Кіріспе

Румыния армиясы

Румынияның құрлық әскерлері (Forțele Terestre Române) – Румынияның армиясы және Румыния қарулы күштерінің негізгі құрауышы. 2007 жылдан бастап толық кәсібилендіру және жабдықты жаңғырту Құрлық әскерлерінің мәнін өзгертіп, жаңа деңгейге көтерді. Румынияның құрлық әскерлері 1859 жылдың 24 қарашасында (ескі стиль бойынша 12 қараша) құрылды. Ол Осман империясына қарсы Румынияның тәуелсіздік соғысына, Болгарияға қарсы Екінші Балқан соғысына, Орталық державаларға қарсы Бірінші дүниежүзілік соғысқа (онда Марашешти және Марашешти шайқастарында шешуші жеңіске жетті) және Венгр-Румыния соғысына қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде (1944 жылға дейін) румыниялық әскерлер Шығыс майданында Кеңес Одағына қарсы күресіп, Орталық державаларды қолдады. 1944 жылдың тамызынан бастап соғыс аяқталғанға дейін Румыния Кеңес Одағының бақылауында Германияға қарсы соғысты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммунистер билікті басып алғаннан кейін армия қайта ұйымдастырылып, кеңестік үлгіге келтірілді. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін, қаржы жетіспеушілігіне байланысты көптеген бөлімшелер таратылды және көптеген жабдықтар қолданыстан шығарылды. Сондай-ақ, отын және жаттығулардың жетіспеуі салдарынан Румынияның әскери қабілеті төмендеді. Алайда, 1990 жылдардың соңынан бастап бірқатар жағымды өзгерістер орын алып, жауынгерлік дайындық деңгейі тұрақты түрде өсіп келеді; 1996 жылдан бастап әскери бюджет төрт еседен астамға өсті, 636 миллион доллардан 2007 жылы 2,8 миллиард долларға дейін жетті. Әскери шақыру жойылды және кәсібилендіру аяқталды.

Тарих

Қазіргі Молдавия және Валахия әскерлері 1830 жылы «Регламент Органиктің» қабылдануынан кейін құрылды. 1848 жылғы Валахия төңкерісі барысында Георге Магеру Раурениде (қазіргі Рэмнику Валчаның бір бөлігі) әскер жинады. Бірақ, қажетті жабдықтардың жетіспеуі және төңкеріс көшбасшыларының кейбіреуінің тартыншақтығы салдарынан Магеру Осман әскерлері Бухарестке кірген кезде әскерін таратуға бұйрық берді. 1848 жылы Диалул Спирийде Бухарест өрт сөндіру ротасы мен желілік жаяу әскерлері Осман әскерімен шайқасты.

Румынияның тәуелсіздік соғысы

Қазіргі Румыния құрлық әскерлері 1860 жылы Валахия мен Молдавияның бірігуінен кейін құрылды және 1866 жылы тақтан бас тарғанға дейін Румынияның домниторы Александру Иоан Куза басшылық етті. 1877 жылы Ресейдің Ұлы князі Николай Константиновичтің өтінішімен Румыния армиясы Ресей күштерімен бірікті, және король Кароль I басқарған Румынияның Тәуелсіздік соғысына қатысты. Олар Плевна қоршауында және бірнеше шайқаста болды. Румыниялықтар соғысты жеңіп шықты, бірақ шамамен 10 000 адам шығынға ұшырады (қаза тапқандар мен жараланғандар).

