Кіріспе

Президент Джордж Буш ұсынған заң. Денсаулықты ормандар бастамасы (HFI), ресми түрде 2003 жылғы Денсаулықты ормандарды қалпына келтіру туралы заң, 2002 жылғы кең ауқымды және өте зиянды орман өрттерінен кейін президент Джордж Буш ұсынған заң. Оның негізгі мақсаты – зиянды орман өрттерінің қаупін азайту. Бұл заң қорғалатын ұлттық орман жерлерінде ағаш кесуге рұқсат беру арқылы осы мақсатқа жетуді көздейді. Заң ұлттық орман шаруашылығында ағаш кесуге рұқсат алу процесін жеңілдетіп, қоршаған ортаға әсерін бағалау процесінен ұлттық орман қызметінің категориалық ерекшеліктер тізіміне жаңа категориалық ерекшеліктер қосты. Заңды қолдаушылар бұл шараның орман өрттерінің қаупін азайтатынын, тым көп өскен ағаштарды сирететінін, көлеңкелі отын жолағын жасау үшін өсімдіктер мен ағаштарды тазалайтынын, ұлттық орман шаруашылығындағы қауіпті отынды азайтуға немесе жоюға қаржы мен нұсқаулар беретінін, орман өрттерімен күресті жақсартатынын және зиянды жәндіктерді тоқтатудың жаңа әдістерін зерттейтінін мәлімдейді. Заңды жақтаушылардың пікірінше, заңның негізі – төмен қарқынды өрттерді тоқтату салдарынан орманның тым толып кетуі. Нәтижесінде, жердегі отын мен ағаштардың жиналуы АҚШ-тағы орман өрттерінің ауқымын және күшін арттырды деп саналады. Заңға қарсылар бұл заң жобасының бұрын қорғалған орман аумақтарын ағаш кесуге ашатынын, көбінесе қажетсіз немесе жалған сылтаумен ашатынын айтады. Жеке ағаш өндіру компанияларының ағаштарды сирету және өртке қарсы жолақтар жасаудағы рөлі туралы пікірлер қарама-қайшы. Сондай-ақ, HFI "жабайы және қалалық жерлер арасындағы интерфейс" аймағындағы қауымдастықтар "қауымдық орман өрттерінен қорғау жоспарларын" жасауы тиіс деп талап етеді. Қауымдық орман өрттерінен қорғау жоспарлары қауымдастықтарға жақын орналасқан және жаппай өрттер тікелей қауымдастыққа жетпеуі үшін сиретілуі керек аумақтарды белгілейді.

Дау

Буш әкімшілігі HFI-ге кең қолдау бар екенін мәлімдейді, ресми веб-сайтында: "Әкімшілік және Конгресстегі екі партиялық көпшілік заң жобасын қолдады және оларға түрлі экологиялық қорғау ұйымдары қосылды" делінген. Бұл мәлімдеме Sierra Club, Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі, Wilderness Society және John Muir жобасы сияқты HFI-ге қарсы шыққан қорғау ұйымдарын ескермейді. Аталған заңды қолдаушылардың қатарында Америка орманшыларының қоғамы, жергілікті өрттен қорғау мекемелері және бірнеше аңшылық және балық аулауды қолдайтын ұйымдар бар. 2006 жылдың наурыз айында ACS журналының Environmental Science & Technology жаңалықтар бөлімінде ағаш өнеркәсібі мүдделері "Дені сау ормандар" заңын қабылдауға көмектесу үшін Project Protect деп аталатын көлеңкелі ұйым құрғаны туралы хабарланды.

