departments such as the Public Works Administration to oversee government activity in industry. From then until the late 1960s, with Democratic President Lyndon B. Johnson's Great Society program, there was significant government activity in investing in industries, education, healthcare and general social welfare of the population. During the presidency of Republican Ronald Reagan in the 1980s, neoliberal free market economics came back into prominence in government policy. This period was characterised by increasing privatisation in industries, healthcare and education. It was also marked by a decrease in taxation of businesses and a decrease in government reliance of fiscal policy, with increasing use of monetary policy instead. Progressive economics made a comeback to the forefront public discourse after the Great Recession of the late 2000s, when people's dissatisfaction with government policies favouring big business and the bailout of banks led to the emergence of the Occupy Wall Street movement. Subsequently, Vermont Senator Bernie Sanders and his policies of progressive taxation, universal healthcare for all (Medicare for All) and free higher education, amongst others, also gained prominence across the country. Sanders, who ran for the Democratic presidential nomination in both the 2016 and 2020 presidential primaries, lost out to his rivals in securing the nomination. However, his policies have seen a rise in popularity and mainstream acceptance within the time period. Since then, many other politicians from the Democratic Party advocating progressive economic policies begun to gain prominence nationally. Among them are Senator Elizabeth Warren, who also sought to win the 2020 democratic presidential nomination, along with members of the Congressional Progressive Caucus. Even some in the Republican Party have advocated for economic progressivism (but using populist and traditionalist rather than social justice rhetoric).