Кіріспе
1990 жылы Льюис Тиг режиссерлік еткен америкалық әскери экшн фильмі. Сценарийін Чак Пфаррер мен Гэри Голдман жазды, ал Бренда Фейген мен Бернард Уильямс, консультант Уильям Брэдлидің қатысуымен фильмді түсірді. Басты рөлдерде Чарли Шин, Майкл Биен, Джоан Уэлли Килмер, Рик Россович, Сирил О'Райли, Билл Пакстон және Деннис Хейсберт ойнаған.
Navy SEALs is a 1990 American military action film, directed by Lewis Teague, written by Chuck Pfarrer and Gary Goldman, and produced by Brenda Feigen and Bernard Williams with consultant William Bradley. The film stars Charlie Sheen, Michael Biehn, Joanne Whalley Kilmer, Rick Rossovich, Cyril O'Reilly, Bill Paxton, and Dennis Haysbert.
Сюжет
Форрестал, восточный средиземноморский региондағы бекетте тұрған әуе кемесі, Кувейт Жұлдызы атты азаматтық жүк кемесінен SOS сигналын алады. Кеме шабуылға ұшырағанын, өртеніп, жарықтан тыс қалғанын хабарлайды. Жергілікті теңіз күштерінің SH-3 тікұшағы экипажды құтқаруға тырысады, бірақ оны канонерлік қайық түсіріп алып, экипаж тұтқынға түседі. Темірқазықтардың арасында АҚШ теңіз күштерінің SEAL-дары Дейл Хокинс (Чарли Шин), Джеймс Курран (Майкл Биен), Уильям "Билли" Грэм (Деннис Хейсберт), Джеймс Лири (Рик Россович), Гомер Рексер (Сирил О'Райли), Флойд "Құдай" Дэн (Билл Пэкстон) және Рамос (Пол Санчес) бакалаврлық кештен кейін қалпына келеді. Грэм үйленбекші, бірақ команданың бәрі тұтқынға алынған ұшқыштарды құтқару үшін шақырылғанда той соңғы минутта тоқтатылады. Жерорта теңізінде теңіз күштерінің тікұшағын атқан террористердің басшысы Бен Шахид (Николас Кади) кемедегілерді өлтіруге бұйрық береді. Бір экипаж мүшесі сол жерде қаза табады, ал екіншісі сақадай болып соққыға ұшырайды, бірақ SEAL тобы одан әрі қырғынға жол бермей уақытында жетеді. Күдікті қозғалысқа ден қойып, Хокинс көрші бөлмеде Шахидке кездесіп, террористерді ескертіп, үнсіздікті бұзады. Шахид өзін де террористер ұстап алып отырған египеттік теңізші екенін айтады және SEAL-дар оны бос жібереді. SEAL-дар кемедегілерді эвакуациялағанда Хокинс пен Грэм Стингер зымырандары бар қоймаға тап болады. Хокинс зымырандарды жою үшін қоймаға қайтуға тырысады, бірақ Курран оны эвакуацияға көшуге бұйырады. Кейінірек, сол түні әуе кемесінде команда мүшелері теңіз барлау қызметімен сұраққа тартылады. Курранның Стингер зымырандарын қалдыру шешімі күмән тудырады, бірақ Курран өзінің басты міндеті ұшқыштарды құтқару екенін және теңіз барлау қызметі өз жұмысын дұрыс атқармағанын айтады. Темірқазықтардың арасында Хокинс миссияға қатты ашуланып, оның эмоциялық күйзелісін жеңе алмайды. Курран оны тыныштандыруға тырысады, бірақ Хокинс оны қабылдамайды. Пентагонда Шахид видео сұхбаттасуда көрінеді. Бірлескен штабтар Шахидті және оның "Аль-Шуада" ұйымын анықтайды. Олар сұхбаттасушыны жартылай ливандық журналист және автор Клэр Вэрренс (Жоанна Уэлли Килмер) деп анықтайды. Шахидтен сұрақтар алғанда ол өзінің тобымен бірге 1983 жылы Ливандағы теңіз күштерінің казармасын бомбалауға қатысқанын мойындайды. Шахид олардың кінәсін мойындап, тек теңіз кемелері мен ұшақтары олардың үйлерін бомбалаған үшін кек алғанын айтады. Бірлескен штабтар соңғы миссия туралы хабардар етіледі және Курран Стингерлерді жоюға рұқсат сұрайды, бірақ теңіз барлау қызметі олардың қазірдің өзінде басқа жерге көшірілгенін біледі. SEAL-дар демалысқа жіберіліп, гольф ойнайды. Курран бұрынғы миссияны ойлап, Вэрренстің кітабын оқиды. Гольфке