Екінші Балқан соғысы

Румын армиясы Болгарияға қарсы Екінші Балқан соғысына қатысты, бұл Румынияға Оңтүстік Добруджаны (сонымен қатар Кадрилатер деп те аталады) қоса беруге мүмкіндік берді. 330 мыңға жуық әскер жұмылдырылғанымен, румындар Болгарияда аз қарсылыққа тап болды, сондықтан бұл Румыния тарихындағы маңызды соғыс ретінде қарастырылмайды. Бұл, тарихи алғанда, жерге деген талаптардың нәтижесі болды және қазіргі таңда бұл аймақ Румынияға тиесілі емес. Екінші Балқан соғысы кезінде румын армиясында холера індеті тарады, ол 1600 адамның өліміне себеп болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1916 жылы 6 шілдеде Румыния Корольдігі Германия империясына және Австрия-Мажарстанға соғыс жариялады. Бұл Брусилов шабуылының бастапқы табысынан кейін болды (Шығыс майданында Орталық державалар әскерлеріне қарсы ірі ресейлік шабуыл). Румыния әскерлері Ресей әскерлерімен бірге Трансильванияға (сол кезде Австрия-Мажарстан империясының бір бөлігі) кірді. Алайда, 1916 жылдың қараша айында генерал Эрих фон Фалькенхайн басқаратын неміс әскерлері шабуылды тоқтатты және румын әскерлерін кері шегіндірді. Сонымен қатар, Австрия-Мажарстан және Осман әскерлері Оңтүстік Румынияға басып кірді, бұл елді екі майданда соғысуға мәжбүр етті. Орталық державалар Румынияға терең еніп, 1916 жылдың соңына қарай елдің оңтүстік бөлігін (Валлахия, Бухарестті қоса) жаулап алды. Маршал Константин Презан басқаратын румын әскерлері Румынияның солтүстік-шығыс бөлігіне (Молдавия) шегінді. Алайда, 1917 жылдың жазында Презан, Иоан Антонескудің көмегімен, қалған бос территорияларды фельдмаршал Август фон Маккенсен басқаратын неміс және австро-венгер әскерлерінен сәтті қорғады. Генерал Александру Авереску Екінші армияны Марашти шайқасында (1917 жылдың 22 шілдесінен 1 тамызына дейін) жеңіске жеткізді, ал генерал-майорлар Константин Кристеску және Еремия Григореску Бірінші армияны Марашешти шайқасында (1917 жылдың 6 тамызынан 8 қыркүйегіне дейін) жеңіске жеткізді. Ресей революциясының нәтижесінде Румыния оқшауланып, соғысты жалғастыра алмады және Орталық державалармен Бухарест келісіміне қол қоюға мәжбүр болды. Кейін, 1919 жылы Германия Версаль шартының 259-бабында 1918 жылғы Бухарест келісімі бойынша оған берілген барлық жеңілдіктерден бас тартуға келісті. Македония майданындағы Вардар шабуылының сәтті аяқталуымен Болгария соғыстан шығарылды, және Румыния 1918 жылдың 10 қарашасында, батыста соғыс аяқталуға бір күн қалғанда, қайтадан соғысқа қатысты.

Венгрия-Румыния соғысы

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылдың желтоқсанында Алба-Юлияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясы Румыния Корольдігімен бірігуді жариялады. Кейін, 1919 жылдың сәуір айында, жаңадан құрылған Венгрия Кеңес Республикасы күшпен басып алынған аумақтарды қайтарып алуға ант берді, және венгр әскерлері Трансильваниядағы румын әскерлеріне шабуыл жасады. Генералдар Георге Мярдареску және Траян Мосойудың басшылығымен румын армиясы венгрлерді жеңіп, 1919 жылдың тамызында Будапештті басып алды.

