Лейдендам, Нидерланды: тарихы мыңжылдықтарға созған қала. Лейден қаласының жанындағы бұрынғы муниципалитет, қазір Леидендам-Вурбург муниципалитетінің бөлігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лейдшендам – Нидерландының Оңтүстік Голландия провинциясындағы қала және бұрынғы муниципалитет. Вурбург және Стомпвикпен бірге, ол Лейдшендам-Вурбург муниципалитетінің құрамына кіреді.
Leidschendam is a town and former municipality in the province of South Holland of the Netherlands. Along with Voorburg and Stompwijk, it is part of the municipality Leidschendam Voorburg.
Тарих
Қаланың атауы ғасырлар бойы қолданылып келеді және Лейденнің тарихи қаласына жақын жердегі Влиттегі шлюзге сілтеме жасайды. 1938 жылы Лейдшендам муниципалитеті құрылғанға дейін, шлюздің солтүстік жағындағы елді мекен "Veur" деп аталды. Бұл жақындағы дата, осы аймақта екі мың жыл бұрын римдіктер келуге дейін адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Аймақтың дамуының маңызды факторы – Влит каналы болды, ол орта ғасырларда және тіпті римдік дәуірде Голландия арқылы адамдар мен тауарларды тасымалдады. Голландияның басқа жерлеріндегідей, жергілікті өнеркәсіпті қамтамасыз ету үшін жел диірмендері салынды, мысалы, 1594 жылы бидай ұнтақтау диірмені, ал 1643 және 1739 жылдары ағаш өңдеу диірмендері ("де Саламандер" және "де Хоуп"). Веур, қысқа ғұмырлы Батавия Республикасы кезінде тәуелсіз муниципалитетке айналды. Влиттің оңтүстік жағы кейінірек, кең батпақтардың болуына байланысты қоныстанды. Голланд графтары бұл батпақтарды шамамен 1200 жылы кептіріп, Stompwijk және Wilsveen елді мекендерінің құрылуына жағдай жасады. Кейіннен торф өндірісі дамыды және су басқару үшін жиырмаға жуық жел диірмені салынды. 1811 жылы Стомпвик пен Вейр бірігіп Лейдшендам муниципалитетін құрды, бірақ алты жылдан кейін бұл шешім кері қайтарылды, алайда бір әкім екі ауылға да қызмет еткізіп тұрды. XIX ғасырдың соңынан бастап, ауыл шаруашылығы дағдарысының, аймақтағы көліктік инфрақұрылымның жақсаруының және бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың аймақтық әсерінің салдарынан аймақ қарқынды түрде өзгере бастады. Үкіметтік және өнеркәсіптік белсенділіктің артуы (Голландтың саяси астанасы Гаага жақын жерде орналасқан) және оған байланысты тұрғын үйге деген сұраныс Веурді ауылдықтан қала маңындағы елді мекенге айналдырды. Бұл 1938 жылы муниципалдық қайта ұйымдастыруға және Лейдшендамның құрылуына әкелді. Лидшендам мен Вурбург қазір Гаага қаласының агломерациясының бөлігі болып табылады және көбінесе оның қалалық аймақтары деп есептеледі. Stompwijk әлі де ауылдық ауыл болып қала береді, Лейдшендамнан солтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. 2002 жылы осы үш аудан Лейдшендам Вурбург муниципалитетіне біріктірілді (2004 жылғы халық саны 73 832 адам, ауданы 35,6 км2), бұл Гааганың айналасындағы муниципалитеттерден жасаған бірнеше шағын қосылуларға жауап ретінде жасалды.
The town's name has been in use for centuries and refers to the lock in the Vliet, near the historic city of Leiden. The settlement on the northern side of the lock was known as 'Veur', until the formation of the municipality of Leidschendam in 1938. This recent date belies the long history of human habitation in this area, which predates the Roman occupation two thousand years ago. Important driver for the development of the area was the Vliet canal, ferrying people and goods through Holland in the Middle Ages, and even in Roman times. As elsewhere in Holland, windmills were constructed to power local industry, such as a wheat grinding mill in 1594 and wood processing mills in 1643 and 1739 ('de Salamander' and 'de Hoop'). Veur became an independent municipality in the time of the short lived Batavian Republic. The southern side of the Vliet was settled at a later date due to presence of extensive swamps. These were drained around 1200 by the Dutch counts, enabling the settlements of Stompwijk and Wilsveen to be established. Subsequently, the peat industry flourished, and about twenty windmills were constructed for water management. In 1811, Stompwijk and Veur were combined to form Leidschendam, but this was reversed only six years later, although one mayor continued to serve both villages. Starting in the closing years of the 19th century, the area started to change rapidly due to combined forces of the agricultural crisis, improved transportation in the area, and regional effects of the first and second World Wars. A growing number of government and industrial activities (the Dutch political capital of The Hague is nearby) and the associated housing demand transformed Veur from a rural into a suburban community. This led to a municipal reorganization and the formation of Leidschendam, in 1938. Both Leidschendam and Voorburg are now part of the agglomeration of the city of The Hague and are often regarded as its suburbs. Stompwijk is still a rural village, located a few miles northeast of Leidschendam. All three were combined into the municipality of Leidschendam Voorburg in 2002 (population: 73.832 in 2004, area: 35,6 km2) as an answer to a series of small annexations from surrounding municipalities made by The Hague.
