Футболда допты сыртқа шығарғанда ойынды қайта бастау тәсілдері
Throw-in
Футболда доп шекарадан шыққанда ойнауды қайта бастау тәсілі – ойынды қайта бастаудың 15-ші қағидасы. Допты лақтыру ережелері, қашықтық, және ойыншының бағыты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Футболдан ойынды қайта бастау тәсілі
Method of restarting play in association football
Еңкейту ойыны – бұл футбол алаңының жанынан доп шығып кеткен кезде футбол ойынын қайта бастау тәсілі. Ол Ойын ережелерінің 15-ші тармағымен реттеледі.
A throw in is a method of restarting play in a game of association football when the ball has exited the side of the field of play. It is governed by Law 15 of the Laws of the Game.
Сыйлық
Топ ойыннан шығып, алаң шебінен өтіп кеткен кезде, допты соңғы рет тигізген ойыншының қарсыластарына кіргізіледі, мақсатты түрде немесе кездейсоқ болса да. Қарсыластар кіргізу сызығындағы нүктеден жақынрақ келмеуі керек. Допты лақтырған кезде, ойыншы алаңға қарауы тиіс. Лақтырушы екі аяғының бір бөлігін кіргізу сызығында немесе сызықтан тыс жерде ұстап, екі қолымен допты артқа қарай, басынан асырып лақтыруы керек. Доп алаңға кірген кезде ойынға қосылады. Тікелей кіргізуден гол соққысы мүмкін емес; егер ойыншы допты ешкім тиместен өз қақпасына тікелей лақтырса, қарсы командаға бұрыш соққысы беріледі. Сол сияқты, шабуылдық голды тікелей кіргізуден соғуға болмайды; бұл жағдайда қорғаныстағы команда үшін гол соққысы тағайындалады. Ойыншы тікелей кіргізуден алған кезде офсайд ережесін бұзғаны үшін жазаланбайды. Шебер шабуылшылар кейде осы ережені пайдаланып, соңғы қорғаушылардың артына өтіп, кіргізуді қабылдап, қақпаға тікелей жол аша алады. Брунел университетінің зерттеушілерінің мәліметінше, максималды қашықтыққа жету үшін оптималды бұрыш көлденеңнен шамамен 30 градусқа жоғары. Зерттеуге сәйкес, ойыншылар төменгі бұрыштарда допты жоғары жылдамдықпен лақтыра алады. Егер лақтыру жылдамдығы бұрышқа байланысты болмаса, доп басынан емес, жерден лақтырылса және ауа кедергісі болмаса, оптималды бұрыш 45 градус болар еді.
When the ball goes out of play past the touch line to the side of the pitch, a throw in is awarded to the opponents of the player who last touched the ball, whether deliberately or accidentally. Opposing players may not approach closer than to the point on the touch line from which the throw in is to be taken. At the moment of delivering the ball, the thrower must face the field of play. The thrower must have part of each foot on the touch line or on the ground outside the touch line, and use both hands to deliver the ball from behind and over the head. The ball becomes in play as soon as it enters the field of play. A goal cannot be scored directly from a throw in; if a player throws the ball directly into their own goal without any other player touching it, the result is a corner kick to the opposing side. Likewise an offensive goal cannot be scored directly from a throw in; the result, in this case, is a goal kick for the defending team. A player may not be penalised for an offside offence when receiving the ball directly from a throw in. Skillful attackers can sometimes take advantage of this rule by getting behind the last defender(s) to receive the throw in and having a clear path to goal. The optimal release angle for attaining maximum distance is about 30 degrees above the horizontal, according to researchers at Brunel University. According to the study, players are able to throw the ball with greater release velocity for lower angles. The optimal angle would be 45 degrees if the release velocity did not depend on the angle of throw, if the ball were thrown from ground level instead of above the head, and if there was not air drag.