Тікұшақ державаларымен

1940 жылғы маусымда Кеңес Одағы Бессарабия мен Солтүстік Буковинаны басып алды. 1940 жылғы қыркүйекте генерал (кейін маршал) Иоан Антонеску билікке келгеннен кейін, фашистік Румыния Остік державалармен Үшжақты келісімге қол қойды және 1941 жылы Барбаросса операциясына қатысты. Экспедициялық күш Вермахтпен бірге Бессарабия мен оңтүстік Украинада Кеңес Одағына шабуыл жасады. 1941 жылғы 22 маусымда құрылған "Антонеску әскер тобы" экспедициялық күші 3-ші армиядан, 4-ші армиядан, 2-ші армия корпусынан және 11-ші жаяу әскер дивизиясынан тұрды. 3-ші армия 4-ші армия корпусынан (6-шы және 7-ші жаяу әскер дивизиялары), кавалерия корпусынан, тау корпусынан, екі жеке артиллерия батальонынан, TA бөлімшесінен және Әуе күштерінің 3-ші армиясымен ынтымақтастық командасынан құралды. 4-ші армия 3-ші армия корпусынан, 5-ші армия корпусынан, 11-ші армия корпусынан (екі бекініс бригадасы) және 4-ші армияның ынтымақтастық командасынан тұрды. Армия тобы деңгейіндегі 2-ші армия корпусы, генерал-майор Николае Мачичидің басқаруымен, 9-шы және 10-шы жаяу әскер дивизияларын және 7-ші кавалерия бригадасын бақылады. Сонымен қатар, 1-ші бронетанктік дивизия Шығыс майданында қызмет ету үшін құрылды. Армия тобының алғашқы шабуылы, Он бірінші армиямен бірлесіп, "Мюнхен" операциясы, Румынияға Молдавияның бұрынғы бөлігі Днестрдің шығысындағы аумақты қайтарып алуға мүмкіндік берді. Румын әскерлері алғашқы ірі шайқастарын Одесса мен Севастопольде өткізді, ал 1942 жылы басқа Остік күштерімен бірге "Көк Жоспар" операциясы кезінде кеңестік аумаққа тереңірек енді. Қараша айының басында, бригадир генерал Иоан Думитрахе басқаратын румын тау әскерлері Кавказға қарайғы Остік күштердің ең алыс нүктесі – Нальчик қаласын басып алды. Шығыс майданында румын экспедициялық күштерінің ең ауыр жеңілісі Сталинградта болды, онда 1942 жылғы қарашада кеңес қарсы шабуылы кезінде, Сталинградтың солтүстігінде орналасқан Үшінші армия (генерал Петре Думитреску басқаруымен) және Сталинградтың оңтүстігінде орналасқан Төртінші армия (генерал-лейтенант Константин Константинеску Клапс басқаруымен) күштері басым кеңес күштерінің шабуылына ұшырап, шамамен 158 000 адамдық шығынға ұшырады. 1944 жылғы сәуір-мамыр айларында генерал Михай Раковица басқаратын румын күштері, неміс Сегізінші армиясының бөлімдерімен бірге, бірінші советтік Яссы-Кишинев шабуылы кезінде Солтүстік Румынияны қорғауға жауапты болды және Таргу Фрумос шайқастарына қатысты. 1944 жылғы тамыздың соңында Қызыл Армия Румынияның шығыс бөлігіне енді.

Достасқан мемлекеттермен

1944 жылғы 23 тамызда Румыния королі Михаил I басқарған төңкеріс маршал Антонескуны биліктен ығыстырып, Кеңес үкіметін құрды. Бұл патшалық төңкеріс соғысты алты айға қысқартқан деп саналады. Румыния жақын арада нацистік Германия мен оның одақтастарына соғыс жариялады, ал Бірінші армия (генерал Мачичи, кейін Василе Атанасиу басшылығымен) және Төртінші армия (генерал-лейтенант Георге Аврамеску, кейін Николае Даскелеску басшылығымен) әрекетке кірісті. Турда және Карей шайқастарында Вермахт пен Венгрия армиясының соңғы бөлімдерін Румыниядан қуғаннан кейін, румын әскерлері Будапештті қоршауға және 1945 жылғы мамырдағы Прага шабуылына қатысты.

Коммунистік кезеңнен кейінгі кезең

1990 жылдардың басындағы кезеңде, қаржы тапшылығының салдарынан бірқатар ірі бөлімдер таратылды, көптеген жабдықтар қолданыстан шығарылды немесе жойылды. Жалпы құрлық әскерлерінің құрылымы әскерлерден аумақтық корпусқа, ал полктерден батальондарға қайта ұйымдастырылды. 1990 жылдардың ортасында құрлық әскерлерінің жағдайы қиын болды: әскери бюджет 1989 жылғы көрсеткіштен үш есе кем (636 миллион доллар) болды, жабдықтың 50 пайызы 30 жылдан асып, бронетранспорттық құралдардың 60 пайызы және зымырандық бөлімшелердің 85 пайызы істен шыққан еді. Отын мен оқу-жаттығулардың жетіспеуіне байланысты жауынгерлік дайындық және әскери қабілеттілік деңгейі өте төмен болды (барлық құрлық әскерлерінің шамамен 30 пайызы ғана толыққанды қолданысқа жарамды еді). Дегенмен, 1996 жылдан кейін үкімет қажырлы шаралар қолданды; әскери бюджет күрт арттырылды және жабдықты жаңғырту жұмыстары басталды. Қарулы күштерді жаңғырту және қайта құру бағдарламасы ресми түрде 2000 жылдың 11 сәуірінде іске қосылды.