шығу кезінде Грэм өзінің болашақ әйелін (С. Эпата Меркерсон) Грэмнің жұмысының қауіп-қатеріне қарамастан, үйлену тойын аяқтауға көндіреді. Команда келесі тапсырманы орындау үшін тапсырмалар алады. Теңіз барлау қызметі "Стингер" зымырандары Сирия жағалауында "Латанья" атты сауда кемесіне орналасқанын естіп біледі. SEAL-дар USS Nyack суасты қайығынан шығып, кемеге сәтті кіріп, екі маскированный қарулы адамды бейтараптандырады, бірақ EOD тобынан ракеталар кемеде жоқ екенін біледі. Жақындағы сенімді емес ақпараттан ренжіген Курран Вэрренстің ынтымақтастығын сұрайды. Курран Клэрді SEAL-дың оқу-жаттығу базасына саяхатқа шығарады және оны сәнді кешкі асқа шақырады. Клэр бастапқыда күдікпен қараса да, Ливандағы бейбітшілік делегациясын атып түсіру үшін Стингер қолданылғанын білгеннен кейін Курранға ашылады. Клэр мысықтардың орналасқан жеріне ТМК-ны жетелейтін ақпарат бере алатын адамдар туралы суреттерін береді. Мүмкін болатын байланыстарды анықтауға тырысқан кезде Клэр Курран мен Хокинске өзінің бір байланысы жоғалып кеткенін, оны ізраилдіктер ұрлап кеткенін айтады. Осыдан және Хокинстің ашуынан шабыт алған Курран өзінің жоғарғыларына әлеуетті хабаршыны ұрлау идеясын ұсынады, олар кейіннен Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің отырысында ұсынысты ұсынады. Кездесуге қатысқан ЦРУ басшысы нысаналардың бірі ЦРУ-ның белгілі хабаршысы екенін айтады. Егер ол қамауға алынса, оның әрекеті теріс болуы мүмкін. Осыған байланысты ТМҰ-ның оны ұстауға құқығы бар. SEAL-дар HALO секіру арқылы және жағалауға жүзу арқылы аймаққа кіреді. Курран бірнеше команданы үйге алып кіріп, хабаршыны қауіпсіз етеді, ал Хокинс, Рамос және Грэм сыртта қалады. Рамос патрульдік милициямен ұсталғанда, Хокинс Курранның тыныш болу туралы бұйрығына бағынбай, атыс бастайды. Хокинс соңында милицияны өлтіргенімен, Грэм атыс кезінде қаза табады. Курран Грэмнің болашақ әйеліне оның қазасы туралы хабарлайды және толық әскери салтанатпен жерлену рәсімі өткізіледі. Асханадан кейін ерлер Грэмге арнап барда тостаған көтереді. Хокинс Грэмнің ең жақсы дос екенін айтады. Курран Хокинстің салғырттығынан Грэмнің қазасына себеп болғаны үшін сөкпейді. Кейінірек Клэр Курранның қайық үйіне келіп, әлі де қайғыға батқан Курранды көреді, осыдан кейін олар түн бойы жақындыққа жетеді. Курран таңертең Клэр төсекте жатқанда үнсіз кетіп қалады. Ливандық милициясының киімдерін киген SEAL-дар Бейрутке суасты қайығымен жіберіледі, олар қаланың теңіз жағасындағы Zodiac резеңке қайықтарында жағаға шығады, бұл жолы Стингерлерді қамтитын ғимаратқа жетелеуге келісетін АМАЛ милициясының жергілікті қарсыласымен кездесу үшін. Дэн қарулы күзет орнатуға тырысқанда қаза табады, бірақ SEAL-дар қаланың ауыр бомбаланған аймағындағы ескі мектеп ғимаратында Стингерлерді табады. Курран Лири мен Рексерді ғимаратқа кіріп, зымырандарды жоюға жетектейді, ал Хокинс пен Рамос сыртта күзетте қалады. Хокинс жергілікті қарулы адамды сұрақтап, террористерді ескертеді. Ғимараттан шығарда Курран ішкі аяққа және тізесіне оқ тиеді. Курран ғимараттың есігінің жанында қалып, Хокинске Курранның жарылыс радиусының ішінде болғанына қарамастан, ғимаратты жоюға бұйрық береді. Хокинс бұйрыққа бағынбай Курранды құтқарады, ал қалған SEAL-дар ғимарат жойылғанша мойынсұну атысын жүргізеді. SEAL-дар азаматтық Mercedes Benz W123 көлігін тартып алып, қаладан қашуға тырысады, бірақ оларды BTR 152 бронетранспортері (APC) қуып жетеді, ол қос Browning M1919A4 .30 Cal пулеметтерімен қаруланған. Көлік соңында пулеметтен оқ тиіп, Рексер басына оқ тиіп қаза табады. Лири қолға түскен Стингер зымыран ұрғышын қолданып, APC-ні жояды, ал қалған төрт SEAL жағалауға қашып жетеді. Шахид пирс жанындағы балықшыдан қайық ұрлап, SEAL-дарды су арқылы қуалайды. Ол Курранның денесі теңізде жүзіп жатқанын көреді. Ол денеді судан тартып алуға тырысқанда SEAL-дар шабуылдайды, ал су астындағы төбелес кезінде Хокинс Шахидті өлтіреді. Қалған SEAL-дар қалған террористерді жойып, қайықты жояды. Миссия аяқталғаннан кейін, тағайындалған эвакуациялық суасты қайығы шығып, SEAL-дарды қабылдайды.
Өндіріс
1986 жылдың қысында Бренда Фейген, сол кезде «Уильям Моррис» агенттігінің қызметкері, өзінің клиенттерінің бірі арқылы Чак Пфаррмен танысты. Пфарр – әскери теңіз күштерінің әрекеттегі мүшесі, бос уақытында сценарий жазатын. Ол «Алаяқтар фабрикасы» атты сценарийін сатқан болатын. Фейген оны өзінің тәжірибесінен туындаған оқиғалар негізінде сценарий жазуға ынталандырды. Пфарр теңізшілерден зейнетке шыққаннан кейін сценарийді аяқтады, ал Фейген оны «Orion Pictures», «Warner Brothers» және «United Artists» компанияларына ұсынды, сауда соғысын қозғауды үміттене отырып. «Orion» ақырында сценарийді сатып алды, ал Фейген продюсерлік міндеттерді өз мойнына алды. Фейген Ридли Скотты режиссер етіп тағайындауды қалаған, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. Продюсерлер Роджер Дональдсонмен кездесті, бірақ оған сценарий ұнаған жоқ. Содан кейін Ричард Маркуандты жалдады, бірақ оның 1987 жылы қайтыс болуы Льюис Тиг келгенше өндірісті тоқтатты. Бірнеше сценарийшілер қайта жазу үшін шақырылды. Гари Голдман 1961 жылғы «Наваронның қарулары» және 1982 жылғы «Офицер және джентльмен» фильмдерінен шабыт алып, Пфаррмен бірлесіп жаңа нұсқасын жазды. Кевин Джаррға қайта жазу ұсынылды, бірақ 1988 жылғы сценарийшілер ереуіліне байланысты бастапқыда бас тартты. 1988 жылдың тамызында ереуіл аяқталғаннан кейін Джарр өзінің нұсқасын ұсынды, ол жақсырақ деп есептелді, бірақ продюсерлер сценарийге қатысты алаңдаушылық білдірді, әсіресе сексистік деп танылған бір диалог және кейіпкерлердің жеткіліксіз тереңдігі. Анжело Пиццо кейінірек басты кейіпкерлерді толықтырып, дамыту үшін шақырылды. Өндіріс кезеңіне дейін қайта жазулар жалғасты, сценарийді жетілдіруге арналған авторлар, тіпті актерлер Чарли Шин мен Майкл Биен де сахналарды өзгертіп жазған. Ақырында, тек Пфарр мен Голдман ғана соңғы фильмде есімдері тіркелді. Актерлер екі апталық оқу курсынан өтті, солтүстік Вирджинияда далалық маневрлерге және қару-жарақпен жұмыс істеуге қатысты. Актерлерді оқыту және кейде каскадтық трюктерді орындау үшін сегіз бұрынғы теңізшілер техникалық кеңесшілер ретінде тартылды. Басты түсірілім 1989 жылдың күзінде Вирджиния штатындағы Норфолк қаласында және Норфолк теңіз базасының жанында басталды. 1989 жылдың қарашасында түсірілім Оңтүстік Испанияға көшірілді, онда Тарифа, Кадис және Картахенаның Жерорта теңізі порты қолданылды. Испания теңіз күштерінен суасты қайықтары, соғыс кемелері мен тікұшақтар берілді, ал Испания армиясы танктерді, бронетранспортерлерді және фонолық актерлерді ұсынды. Картахенаның ежелгі қалалық бөлігі, морилік сәулетіне байланысты, Ливанның Бейрут қаласының орны ретінде таңдалды. Тиг бірнеше экшн-сахналарды бір уақытта түсіру үшін жетіге дейін операторлық топтарды пайдаланды.