Экономика
Халықтың пайыздық үлесі бойынша негізгі экономикалық қызмет түрлері жылжымайтын мүлік және коммерциялық қызметтер, бөлшек сауда және қонақ үйлер/ресторандар, медициналық көмек, көлік және байланыс, сондай-ақ мемлекеттік басқару болып табылады. 2002 жылы жұмыссыздық деңгейі 13,1% құрады. Вурбург шекарасына жақын орналасқан үлкен, жабық сауда алаңы – Голландияның Вестфилд сауда орталығы. Голландияның сауда орталығында Albert Heijn, Jumbo және C&A сияқты ірі желілермен қатар көптеген бөлшек сауда орындары, орта және шағын дүкендер мен мейрамханалар бар. Көптеген адамдарды тартатын бұл аймақ, аймақтағы автомобиль және теміржол қозғалысының маңызды торабы болып табылады. Лейдшендамда геотехникалық және геодезиялық қызметтер ұсынатын Fugro компаниясының бас кеңсесі де орналасқан. 2007 жылы кеңсесі Зотермеерге көшірілгенге дейін Лейдшендамда елдің барлау қызметі AIVD-нің бас кеңсесі орналасқан, ол Нидерландтың Ішкі істер министрлігінің құрамына кіретін маңызды бөлімше болды. Кейін бұл ғимарат Ливанға арналған БҰҰ-ның арнайы трибуналына берілді, ол Ливанның бұрынғы премьер-министрі Рафик Харириді өлтіруде күдіктелгендерді соттайтын. Вурбург 2008 жылдың ортасына дейін Нидерландының статистикалық бюросы CBS "Centraal Bureau voor de Statistieken" Statistics Netherlands, Нидерланды халық санағы кеңсесіне орналасқан, содан кейін Гаагадағы жаңа кеңсеге көшірілді.
In terms of percentage of population, the main economic activities are real estate and commercial services, retail and hotel/restaurants, medical care, transportation and communication, and government. In 2002, the unemployment rate was 13.1%. A large, covered, shopping area, Westfield Mall Of The Netherlands, exists near the border with Voorburg. Mall of the Netherlands contains a large number of retailers, including large chains such as Albert Heijn, Jumbo, and C&A, as well as medium and smaller sized shops and restaurants. Drawing large numbers of people, the area is a focal point of road and rail traffic in the area. Leidschendam also hosts the headquarters of Fugro, a multinational company providing geotechnical and surveying services. Leidschendam hosted the main office of the country's intelligence service, the AIVD, which is an integral part of the Dutch Ministry of the Interior, before the office moved to Zoetermeer in 2007. The building then hosted the UN Special Tribunal for Lebanon to try those suspected of assassinating former Lebanese Prime Minister Rafik Hariri. Voorburg hosted CBS "Centraal Bureau voor de Statistieken" Statistics Netherlands, the Dutch census office until mid 2008 when it moved to a new office in The Hague – Leidschenveen.
Демография
2001 жылдың 31 желтоқсанына қарай халықтың шамамен 40% жоғары білім алған, бұл Нидерландының елу ірі қаласы ішінде тоғызыншы орынды иеленеді. Шамамен 25% адамның білім деңгейі төмен (көбінесе орта мектептен аспайды), бұл да тоғызыншы орынға сәйкес келеді. Жалпы халқы 73 148 адамды құрайтын Лейдшендам-Вурбург (тек Лейдшендамда 31 289 адам) бойынша, 21% 20 жасқа дейін, ал 15% 70 жастан асқан. Оның ішінде 34 894 ер адам (47,7%) және 38 254 әйел (52,3%) бар. 31 892 (43,6%) үйленбеген, 30 764 (42,1%) үйленген, 5 075 жесір (6,9%) және 5 416 (7,4%) ажырасқан. 21 044 (28,8%) адам баласы жоқ серігі бар шаңырақта, 18 957 (25,9%) баласы үйде тұрады, 17 092 (23,4%) адам баласы бар серігі бар шаңырақта, 12 156 (16,6%) серігі де, баласы да жоқ, 2 174 (3,0%) серігі жоқ, бірақ баласы бар, 814 (1,1%) мекемеде тұрады, ал 1 848 (2,5%) аталған санаттардың ешқайсысына жатпайды. Лейдшендамда 14 540 тұрғын үй, ал Лейдшендам-Вурбургте барлығы 34 290 тұрғын үй бар. Олардың 18 120-сы жеке меншікте, 10 260-ы мемлекеттік жалға берілетін және 5 250-і жеке жалға берілетін үйлер. 1940 жылға дейін салынған 9 230 үй, 1940-1970 жылдар аралығында 9 470 үй және 1970 жылдан бері 14 930 үй салынған. Үйлердің шамамен 1/3-і үш бөлмеден аз, төрт бөлмелі немесе бес және одан көп бөлмелі.