Жұмыс күші

2005 жылы армияда сегіз жауынгерлік, төрт жауынгерлік қолдау және екі логистикалық бригада болды, ал дағдарыс жағдайында тағы он жауынгерлік, бес жауынгерлік қолдау және екі логистикалық бригада жұмылдырылуға дайын тұрды. Осы бөлімдердің көпшілігі 2007 жылғы күштер жоспары аясында қайта ұйымдастырылды. Қазіргі таңда қарулы күштерге 75 000 әскери қызметші және 15 000 азаматтық персонал кіреді, жалпы саны 90 000 адамды құрайды. 75 000 әскери қызметшінің шамамен 43 000-ы Құрлық әскерінде қызмет етеді.

Жаңғырту

Румынияның құрлық әскерлері үш кезеңді жаңғыртудан өтеді. 2007 жылы қысқа мерзімді бірінші кезең аяқталды (басшылық құрылымын қайта ұйымдастыру және ерікті әскери қызметті енгізу). 2015 жылы екінші кезең аяқталды (НАТО және Еуропалық Одақта операциялық интеграция). 2025 жыл ұзақ мерзімді кезеңнің аяқталу мерзімі болып белгіленген (НАТО және ЕО-ға толық техникалық интеграция). Бұл кезеңдердің мақсаты – қарулы күштердің құрылымын жаңғырту, әскери қызметшілер санын қысқарту, сондай-ақ НАТО стандарттарына сәйкес келетін жаңа және жетілдірілген технологияларды ұстау. Румыния 2006 жылдың 23 қазанында міндетті әскери қызметті жойды. Бұл 2003 жылғы конституциялық түзетудің нәтижесінде болды, ол парламентке әскери қызметті міндетті емес етуге рұқсат берді. Румыния Парламенті 2005 жылдың қазан айында әскери шақыруды жою туралы шешім қабылдады, бұл дауыс беру Румынияның 2004 жылдың наурызында НАТО-ға қосылған кезде келіскен көптеген әскери жаңғырту және реформа бағдарламаларын ресми түрінде бекітті.

Құрылымы

Бейбіт уақытта Құрлық әскерлерінің жоғарғы бас қолбасшысы Қорғаныс министрі, ал соғыс уақытында президент жоғарғы бас қолбасшы болады.

Оқыту

Румын революциясынан кейін көптеген атыс полигондары мен оқу алаңдары қаржы тапшылығына байланысты жабылып, тастап кетілді. Қазіргі уақытта Румыния құрлық әскерлерінің әскери мектептері мен оқу бөлімшелері тікелей орталық штабқа бағынады. 5 әскери жоғары мектеп (Кампулунг Молдованец, Альба Юлия, Крайова, Бреаза және Констанца), бес әскери академия, бір офицерлік мектеп (Питешти), 3 оқу мектебі (Сибиу, Питешти, Бузау) және 9 оқу батальоны бар. Соңғы жылдары Румынияда Балқан және одақтас елдермен бірге көптеген оқу жаттығулары өтті. Осы жаттығулардың көп бөлігі Еуропадағы ең ірі және ең заманауи атыс полигондары мен әскери нысандардың бірі саналатын Бабадагта өткізілді, оның жалпы ауданы 270 шаршы километрді құрайды. 2006 жылдың 6 желтоқсанында Михаил Когальницануда орналасқан 1500 американдық әскер, уақыт өте келе Joint Task Force East құрамына кіретін болады, Бабадагты оқу базасы ретінде пайдаланатыны жарияланды.

Ренттер мен белгілер

Румын құрлық әскерлері төрт мансап жолын ажыратады: офицерлер (Ofiţeri), уәкіл сержанттар (Maiştrii militari), сержанттар (Subofiţeri) және қатардағы әскерлер (Soldaţi şi gradaţi voluntari). Маршал шені тек соғыс уақытында Румыния Президентімен беріледі; шындығында, Румыния тарихында офицер шенінен шыққан үш маршал болды: Ион Антонеску, Александру Авереску және Константин Презан. Фердинанд I, Кароль II және Михаи I патшалары да Румыния маршалы шеніне ие болды. Кароль I король бір уақытта ресейлік маршал және неміс фельдмаршалы шеніне де ие болды.