Шеффилд ережелерімен бірлік
1867 жылы Шеффилд футбол қауымдастығының заңдары допты ойыннан шығарып жіберген командаға қарсы лақтыру құқығын берді. 1868 жылы бұл Шеффилд ережелері қайта қаралып, тепкілеуге рұхсат берілді, бұрынғы лақтырудың орнына. Бұл құқық допты соққымен шығарған командаға қарсы беріле берді және енді оны кез келген бағытта ойнауға болады. 1873 жылы «Ноттингем Форест» клубы Футбол қауымдастығының (ФА) лақтыру ережесін өзгертуді ұсынды, оның мақсаты – оны Шеффилд ережесіне жақындату: допты ойыннан шығарған командаға қарсы лақтыру беріледі және оны қалауынша тепкілеуге алмастыруға болады. ФА отырысында ұсынылған өзгерістің тек бір бөлігі ғана мақұлданды: лақтыру допты ойыннан шығарған командаға беріледі, бірақ оны тепкілеуге алмастыруға болмайды. Лақтыру әлі де ойын шебіне перпендикуляр жасалуы керек еді. 1875 және 1876 жылдарғы ФА отырыстарында Шеффилд клубтары өздерінің тепкілеу ережесін ФА заңдарына енгізуге тырысты. Екі рет те бұл өзгеріс қызу пікірталасқаннан кейін аз дауыспен қабылданбады. 1877 жылы жағдай шиеленістің шегіне жетті. Февраль айындағы ФА-ның кезекті отырысында Шеффилд қауымдастығы қайтадан өз ережесін ұсынды, ал «Клайдсдейл» клубы лақтыру құқығын сақтап, оны кез келген бағытта ойнауға рұхсат беретін келісімдік ережені ұсынды. Шеффилд қауымдастығы «Клайдсдейл» клубының келісімдік ұсынысын қолдау үшін өз ұсынысын кері тартыуға келісті. Алайда, тіпті бұл келісімдік ұсынысы да «бір ортақ ережелерді қалайтындардың үлкен өкінішіне» қарсы қабылданды. Бұл қабылдамау «Футбол қауымдастығын беделден түсіретін асығыс, дұрыс емес шешімді» сынаған және бұл шешім «Футбол қауымдастығының ойыншыларының, тіпті Лондондағыларының да» пікірін білдірмейтінін мәлімдеген «The Sportsman» газетінде анонимді хат жариялауға себеп болды. 17 сәуірде ФА-ның кезектен тыс жалпы жиналысы өтті, онда «Клайдсдейл» түзетуі қайта қаралып, қабылданды. Осы оқиғалардың нәтижесінде 1877 жылғы лақтыру қазіргі лақтыруға өте ұқсас болды: ол допты ойыннан шығарған командаға қарсы берілді және оны кез келген бағытта лақтыруға болады. Допты лақтыру техникасына ешқандай шектеу қойылмады; ойыншылар бір қолмен ғана допты үлкен қашықтыққа лақтыратын. Англия құрамасының футболшысы Норман Бейли алаңның ортасынан допты қақпа аузына дейін лақтыра алатыны айтылады.
In 1867, the laws of the Sheffield Football Association awarded the throw in against the team kicking the ball out of play. In 1868, these Sheffield rules were revised further to award a kick in instead of a throw in. It continued to be awarded against the team who kicked the ball into touch, and could now be played in any direction. In 1873, Nottingham Forest F. C. proposed a change in the FA's throw in law to make it more similar to the Sheffield rule: the throw in would be awarded against the team who kicked out of play, and it could optionally be replaced by a kick in. Only part of the suggested change was approved by the FA's meeting: the throw in would be awarded against the team who kicked the ball out of play, but it could not be replaced by a kick in. It was still required to be thrown in perpendicular to the touch line. At the FA meetings of 1875 and 1876, the Sheffield clubs attempted to introduce their kick in into the FA's laws. Both times the change was narrowly rejected after heated debate. Matters came to a head in 1877. At the regular meeting of the FA, in February, the Sheffield Association again proposed its kick in rule, while Clydesdale FC proposed a compromise rule which retained the throw in but allowed it to go in any direction. The Sheffield Association agreed to withdraw its own proposal in favour of Clydesdale FC's compromise. However, even this compromise proposal was rejected, "to the intense regret of those who desired one common code of rules". This rejection prompted the publication of a pseudonymous letter in The Sportsman decrying the "hasty, ill judged decision bringing the Football Association into disrepute", and denying that it represented "the general body of [Football] Association players – even of those in London". A subsequent extraordinary general meeting of the FA was held on 17 April, at which the Clydesdale amendment was reconsidered and passed. As a result of these developments, the throw in of 1877 looked quite similar to today's: it was awarded against the team who kicked the ball out of play, and it could be thrown in any direction. There was no restriction on the technique by which the ball could be thrown; players would throw the ball great distances using only one arm. It is reported that the England international Norman Bailey was capable of propelling the ball "from the centre of the ground into the goal mouth".
