Кіріспе

Америкалық қылмыс құрбандары құқықтары жөніндегі белсенді (1924–1992)

Дорис Гвендолин Тейт (туған аты Уиллетт; 16 қаңтар 1924 – 10 шілде 1992) – қылмыс құрбандарының құқықтары үшін күрескен американдық белсенді және актриса Шарон Тейттің анасы. 1969 жылы Шарон Тейт және басқа бірнеше адам Мэнсон отбасының мүшелерімен өлтірілгеннен кейін, Дорис Тейт АҚШ-тың сот жүйесі туралы халықтың білуін арттыруға кірісті. Ол зорлық қылмыстарының құрбандарының құқықтарына қатысты Калифорния штатының қылмыстық заңдарын өзгертетін сот шешіміне әсер етті.

Өмір және мансап

Хьюстон қаласында, Техас штатында дүниеге келген Тейт, Дорис Уиллетт пен оның күйеуі Фанни Р. Льюхтың екінші қызы еді. Оның үлкен әпкесі Женевье Виллет болған. Дорис үй шаруасымен айналысып, күйеуі Пол Тейтпен (1922–2005) үш қыздың анасы болды. 1969 жылы оның үлкен қызы Шарон кино мансабының бастапқы сатысында тұрды және кинорежиссер Роман Поланскиге үйленді. Сегіз айлық жүкті Тейт пен тағы төрт адам Беверли-Хиллздегі Поланскилер жалдаған үйінде қанымен құйылды. Бұл оқиға әлемді дүрліктірді. Қылмыскерлер кейіннен Текс Уотсон, Сюзан Аткинс және Патрисия Кренвинкель екені анықталды, олар өздерінің тобының басшысы Чарльз Мэнсонның тапсырмасымен әрекет еткен. Барлығы қылмысқа кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. Сонымен қатар, Лесли Ван Хоутен де кінәлі деп танылды, бірақ ол Тейт құрбандарын өлтіруге қатыспаған, бірақ келесі күні Лос-Анджелестегі бір жұпты өлтіруге қатысқан еді. Калифорния штаты өлім жазасын уақытша жойғандықтан, өлім жазасы орындалмастан күшін жойды. Қылмыстардан кейін он жылдан астам уақыт бойы Тейт депрессиямен күресіп, қызының өлімі туралы сөйлей алмады. 1982 жылы оған Лесли Ван Хоутеннің шартты түрде босатылуға қолдау көрсету үшін 900 қол жинағаны хабарланды. Тейт Ван Хоутенге қарсы кең ауқымды науқан ұйымдастырды, ол National Enquirer журналының қолдауын алды. Журнал Дорис Тейтке қол қоюға және жіберуге арналған купондарды басып шығарды. 350 000-нан астам қол жиналғаннан кейін Тейт көптеген адамдардың Ван Хоутеннің шартты түрде босатылуына қарсы екенін көрсетті, бірақ оның өтініші қабылданбады. Содан кейін Тейт түрме жүйесі және қызының өлтірілуінің отбасына тигізген әсері туралы пікірлерін білдіре отырып, түрлі телешоуларға қатысты. Ол "Қойғынға ұшыраған балалардың ата-аналары" ұйымының Лос-Анджелес бөлімшесіне қосылды, топтан қолдау алды және кеңесші рөлін атқару арқылы өзін марапатталған сезінді. Кейін ол Қылмыс құрбандарын татуластыру және Құрбандарға әділдік топтарының белсенді мүшесі болды. Ол Жәбірленушілердің тең құқықтарын қорғау коалициясы – COVER ұйымын құрды және Калифорния штатының түзеу қызметі жөніндегі кеңесші комитетіне құрбандардың өкілі ретінде кірді. Ол 1982 жылы қабылданған Жәбірленушілердің құқықтары туралы 8-ші заң жобасын қабылдауға жұмыстанды. Бұл заң зорлық-зомбылық жасағандарға үкім кесу кезінде құрбанның күйзелісі туралы мәлімдемелер жасауға мүмкіндік берді. Заң қабылданғаннан кейін Тейт қызының өлтірушілерінің бірінің шартты түрде босатылуына қатысты отырыста сөз сөйлеген алғашқы калифорниялық болды. 1984 жылы ол жәбірленушілердің құқықтарын қорғаушы ретінде Калифорния штатының жиналысына сайлауға түсті. Нәтиже сәтсіз болғанымен, ол қолданыстағы заңдарға өзгерістер енгізу үшін үгіт-насихат жұмыстарын жалғастырды және 89-шы заң жобасын қабылдауға қатысты, бұл штат губернаторына Түрме шарттары жөніндегі кеңестің шешімдерін жоюға мүмкіндік берді. Тейт Мэнсон, Уотсон, Аткинс, Кренвинкель және Ван Хоутеннің жасаған қылмыстарының өлім жазасын талап ететіндей қатыгез екенін айтты. 1984 жылы Шарль Уотсонның шартты түрде босатылуына қатысты отырыста ол оған: "Сіз қызым өмірін сақтап қалуды жалбарынып тұрғанда қандай мейірімділік көрсеттіңіз? Ол маған екі аптадан кейін босанып, сосын өлтіре беріңіз деді де, сіз қандай мейірім көрсеттіңіз? Шаронның шартты түрде босатылуы қашан болады? Егер сіз босатылсаңыз, осы жеті құрбан және мүмкін одан да көп адам қабірлерінен шығып келе ме? Сізге сенуге болмайды" деді. Ол 1990 жылы Уотсонның шартты түрде босатылуына қатысты отырыста да оған қарсы шықты.

Өлім және мұра

Дорис Тейттің денсаулығы ми ісігі диагнозы қойылғаннан кейін нашарлай бастады. 1992 жылы ол президент Джордж Буш тарапынан "Мың нұрдың бір ұшы" ретінде танылған бірнеше еріктілердің қатарында болды. Тейт пен оның отбасы президент тарапынан құрбандардың құқықтарын қорғаудағы еңбектері үшін марапатталды, бұл шара Тейттің соңғы ресми іс-шарасы болды. Ол сол жылы 68 жасында қайтыс болды. Оның жұмысын кіші қыздары Дебра мен Патрисия (Пэтти деп лақап аталған) жалғастырды. Қылмыстық заңнаманы бақылау және халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру мақсатындағы коммерциялық емес ұйым – Дорис Тейт Қылмыс құрбандары бюросы 1993 жылдың шілдесінде Калифорния штатының Сакраменто қаласында құрылды. 1995 жылы құрбандар мен олардың отбасыларына көмек көрсету мақсатында Дорис Тейт Қылмыс құрбандары қоры құрылды. Пэтти Тейт отбасының атынан сот отырыстарында қатыса бастады. 1997 жылы Дебра Тейт (6 қараша 1952 жылы туған) Патрисия Кренвинкельдің шартты түрде босату отырысына қатысты және содан бері Тейт-Лабианка қылмысы үшін сотталған Мэнсон отбасының барлық мүшелерінің шартты түрде босату отырыстарында болды. Ол Мэнсон отбасының кісі өлтіргені үшін сотталған мүшелерінің босатылуына қарсы белсенді түрде күреседі. 3 маусым 2000 жылы Патрисия (30 қазан 1957 жылы туған) сүт безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. 2005 жылдың мамыр айында Дористің күйеуі Пол жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды деген хабар тарады.