Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калий нитриті (калий нитратынан ерекшеленеді) – химиялық формуласы KNO2 болатын бейорганикалық қосылыс. Ол калий иондары K+ және нитрит иондары NO2− тұзынан тұрады, суда еритін ақ немесе ақшыл сары, ылғалды қоршайтын кристалл ұнтақ түрінде болады. Ол күшті тотықтырғыш, басқа материалдардың жануын жылдамдатуы мүмкін. Басқа нитрит тұздары сияқты, мысалы, натрий нитриті, калий нитриті жұтқанда улы, ал зертханалық сынақтар оның мутагендік немесе тератогендік қасиеттері болуы мүмкін екенін көрсетеді. Калий нитритімен жұмыс іскенде әдетте қолғаптар мен қорғау көзілдіріктері қолданылады.
Potassium nitrite (distinct from potassium nitrate) is the inorganic compound with the chemical formula |auto=1|KNO2. It is an ionic salt of potassium ions K+ and nitrite ions NO2−, which forms a white or slightly yellow, hygroscopic crystalline powder that is soluble in water. It is a strong oxidizer and may accelerate the combustion of other materials. Like other nitrite salts such as sodium nitrite, potassium nitrite is toxic if swallowed, and laboratory tests suggest that it may be mutagenic or teratogenic. Gloves and safety glasses are usually used when handling potassium nitrite.
Өндіріс
Калий нитриті калий нитратын тотығу арқылы алынуы мүмкін. Калий гидроксиді немесе калий карбонатында азот оксидтерін жұту арқылы калий нитритін өндіру, бұл сілтілердің қымбаттығына байланысты кең көлемде қолданылмайды. Сонымен қатар, калий нитритінің суда жоғары дәрежеде ерігіштігі, қатты күйдегі затты қайта алуды қиындатады.
Potassium nitrite can be obtained by the reduction of potassium nitrate. The production of potassium nitrite by absorption of nitrogen oxides in potassium hydroxide or potassium carbonate is not employed on a large scale because of the high price of these alkalies. Furthermore, the fact that potassium nitrite is highly soluble in water makes the solid difficult to recover.
Реакциялар
Цианамид пен KNO2 қосылғанда ақ түсті қатты заттар сары түсті сұйыққа, содан кейін қызғылт сары түсті қатты затқа өзгереді, нәтижесінде цианоген және аммиак газдары түзіледі. Сыртқы энергия қолданылмайды және реакциялар аз мөлшерде О2 қатысуымен жүзеге асырылады. Калий нитриті 550 °C-тан 790 °C-қа дейін оттегі бар жағдайда қыздырылғанда калий нитратын түзетіп шығарады. Реакция жылдамдығы температураның жоғарылауымен бірге артады, бірақ реакцияның толықтығы төмендейді. 550 °C және 600 °C температурада реакция үздіксіз жүріп, толығымен аяқталады. 650 °C-тан 750 °C-қа дейін, калий нитратының ыдырауы сияқты, жүйе тепе-теңдік күйіне жетеді. 790 °C температурада алдымен көлемнің күрт азаюы байқалады, одан кейін 15 минутқа дейін көлемде өзгеріс болмайтын кезең келеді. Бұдан кейін көлем негізінен азоттың бөлінуіне байланысты артады, бұл калий нитритінің ыдырауымен байланысты. Калий нитриті бөлме температурасында және темір оксиді немесе кобальт оксидінің қатысуымен сұйық аммиак ерітіндісімен өте баяу реакцияласып, азот пен калий гидроксидін түзетіп шығарады.
The mixing of cyanamide and KNO2 produces changes from white solids to yellow liquid and then to orange solid, forming cyanogen and ammonia gases. No external energy is used and the reactions are carried out with a small amount of O2. Potassium nitrite forms potassium nitrate when heated in the presence of oxygen from 550 °C to 790 °C. The rate of reaction increases with temperature, but the extent of reaction decreases. At 550 °C and 600 °C the reaction is continuous and eventually goes to completion. From 650 °C to 750 °C, as the case of decomposition of potassium nitrate is, the system attains equilibrium. At 790 °C, a rapid decrease in volume is first observed, followed by a period of 15 minutes during which no volume changes occur. This is then followed by an increase in volume due primarily to the evolution of nitrogen, which is attributed to the decomposition of potassium nitrite. Potassium nitrite reacts at an extremely slow rate with a liquid ammonia solution of potassium amide at room temperatures, and in the presence of ferric oxide or cobaltic oxide, to form nitrogen and potassium hydroxide.
Медициналық қолданыстар
Органикалық нитриттердің медициналық қолданысына қызығушылық алғаш рет органикалық нитриттер мен оларға ұқсас қосылыстардың стенокардияны емдеудегі айқын табысынан туындады. 1860 жылдары Эдинбург Корольдік ауруханасында Боттермен жұмыс істеген кезде, Брунтон стенокардияның ауырсыны венадан қан алу арқылы жеңілдегенін байқады және бұл ауырсының себебі жоғары қан қысымы деп жаңылысты. Стенокардияны емдеу үшін венадан қан алу әдісі ыңғайсыз болды. Сондықтан ол жақында синтезделген және оның әріптесі жануарларда қан қысымын төмендеткенін көрсеткен амил нитритін пациентке тыныс алдыру арқылы әсерін сынап көруге шешім қабылдады. Стенокардиялық шабуылмен байланысты ауырсыну жылдам басылды, ал әсер бірнеше минутқа созылды, әдетте науқас демалып жазылуына жеткілікті уақыт. Бір кезде амил нитриті стенокардияны емдеуде басымдыққа ие болды, бірақ оның тез булануына байланысты, оны химиялық құрамы ұқсас және бірдей әсер ететін қосылыстармен алмастырды. АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландияда (онда ол INS нөмірі 249 ретінде тізімделген).
Interest in a medical role for inorganic nitrite was first aroused because of the spectacular success of organic nitrites and related compounds in the treatment of angina pectoris. While working with Butter at the Edinburgh Royal Infirmary in the 1860s, Brunton noted that the pain of angina could be lessened by venesection and wrongly concluded that the pain must be due to elevated blood pressure. As a treatment for angina, the reduction of circulating blood by venesection was inconvenient. Therefore, he decided to try the effect on a patient of inhaling amyl nitrite, a recently synthesized compound and one that his colleague had shown lowered blood pressure in animals. Pain associated with an anginal attack disappeared rapidly, and the effect lasted for several minutes, generally long enough for the patient to recover by resting. For a time, amyl nitrite was the favored treatment for angina, but due to its volatility, it was replaced by chemically related compounds that had the same effect. USA, Australia and New Zealand (where it is listed under its INS number 249).
Реактивтілік қауіптері
Қышқылдармен әрекеттескенде калий нитриті улы азот оксидтерін бөліп шығарады. Аммоний тұздарымен қорыту кезінде көпіршік пайда болып, тұтандыру орын алады. Төмендеткіш заттармен реакциялар өртке немесе жарылысқа алып келуі мүмкін.
When reacting with acids, potassium nitrite forms toxic nitrous oxides. Fusion with ammonium salts results in effervescence and ignition. Reactions with reducing agents can result in fires and explosions.