Шотландиямен бірлік
1882 жылдың желтоқсанындағы Халықаралық футбол конференциясы ағылшын, шотланд, уэльс және ирланд футбол қауымдастықтары қолданып жүрген ережелердегі қарама-қайшылықтарды қарастырды. Осы конференцияда шешілген мәселелердің бірі – допты сыртқа лақтыру еді: 1882 жылдың сәуір айында «Үшінші Ланарк» клубының ұсынысымен Шотландия Футбол қауымдастығы (ФА) регби стиліндегі допты сыртқа лақтыру ережесін (яғни бір қолмен, доп сызығына перпендикуляр) қазіргі қолданылып жүрген нұсқаға – кез келген бағытта екі қолмен басынан жоғары лақтыруға – өзгертті. Ал ағылшын ережелері, жоғарыда айтылғандай, допты бір қолмен кез келген бағытта лақтыруға мүмкіндік берді. Конференция нәтижесінде шотландтық үлгідегі допты сыртқа лақтыру ережесі қабылданды. Бұл жаңа ереже, допты екі қолмен басынан жоғары лақтыруды талап етеді, және 1883 жылы Англия Футбол қауымдастығы (FA) оны ресми түрде қабылдады.
The International Football Conference of December 1882 addressed discrepancies between the laws used by the English, Scottish, Welsh and Irish football associations. One of the topics settled at this conference was the throw in: in April 1882, at the proposal of the Third Lanark club, the Scottish FA changed its rugby style throw in law (i. e. one handed, perpendicular to the touchline) to the version in use today, i. e. thrown in any direction, but with two hands over the head; while the English laws, as described above, allowed the ball to be thrown with one hand in any direction. As a result of the conference, the Scottish version of the throw in law was accepted. This new throw in law, requiring the ball to be thrown from over the head with two hands, was formally adopted by the FA in 1883.
Ойынды атудан гол соғып алу
Ойын ережелері шабуылдаушы команданың ойынды іске қосуынан тікелей гол соғылуына ешқашан рұқсат бермеген. 1882 жылы Финчли ФК-ның Николас Лейн Джексон және Олд Харровианс ФК-ның Мортон Беттс енгізген ережелердегі өзгеріс, өз қақпасына тікелей гол соғу мүмкіндігін тудырды. Бұл мүмкіндік 1898 жылы жойылды. 2002 жылы "Астон Вилла" қақпашысы Питер Энкельман, командаласының оған қайтарған добын қабылдау кезінде қателік жіберіп, допқа аздап тигеніне қарамастан, өз қақпасына гол соқты (Энкельман мұны жоққа шығарды). Бұл оқиға Премьер-лиганың маңызды Бірмингем дерби матчында болғандықтан, кеңінен медиа назарына ілікті.
The laws of the game have never permitted a goal to be scored directly from a throw in by the attacking team. In 1882, a change in the laws, introduced by Nicholas Lane Jackson of Finchley FC and Morton Betts of Old Harrovians FC, made it possible to score an own goal directly from a throw in. This possibility was removed in 1898. In 2002, Aston Villa goalkeeper Peter Enckelman scored an own goal from a team mate's throw back to him when he miss controlled the ball but appeared to touch it slightly with his foot before it crossed the line though Enkelman denied this. The incident received widespread media attention due to it occurring in an important Birmingham derby match in the Premier League.
Ауыстырмалы шапқылау
1863 жылғы бастапқы заңдар бойынша, допты сызықтан тастаған кезде офсайд болмайтын; алайда, допты доп сызығына тік бұрышпен тастау қажет болғандықтан, ойыншының доптың алдында болудан айқын артықшылық алуы сирек кездесетін. 1877 жылы допты кез келген бағытта тастауға рұқсат берілгеннен кейін, бір жыл өткен соң (1878) допты сызықтан тастаған кезде офсайд болуға рұқсат беретін жаңа заң енгізілді. Бұл жағдай 1920 жылға дейін сақталды, содан кейін заң өзгертіліп, допты сызықтан тастаған кезде ойыншының офсайд болуына жол берілмеді.
Under the original laws of 1863, it was not possible to be offside from a throw in; however, since the ball was required to be thrown in at right angles to the touch line, it would have been unusual for a player to gain significant advantage from being ahead of the ball. After the ball was permitted to be thrown in any direction in 1877, the very next year (1878) a new law was introduced to allow a player to be offside from a throw in. This situation lasted until 1920, when the law was altered to prevent a player being offside from a throw in.