Шығару
"Морской тюлен" фильмі 1990 жылдың 20 шілдесінде кинотеатрларда көрсетілді.
Кассалық жинақ
Фильм кассалық табысқа жете алмады, көрсетілімде No. 4 орын алды және алғашқы аптада 6,5 миллион доллар жинады. Ақырында, ішкі нарықта 25 миллион доллар табыс етті, бұл хабарланған 21 миллион долларлық бюджетінен асып түсті.
Сыни жауап
Фильм сыншылардан жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің 18% "Rotten" рейтингісі бар, ол 33 сыншының пікірлеріне негізделген, олар былайша қорытындылайды: "Чарли Шин мен Майкл Биеннің басты рөлдерде ойнаған, жеңіске жетпеген әскери жалдау үгіт-насихат фильмі". Кейбір сын-пикирлер оңтайлы болды: Allmovie "шапшаң әрекеттерді іздейтін көрермендер көңілі қалмайды" деп атап өтті. Фильм Ұлыбританияның Virgin Television телеарнасынан төрт жұлдыздың үшеуін алды. Фильм үй видеосы арқылы сәтті болды, 1991 жылдың 31 қаңтарында VHS форматында шығарылды. Blu-ray 2009 жылы Америка Құрама Штаттарында жарық көрді. Майкл Биен 2012 жылы берген сұхбатында фильмге деген наразылығын білдірді: "Біз шынымен жақсы фильм жасағымыз келді, бірақ ол дұрыс емес, тіпті нашар фильмге айналды. Бұл менің өмірімдегі ең жаман тәжірибем болды, сол фильмде жұмыс істеу... Сценарийді жақсырақ жазуға болар еді, сондықтан осындай талант пен құштарлықтың ысырапқа салуын көруге ешкім қаламайды". Фильм "Клерктер" фильмінде пародияланды, онда Рэндалл кейіпкері видео дүкен клиенттері "әрқашан сөредегі ең ойсыз фильмдерді таңдайды" деп шағымданады, ал біреуі теңізшілердің арнайы жасағы туралы кассетаға қуанышпен ден қояды. Бұрынғы Navy SEAL операторы Энди Стампф фильм туралы пікір білдіргенде, ашылу сахнасынан кейін, Чарли Шиннің "Хокинс" кейіпкері мас күйде жағажайда оянғанда, бұл фильмнің жалғыз шынайы бөлігі екенін атап өтті, ол жасақтамадағы өмірді көрсетеді.
Видео ойындар
1990 жылы Ұлыбританияда Ocean Software компаниясы жасаған және жариялаған ату ойыны-платформалық бейне ойын Amstrad CPC, Amstrad GX4000 және Commodore 64 платформалары үшін шықты. Кейін, келесі жылы ол ZX Spectrum, Atari ST және Amiga үй компьютерлері үшін Еуропаның қалған бөлігінде қайта шығарылды. Содан кейін 1991 жылдың 1 қыркүйегінде АҚШ-та Game Boy-ға көшірілді. Ойын фильм негізінде құрылған және басты кейіпкер, лейтенант Дейл Хокинс, бес жақтан жылға қарай өтетін деңгейлер арқылы өтеді.