HFI қолдау

HFI жақтастары АҚШ-тың батыс аймағындағы жоғары қарқынды өрттердің қарқындылығы мен ауданы соңғы жылдары артқан деп санайды. Бұл, негізінен, өрттерді тоқтату саясатының салдарынан отын және жануар отынының жиналуымен, сондай-ақ климаттың өзгеруімен байланысты. Қолдаушылар бұл заңның ұлттық орман шаруашылықтарының өртке қауіптілігін азайтуға бағытталған жобалар үшін NEPA процедурасын жеңілдетуге мүмкіндік беруі мүмкін екенін айтады; адам өміріне қауіп төндіретін, құнды орман қорын жоятын және кеш саздағы жануарлардың тіршілік ету ортасының сапасын төмендететін өрттердің қаупін азайту. Заңда жобалардың негізгі назары шағын ағаштарды кесуге, ал ірі ағаштарды сақтауға бағытталуы тиіс екені нақты көрсетілген. Сонымен қатар, заңның жақтастары заң бойынша жобалар NEPA процедурасынан өту алдында, барлық мүдделі және зардап шеккен тараптарды (қоса, жақын жердегі жер иелері, аймақтағы арнайы рұқсаттарды ұстаушылар және экологиялық ұйымдар) қамтитын келісімдік тобынан бекітуді талап етеді. NEPA-ның мақсаты – жобаларға қатысты халықтың пікірін ескеруге, жобалардың талдау тақырыптарына әсер етуге және жобалар үшін баламаларды әзірлеуге мүмкіндік беру. Келісімдік топтары жобаларға қатысты халықтың пікірін және әсерін әдеттегі NEPA процедурасынан гөрі артық көлемде қамтамасыз етуі мүмкін, тіпті заң бойынша жобалар жеделдетілген NEPA процедурасынан өтеді. Жылдар бойына назарсыз қалдырылған ірі өрттермен күресуге кеткен шығындар USFS бюджеті үшін тым қымбатқа соққан. Американдық сақтандыру компаниялары супер-орман өрттерінен туындаған құрылыстардың қирауы жылына 2 миллиард доллардан асып кеткенін мәлімдеді. Тарихи тұрғыдан қарағанда, Орман шаруашылығы департаменті құрылғанға дейін Сиерра-Невада тауларындағы орманды мал өсірушілер жыл сайын өртеп отырған. Салдарынан орман төсегінде қалған отын мөлшері азайды, нәтижесінде өрттердің қарқындылығы төмен болды. Өрттер әдетте қысқы алғашқы дауыл кезінде тұтандырылып, орман төсегінде жайылды. Төменгі бұталар мен құлаған ағаштар төмен қарқынды өртте жанып кетті, ал ірі жақындығындағы ағаштар қысқы қар астында жанып, ыдырады. Орманды басқарудың осы практикалық әдісінің артықшылығы – күл орман ағаштары мен өсімдіктерін тыңайтты, ал Батыс орманды қиратып жатқан қабық қоңыздары ағаштарға енуге үлкермес бұрын өлтірілді. Сонымен қатар, жылу тұқымдарды босатып, топыраққа таралуына жағдай жасады. Көктемде табиғи шөптер орман аймақтарында мал мен жануарлар үшін кең жайылымдық мүмкіндіктерді ұсынып, сондай-ақ қатты жаңбыр кезінде топырақ эрозиясын болдырмауға көмектесті. Орманды осындай табиғи сұлулығына қайтару үшін 70 жыл бойына назарсыз қалдырылған орман төсегіндегі ауыр отын қалдықтарын жою үшін жан-жақты жоспарлау және мұқият бақыланатын өрттерді жүргізу қажет.

HFI қарсылығы

"Ағаш қалдырылмасын" заңына қарсылар, ағаш кесу компанияларына негіссіз сылтаумен ірі диаметрлі ағаштарды қажетсіз кесуге рұқсат берілетінін, ал негізгі мәселе – отындық материалдар (мысалы, бұталар мен жас ағаштар) назардан тыс қалатынын, сондай-ақ, өте тұтанғыш жер асты отынын күшейтетін қалдықтар қалуы мүмкін екенін айтады. Бұған қоса, орман өрттері табиғи түрде болады және көптеген ормандардың ұзақ мерзімді сақталуы үшін маңызды, себебі көптеген ағаштар от болғаннан кейін ғана өсе алады, өйткені бұл оларға күн сәулесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Кейбір қарсыластар, тарихи тұрғыдан төмен қарқынды өрттер маңызды рөл атқармаған ормандарға жұқаруды (thinning) жалпыға бірдей тағайындауды да сынға алады. Сонымен қатар, кейбір жас көшеттер ескі және құрғаған ағаштарды орман өрттері жойғаннан кейін ғана өседі; егер адамдар табиғи орман өрттерінің болуына тыйым салып, ұзақ уақыт араласса, орман әлсіреп, өте баяу өсуі мүмкін.

Сот ісі

2004 жылы «Сьерра клубы» мен «Сьерра орман мұрасы» (бұрын «Сьерра-Невада орманды қорғау кампаниясы» деп аталған) HFI-нің бір жағын сотқа шақырып, дауласты. Ұлттық экологиялық саясат заңы мемлекеттік органдардың іс-әрекеттері үшін экологиялық әсерді бағалау есебін (ЭАБЕ) дайындауды талап етеді. HFI аясында Орман шаруашылығы қызметі ағаш кесу операцияларына дейін және өртеу жұмыстарына дейін ЭАБЕ дайындау талабын жойған «категориялық ерекшелік» ережесін қабылдады. 2007 жылдың 5 желтоқсанында «Сьерра клубы» v. «Босворт» ісінде Тоғызыншы апелляциялық сот Орман шаруашылығы қызметінің категориялық ерекшелік ережесін қабылдауы «негіссіз және ойсыз» екенін мәлімдеді.