Кіріспе

Американдық классикалық композитор

Далмацио Сантини (11 қыркүйек 1923 – 4 қазан 2001) – Италияда туған американдық композитор.

Ерте өмір

Сантини Италияның Абруццо провинциясындағы Капестрано қаласында дүниеге келген. Ол 14 жасында Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Нью-Йорк штатының Уайт-Плейнс қаласындағы мемлекеттік мектептерде білім алды. АҚШ Қарулі күштеріне қабылданып, Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті, соңында Нью-Йорктің Вальхалла қаласында тұрақтанды. Соғыстан кейін «Г.И. Билл» арқасында Манхэттенвилл колледжінде және Мэннс музыка колледжінде композицияны оқуға мүмкіндік алды. Сантини композицияны Феликс Салцер мен Тадеуш Кассерннен, ал дирижерлік өнерді Милтон Форстаттан үйренді.

Музыкалық мансап

Сантини 21 реттік қатарды пайдалана отырып, композиция жүйесін жасады. Бұл жүйе сериалдық композицияның көбірек таныс 12 тондық жүйесіне ұқсас, бірақ Сантини өзінің 21 тондық композицияларының негізі ретінде қолданған қатарлар хроматикалық гаммадағы әрбір нота үшін барлық баламалы энармониялық белгілеулерді қамтиды (энармониялық белгілеуі жоқ D, G және A ноталарын қоспағанда). Осылайша, 21 тондық қатар үшін қолжетімді дыбыстар B-диез, C, C-диез, D-бемоль, D, D-диез, E-бемоль, E, F-бемоль, E-диез, F, F-диез, G-бемоль, G, G-диез, A-бемоль, A, A-диез, B-бемоль, B және C-бемоль болады. 21 тондық қатарларды жасау үшін Сантини арнайы басылған карталар жинағын пайдаланды (әрбір карта жоғарыда аталған биіктіктердің біреуін көрсетеді), ол белгілі бір композицияның негізі ретінде пайдалануды қалаған қатарды немесе қатарларды тапқанша, өзіне қатарларды «таратады». Сантинидің басқа да жаңалықтарына дөңгелек нотацияны (аккордеонға арналған Continuum-да) және төртінші тонды (ол «квази тон» деп атады) қолдану жатады. Оның 2+4,+ шығармасы фортепиано ішінде ойнауды, сондай-ақ Джон Кейдждің «оқиғасына» еске салатын, театрға жақындасқан басқа да авангардтық техникаларды қамтиды. Сантинидің көптеген басқа шығармалары да жұмсақ, тоналды және түсінікті стильде жазылған. Оның шығармаларының көп бөлігі фортепианоға арналған, ал көптеген аккордеон шығармалары әлем бойынша орындалды. Оның ең көп орындалған композициясы Ave Maria әнші Мэри Манчини мен аккордеоншы Марио Такка дуэтімен жазылған. Сантинидің оркестрге арналған көптеген шығармаларына «Форканың ақ шыңдары» және «Канти Габриелески» кіреді. Бұл шығармалар да тоналды, бірақ стилі жаңашыл және Сантинидің итальяндық мұрасына сүйенеді. Оның «Canticum Angelicum» шығармасы Неапольдегі Театро дель Опера Сан-Карло оркестрімен орындалды. Оның соңғы шығармаларының бірі – 21 тондық жүйемен жазылған виола мен оркестрге арналған концерт. Әулие Рим-католик дінін ұстанатын Сантинидің көптеген шығармалары қасиетті сипатқа ие, көбінесе латын тіліндегі мәтіндермен жазылған. Оның «Magnificat» шығармасы 1992 жылы Италияның Рим қаласында өткен «Incontri di Musica Sacra Contemporanea» фестивалінде орындауға таңдалды. Сантинидің музыкасы оның өзі құрған DelSan Publications компаниясымен жарияланды.

Зейнеткерлік және өлім

1981 жылы зейнетке шыққаннан кейін Сантини Флориданың оңтүстік-батысындағы Кейп-Корал қаласына көшіп кетті. Ол 2001 жылы жақын орналасқан Форт-Майерс қаласында дүние салды.