As of 31 December 2001, about 40% of the population has a college degree or better, ranking ninth out of the fifty largest cities in The Netherlands. About 25% has a low education level (presumably high school at most), also ranking ninth. For Leidschendam Voorburg combined, having a total population of 73,148 (Leidschendam alone: 31,289), 21% is below the age of 20, while 15% is above age 70. There are 34,894 men (47.7%) and 38,254 women (52.3%). There are 31,892 (43.6%) unmarried people, 30,764 (42.1%) married, 5,075 widowed (6.9%), and 5,416 (7.4%) divorced. There are 21,044 (28.8%) people in households with a partner having no children, 18,957 (25.9%) children living at home, 17,092 (23.4%) people in households with a partner having one or more children, 12,156 (16.6%) living without partner and without children, 2,174 (3.0%) living without partner and with one or more children, 814 (1.1%) in institutional settings, and 1,848 (2.5%) which do not fall in any of these categories. There are 14,540 living units in Leidschendam, of 34,290 total in Leidschendam Voorburg. Of these, 18,120 are owned units, 10,260 are subsidized rental units and 5,250 are private rental units. There are 9,230 units built prior to 1940, 9,470 between 1940–1970, and 14,930 since 1970. The make up of the units is close to 1/3 of either less than three rooms, four rooms, or five or more rooms.
Медициналық көмек
Leidschendam Voorburg қаласында 34 жалпы практика дәрігері, 26 тіс дәрігері, 10 дәріхана және 2 аурухана бар.
Leidschendam Voorburg counts 34 general practitioners, 26 dentists, 10 pharmacies, and 2 hospitals.
Білім
2003 жылдың 1 қазанына қарай Лейдшендам-Вурбургте 23 бастауыш мектепте 6 110 оқушы оқыды; жоғары сыныптарда 5 112 оқушы білім алды. Арнайы қажеттіліктері бар оқушыларға арналған 1 мектепте 152 бала оқиды. Балаларға күтім көрсету үшін 50 орын бар. Лейдшендам мен Вурбургте жоғары білім беретін мекемелер жоқ. Дегенмен, шамамен 16 шақырым (10 миль) қашықтықта Дельфт Технологиялық университеті мен Лейден университеті, сондай-ақ Гаагада қолданбалы ғылымдар мен өнер саласындағы бірнеше университеттер (тек бакалавр дәрежесін беретіндер) орналасқан, олардың бәріне оңай жете аласыз.
As of 1 October 2003, Leidschendam Voorburg has 23 primary schools enrolling 6,110 students; 5,112 students were enrolled in high school. There is one special needs school with 152 students. There are 50 locations for child care. There are no institutions for higher education within Leidschendam or Voorburg. However, at about 10 miles distance there are both the Delft University of Technology and Leiden University, and a number of applied science and art universities in The Hague (granting bachelor's degrees only), all easily accessible.
Көлік
2003 жылы Лейдшендам-Вурбург Нидерландының ең ірі елу муниципалитетінің ішінде көлік тиімділігі (қоғамдық және жеке) бойынша бірінші орынға ие болды. Бұл көрсеткіш географиялық орналасуы, инфрақұрылымдық ресурстары және халық тығыздығы ескере отырып анықталды. Лейдшендам А4 және А12 тас жолдарымен байланыстырылған, олар елдің басқа барлық аймақтарына және халықаралық бағыттарға қатынас ұсынады. Жақын жердегі бірнеше теміржол стансалары Гаага, Роттердам және Лейден қалаларымен тікелей байланысқан, соның арқасында елдің қалған бөліктеріне оңай жетуге болады. Жергілікті бағыттарға екі трамвай желісі жүреді: №2 Крайенштейнге (Гаагада), ал №6 Де Уитхофқа (Гаагада). Жергілікті және аймақтық автобус қызметтері де бар. Жалпы алғанда, Гаага қаласының орталық бөлігімен байланыс ең жақсы, әсіресе 21-ші ғасырдың басынан бері Noordelijke Randweg аяқталғаннан кейін. Аталған аймақтық жол А4 тас жолын Гааганың бір бөлігімен байланыстырады және Лейдшендам қаласынан өтеді. Ұзақ қашықтыққа саяхаттау үшін Схипхол әуежайынан бір сағаттық сапармен автомобильмен немесе пойызбен жету ыңғайлы.
In 2003, Leidschendam Voorburg was ranked first among the fifty largest municipalities in The Netherlands in terms of efficiency of transportation (public and private), taking into account geographical location, infrastructural resources, and population density. Leidschendam is served by highways A4 and A12, which connect to all other areas of the country and international destinations. A number of nearby train stations connect directly to The Hague, Rotterdam and Leiden, with easy access to the rest of the country. Two tram lines connect to local destinations: No. 2 to Kraayenstein in The Hague, and No. 6 to De Uithof in The Hague. There is local and regional bus service. Overall, connectivity is best to downtown The Hague, especially since the beginning of the 21st century when the Noordelijke Randweg was completed, a regional road linking the A4 motorway to parts of The Hague, passing through Leidschendam. Long distance travel is convenient from Schiphol airport, within one hour's travel either by car or train.