Кіріспе

Австралиялық кинорежиссер (1897–1959)

Чарльз Эдвард Шоуэлл OBE (7 қазан 1897 – 11 қараша 1959) – австралиялық режиссер, продюсер және сценарист, сондай-ақ австралиялық армия генералы сэр Гарри Шоуэллдің туысы. Ол 1940 жылы «Қырқ мың атты» және 1955 жылы «Жедда» фильмдерін жазып, түсіргенімен белгілі. Оның әйелі Эльза Шоуэлл оның киножобаларында жиі серік болған.

Отбасы

Чарльз Эдвард Шоувел 1897 жылдың 7 қазанында Квинсленд штатындағы Уорвик қаласында Джеймс Аллан Шоувел мен оның әйелі Сьюзан Изабелланың (қызметтес аты Барнс) ұлы болып дүниеге келді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Палестинадағы Австралия жеңіл атты әскерінің және кейін Шөлдегі атты корпустың қолбасшысы болған генерал сэр Гарри Шоувелдің сіңілі баласы болды. Оның әкесі, мал шаруашылығымен айналысушы, 53 жасында Бірінші дүниежүзілік соғыста Палестина және Синайда әскери қызметке шақырылды. Шоувелдер 1685 жылы Франциядан Англияға қашқан француз гугеноттарының ұрпақтары еді және олар британдық армияда қызмет ету дәстүрін қалыптастырды. Австралиялық Шоувелдер 1839 жылы Үндістан армиясынан зейнетке шығып, Жаңа Англия аймағында пионер болған Чарльз Шоувелден тараған. Шоувел Норманби мемлекеттік мектебінде (қазіргі Муттапилли мемлекеттік мектебі), Саутпорт мектебінде және Квинслендтегі Ипсвич грамматикалық мектебінде білім алды.

Алғашқы кино жұмысы

Мектепті бітіргеннен кейін ол Квинслендтегі шаруашылықтарда, сондай-ақ әкесі соғыста болған кезде отбасылық шаруашылықта жұмыс істеді. Одан кейін коммерциялық өнерді оқып, Сиднейде актерлық шеберлік сабақтарына қатысты. Ол фильмдерге қызығушылық танытып, өндіріс көмекшісі ретінде жұмысқа алу үшін шоумен Реджинальд "Сноуи" Бейкерді мазалады; көбінесе ол жылқыға жауапты болды. Шаувел Бейкермен бірге "The Shadow of Lightning Ridge" (1920) және "The Jackeroo of Coolabong" (1920) фильмдерінде жұмыс істеді, сондай-ақ "Robbery Under Arms" (1920) фильміне көмектесті.

Ол 1921 жылы Муттапиллиде Англия шіркеуінің Санкт-Айдан шіркеуін жобалады (шіркеу 1974 жылы жабылып, қазір жеке тұрғын үй ретінде пайдаланылады).

Голливуд

Шауэл 1922 жылы Бейкердің ізімен Голливудқа өз қаржысымен келді және біраз уақыт көмекші актер, жарық операторы, жарнамашы және каскадер сияқты түрлі жұмыстар атқарды. Оның жұмыс істеген фильмдерінің арасында "Түнгі жат жүргіншілер" (1923) бар.

Моунби көбелі (1926)

Шамамен бір жылдан кейін Австралияға оралған Шаувел Квинсленд бизнесмендері мен достарынан өзінің алғашқы фильмі "Мунбидің көбелегін" түсіру үшін қаржы алды. Бұл қаланың ысырапты өмірі мен нағыз ауылдың арасындағы тақырыпты зерттейтін романтикалық мелодрама болды. "Мунбидің көбелегі" – қаланың жарықтарына тартылып, байлығын жоғалтқан, бірақ соңында үйіне оралып, әкесінің сенімді малшысымен махаббатты табатын ауыл қызы. Фильмнің табысы Шаувелге екінші фильмге қаражат жинауға мүмкіндік берді.

Гринхайд (1926)

Гринхайд қаласында қалалық қыз мал фермасында өмірге бейімделуге тырысады және бірте-бірте өзіне керісінше, өте үнсіз бұшманмен махаббат табады. "Мунби" сияқты, бұл фильм де Брисбенге жақын Харрисвиллде түсірілді, түсірілімге жергілікті тұрғындар шақырылып, қала шетіндегі "Саммерлендс" отбасылық меншігінің төңірегіндегі жерлер пайдаланылды. "Гринхайд" фильмін түсіріп жатқанда ол Эльза Мей Уилкокспен (кәсіби аты Эльза Сильвани) танысып, 1927 жылы оған үйленді. Олардың некесінен кейін ол онымен бірге саяхаттап, түсірілімдерінде көмектесті. Екі үнсіз фильм де 1926 жылы шығып, Австралияда белгілі бір табысқа ие болды. Алайда Шаувел дыбысқа көшуге байланысты үнсіз фильмдерін Голливудта көрсетуге мүмкіндік таппады. Шаувел Австралияға қайтып, Ұлы депрессия кезінде кинотеатр директоры болып жұмыс істеді.