Атқаның аяғының орналасуы
1895 жылы лақтырушы "шекара сызығында" тұруға міндетті болды. 1925 жылы бұл ереже "екі аяғы да жерге тиген сыртқы шекара сызығында" болуға өзгертілді, бірақ 1932 жылы "екі аяғы да шекара сызығында немесе одан тыс жерде" болуға қайта өзгертілді. 1937 жылы талап тағы да өзгеріп, "әр аяқтың бір бөлігі шекара сызығында немесе одан тыс жерде болуы керек" деп белгіленді. 1960 жылы сөздер нақтыланып, "әрбір аяқтың бір бөлігі шекара сызығында немесе сыртқы шекара сызығында болуы керек" деп жазылды.
In 1895, the thrower was required to "stand on the touch line". In 1925, this was changed to "both feet on the ground outside the touch line", but in 1932 it reverted to "both feet on or outside the touch line". In 1937, the requirement was once again changed to "part of each foot shall be either on or outside the touchline". In 1960, the wording was further refined to "part of each foot shall be either on the touch line or on the ground outside the touch line".
Атқару әдісі
1895 жылы допты ортаға салушы ойыншы алаңға қарай қарауы тиіс болды. 1965 жылы допты лақтырушының басынан артынан және үстінен өткізіп лақтыру қажет болды.
In 1895, the player taking the throw in was required to face the field of play. In 1965, the ball was required to be thrown from "behind and over" the head of the thrower.
Қарсылас тараптардың позициясы
2005 жылдан бері, допты сыртқа лақтыруды орындап тұрған ойыншыға қарсыластар 2 метрден жақын келуге тыйым салынды. Бұл өзгеріс FIFA допты сыртқа лақтыру кезінде қарсыластың ойыншының тікелей алдында тұрып, аяқтарымен сызыққа жақын орналасу арқылы оның лақтыруын қиындататынын байқағандықтан жасалды. Сондай-ақ, екі ойыншы арасында қақтығыс туындауы мүмкін деген алаңдаушылық болды.
Since 2005, opponents have been forbidden from approaching closer than 2 metres to the player taking the throw in. This change was made because FIFA perceived "an increasing trend for an opponent to stand immediately in front of the thrower at a throw in, with his feet virtually on the touch line", with the result that "the thrower is being impeded from completing the throw in". There was also a concern about the possibility of "a confrontational situation developing between both players."
Қос қоңырау
1866 жылдан бері, допты ойынға енгізген ойыншыға, допқа басқа ойыншы тигенше, қайтадан тиісуге рұқсат етілмейді.
Since 1866, the player taking the throw in has been forbidden to touch the ball again until it has been touched by another player.
Бұрынғы талаптары
1866 жылы ойыншыларға допты жерге тигенше ойнауға тыйым салынды. Бұл талап 1877 жылы Клайдсдейл ережесі қабылданғанда алынып тасталды. 1883 жылы шотландтық ереже қабылданғанда бұл талап тоқтатылды. 1931 жылы Ирландия Футбол Ассоциациясының ұсынысы бойынша бұл ереже өзгертіліп, допты қарсы командаға лақтыру арқылы беруге ауыстырылды (екі рет допқа тию ережесі бұзылған жағдайда, бұзушылық үшін жанама бос соққы беріледі). 1966 жылы, лақтырушыны алаңдатуға немесе кедергі келтіруге бағытталған қимылдармен "билеп немесе қолмен әрекет жасап" қарсыластарға ескерту жасалуы тиіс екені нақтыланды. 1997 жылы бұл формулировка жаңартылып, "әдепсіз мінез-құлық" үшін "лақтырушыны әділсіз түрде алаңдатып немесе кедергі келтірген" қарсыластар сары карточкамен жазаланатын болды. 2016 жылы осы жаза доп лақтырылған кезде рефери ойынды тоқтатса, ең кемі 2 метрлік қашықтыққа жақындаған қарсыластарға да қолданылды; сондай-ақ, рефери бұзушылықты болдырмау үшін ойынды тоқтатқан жағдайда, доп лақтырылғаннан кейін жанама бос соққы берілуі керек екені де нақтыланды.
