Кіріспе

Футболдан ойынды қайта бастау әдісі

Құлатылған доп (немесе допты төмен түсіру) – бұл футбол ойынында ойынды қайта бастаудың бір тәсілі. Ол ойын қалыпты өту барысынан, бұзушылықтардан немесе тәртіпсіздіктен өзге себептермен тоқтатылған жағдайларда қолданылады. Ойынды құлатылған доппен қайта бастауды талап ететін жағдайлар Ойын ережелерінің 8-ші және 9-шы тармақтарында баяндалған; 8-ші тармақта құлатылған допты төмен түсіру процедурасы да сипатталған.

Құқық бұзушылықтар

Егер ойыншы доп еденге тимей тұрып допқа тисе, доп қайта тасталды.

Төселген доптан ұпай

2012 жылы төмен түскен доптан тікелей гол соғуға тыйым салынды (егер төмен түскен доп тікелей қақпаға тисе, гол соққысы немесе бұрыш соққысы беріледі). Футбол қауымдастығы бұл өзгерістің себебін былай түсіндірді: "[Б]ірнеше рет төмен түскен доптан "қарсыласпайтын" голдар соғылды. Содан кейін қарсы команда ойынды теңестіру үшін ойыншыларды тоқтатуға тырыспай, доптан бастап гол соғуға рұқсат беретін жағымсыз жағдай туындады". 2016 жылы доп қақпаға кірмес бұрын кемінде екі ойыншыға тиюі керек болды; егер тимесе, гол есептелмейді және ойын гол соққысы немесе бұрыш соққысымен қайта басталады.

Құқық бұзушылық бойынша іс-қимыл

1891 жылы төмен түскен допты ұстау ережесін бұзу (мысалы, доп жерге тимей тұрып ойнау) қарсы командаға еркін соққымен жазаланды. Бұл жаза 1937 жылы жойылды және допты қайтадан ойнаумен ауыстырылды.

Даулы құлатылған шарды жою

2019 жылы даулы құлатылған доп ережесі жойылды. Төреші ойынды тоқтатқанда және допты төмен тастау қажет болғанда, ойынды қайта бастағанда допты бастапқы иеленушілердің қорғанысына қайтару арқылы иелік құқығының ұқсас жағдайына оралу жиі кездесетін. Бұл өзгеріс үшін ресми түрде келтірілген түсіндірме: «Бұрынғы допты төмен тастау процедурасы көбінесе «жасалма» қайта бастауға алып келді, ол әділетсіз пайдаланылды (мысалы, қарсыластың жартысына терең тастау арқылы бос лақтыруға қол жеткізу) немесе агрессивті қақтығысқа себеп болды. Допты соңғы рет ойнаған (иеленген) командаға қайтару, ойын тоқтатылған кезде «жоғалғанды» қалпына келтіреді, бірақ пенальти алаңында қақпашыға допты қайтару оңайырақ. Бұл команданың әділетсіз артықшылыққа ие болуын болдырмау үшін, екі команданың барлық ойыншылары, допты қабылдайтын ойыншыдан басқа, кем дегенде 4 метр (4,5 ярд) қашықтықта болуы керек». 2019 жылғы ереже өзгерісі сонымен қатар, доптың матч төрешісіне тиген жағдайларда допты төмен тастау арқылы ойынды қайта бастауға мүмкіндік берді. Бұрын матч төрешілері алаңның бір бөлігі деп есептелген, және доп нәтижесіне қарамастан төрешіге тисе де, ойын жалғастырылатын, егер доп басқа себеппен, мысалы, алаң шегінен шығып кетсе болмаса. Ереже өзгерісі төрешіге ойынды тоқтатуға және егер команда доптың төрешіге тигеніне байланысты артықшылыққа ие болса, допты төмен тастау арқылы ойынды қайта бастауға рұқсат береді. Бұл өзгеріс туралы ресми түсіндірме мынадай: «Доп матч төрешісіне, әсіресе төрешіге тиген кезде команда артықшылыққа ие болса немесе гол соқса, бұл өте әділетсіз болуы мүмкін».