"Байлық" сағаты (1933)

1933 жылы ол өзінің алғашқы дыбысты фильмін жасады: Эррол Флинн Флетчер Кристиан рөлінде ойнаған "Баунти" іздерінде. Флинн Голливудқа аттанғанға дейін осы фильмде түсті. Фильм қайта жаңғырту мен деректі фильм элементтерін біріктірді, көтерілістің өзіне емес, оның салдарына көбірек назар аударды. Көтеріліс оқиғасына ұзақ соңғы сөз ретінде Шоуэллдер Питкэрн аралына сапар шекті және аралда үш ай бойы тұрып, ұрпақтарының қызықты түсірілімдерін жасады. Ол сондай-ақ, цензурамен уақытша мәселе тудырған, жалаңаш кеуделі Таити бишілерінің кадрларын қосты.

Мұралық (1935)

1935 жылы Шауэл Австралия тарихының панорамалық көрінісін ұсынатын "Мұра" атты туындысы үшін Ұлт Достастығы үкіметінің конкурсында жеңіске жетті. Ол ақтар қоныстанған ең алғашқы күндердің (1788 жыл) кейіпкерімен басталады, оның күресі, махаббаты мен үйленуі көрсетіледі, содан кейін оқиға қазіргі ұрпаққа көшеді, мұнда түпкілікті кейіпкерлердің ұрпақтары арасындағы махаббат аяқталған оқиғаға нүкте қояды. Қазіргі басты кейіпкер шөл даладағы мал шаруашылығымен айналысады, ал қазіргі басты кейіпкер әйел – сарапты ұшқыш.

"Қырық" (1936)

1936 жылы ол Австралияның Қиыр Солтүстік Квинсленд штатындағы Кейп-Йорк аймағында түсірілген "жунгли тарихы" - "Беделсіз" фильмін жасады. Бұл Австралияда түсті түсірілген алғашқы көркем фильм болды, және Австралияда түсті өңдеу мүмкіндігі болмағандықтан оны шетелде өңдеуге тура келді. "Джедда" фильмі үшін Шоуэллдер басты рөлдерге австралиялық аборигендерді іздеді; басты актер Роберт Тудавалиде олар керемет табиғи қабілеті бар адамды тапты. Бұл екі фильм де Австралия киноиндустриясы импорттық фильмдермен бәсекелесе алмай, дерлік тоқыраған кезеңде түсірілді.

Мұра

Эльза мен Чарльз Шоуэлдің кино өнеріне қосқан үлесінің құрметіне 1992 жылы Австралия киноиндустриясына елеулі әсер еткендерді марапаттау үшін Шоуэл сыйлығы тағайындалды. Ол жыл сайын Голд-Кост кинофестивалінде табыс етіледі. Сиднейдің Паддингтон ауданындағы «Chauvel Cinema» артхаус кинотеатры оның құрметіне аталған. Чарльз Шоуэл 2013 жылы қайтыс болғаннан кейін Квинсленд бизнес лидерлерінің Даңқ залына енгізілді. 2009 жылы Q150 мерекелік шаралары аясында Чарльз Шоуэл «Әсерлі суретші» рөлі үшін Квинслендтің Q150 иконасы ретінде жарияланды.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1920 Қолға түсіру Under Arms актёр, режиссері Кеннет Брэмптон 1920 Жарық көлеңкесі актёр, режиссері Уилфред Лукас 1920 Кулабонгтың қарулы адамы актёр, режиссері Уилфред Лукас 1922 Капитан Fly By Night актёр 1922 Шөлден келген адам актёр 1923 Түндегі бейтаныстар актёр 1926 Ай көбелегі режиссер / продюсер / сценарийші 1926 Жасыл терілі режиссер / продюсер / сценарийші 1933 Баунтидің іздерінде режиссер / продюсер / сценарийші 1935 Мұрагерлік режиссер / продюсер / сценарийші 1936 Цивилизацияланбаған режиссер / продюсер / сценарийші 1936 Ренгл Риверс сценарийші (Эльза Шоувелмен бірге), режиссері Кларенс Г. Баджер 1937 Экрандық сынақ режиссер / продюсер 1940 Қырық мың атты режиссер / продюсер / сценарийші 1942 Униформасыз сарбаздар режиссер / продюсер, қысқа метражды деректі фильм 1942 Желге күш режиссер / продюсер, қысқа метражды деректі фильм 1943 Тау теңізге кетеді режиссер / продюсер, қысқа метражды деректі фильм 1943 Уақыт бар кезде режиссер / продюсер, қысқа метражды деректі фильм 1943 Ресей отта режиссер / продюсер, қысқа метражды деректі фильм 1944 Тобруктың егеуқырлары режиссер / продюсер / сценарийші 1949 Мэттью ұлдары режиссер / продюсер / сценарийші 1955 Жедда режиссер / продюсер / сценарийші