In 1866, players were forbidden from playing the ball before it had touched the ground. This requirement was removed when the Clydesdale throw in law was adopted in 1877. This requirement was dropped when the Scottish throw in law was adopted in 1883. In 1931, on a proposal by the Irish Football Association, this was changed to an award of the throw in the opposing team (except for a violation of the double touch rule, which remained punishable by an indirect free kick). In 1966, it was specified that opponents who "dance about or gesticulate in a way calculated to distract or impede the thrower" should be cautioned for ungentlemanly conduct. In 1997, this wording was updated to punish with a yellow card an opponent who "unfairly distracts or impedes the thrower" for "unsporting behaviour". In 2016, the same punishment was applied to an opponent who approaches closer than the minimum 2 metre distance; it was further specified than an indirect free kick must be awarded if the ball has already been thrown in when the referee stops play to deal with the offence.
Атауы
"Тастап жіберу" деген атау алғаш рет 1891 жылғы заңдарда кездеседі.
The name "throw in" is first found in the laws of 1891.
Ұзақ лақтырулар
Рори Делап өзінің лақтыру техникасымен ерекше көзге түсті: бұрынғы мектеп оқушысы, найза тастау бойынша чемпион атанған Делап футболдағы ең ұзын және ең күшті лақтырулардың бірімен танымал болды, ол допты алты ярдтық аймаққа дейін қашықтықтан жіберетін. Англия футбол лигасының кейбір командалары, ұзын лақтыру шеберіне ие болғандықтары үшін, үйдегі матчтарда допты кептіру үшін сүлгілермен қамтамасыз етті, осылайша дәлдігін арттыруға тырысты; 2023–24 маусымынан бастап Англия футбол лигасы уақытты ысырап етуді тоқтату және доп ойынға жұмсалған уақытты арттыру мақсатында бұл амалды тыйым салды; бір мезгілде көп допты пайдалану жүйесін енгізу, доптың әрқашан құрғақ болуын қамтамасыз етеді. Wrexham A.F.C. клубының Бен Тозері де Делаптан шабыттанған ұзын лақтыруларымен танымал болды.
Rory Delap was highlighted for his throw in technique: a former schoolboy javelin champion, Delap was renowned for having one of the longest and most powerful throw ins in football, sending the ball into the six yard box from distances up to In the English Football League, some teams with a long throw specialist provided towels at home matches to allow the ball to be dried to improve accuracy; the EFL banned this with effect from the 2023–24 season to cut timewasting and improve ball in play statistics; the concurrent adoption of the multiball system should ensure a dry ball is available regardless. Wrexham A. F. C.'s Ben Tozer was also noted for his Delap inspired long throws.
Флип-тасымалдау
Сирек кездесетін, бірақ тиімді әдіс – флип-лақтыру (соңғы жылдары, атап айтқанда, эстондық ойыншы Ристо Калласте және исландиялық Стейнтор Фрейр Торстейнссон бұл әдісті қолданды): ойыншы жүгіріп келгенде допты жерге қойып, одан асып өтеді, ал асылудан алынған импульсті доптың жылдамдығын арттыру үшін пайдаланады. 2019 жылдың сәуір айында американдық флип-лақтырушы Майкл Льюис Техас штатының Фриско қаласында жаңа Гиннестің әлемдік рекордын тіркеді. Бұрынғы рекордтардың иегерлерінің арасында британдық футболшылар Дэйв Чаллинор және Энди Лег бар. Екі жыл өткен соң, оның отандасы Надер Мохаммади осы техниканы қолданып, жергілікті матчта гол соқты (қақпашы допқа тиіп өтті). Бұл маневрді жаттықтырушы Шеллас Хайндманның ұлы Тони Хайндман ойлап тапқан, ол анасы гимнастка болғандықтан, акробатиканы үйренген.
An uncommon but effective technique for delivering a faster than usual throw is the flip throw (notably employed in recent years by, among others, Estonian player Risto Kallaste, and Icelander Steinþór Freyr Þorsteinsson): in it the player, during the run up, plants the ball on the ground, flips over it, and uses the momentum gained from the flip to increase the velocity of the ball. American flip thrower Michael Lewis set a new Guinness World Record when he recorded a throw in of in Frisco, Texas in April 2019. British footballers Dave Challinor and Andy Legg are among the previous record holders. two years later, compatriot Nader Mohammadi scored using the technique in a domestic match (the goalkeeper touched the ball on its way in). Invention of the manoeuvre has been credited to Tony Hyndman, son of coach Schellas Hyndman, who had learned tumbling from his gymnast mother.