Кіріспе
Тынық мұхиты аралдарының австралиялық ұрпақтары
usage in Australia
a general context to this article
South Sea Islanders, formerly referred to as Kanakas, are the Australian descendants of Pacific Islanders from more than 80 islandsincluding the Oceanian archipelagoes of the Solomon Islands, New Caledonia, Vanuatu, Fiji, the Gilbert Islands, and New Irelandwho were kidnapped or recruited between the mid to late 19th century as labourers in the sugarcane fields of Queensland. Some were kidnapped or tricked (or "blackbirded") into long term indentured service. At its height, the recruiting accounted for over half the adult male population of some islands.
Австралияда қолданылуы
Осы мақалаға жалпы контекст
usage in Australia
a general context to this article
South Sea Islanders, formerly referred to as Kanakas, are the Australian descendants of Pacific Islanders from more than 80 islandsincluding the Oceanian archipelagoes of the Solomon Islands, New Caledonia, Vanuatu, Fiji, the Gilbert Islands, and New Irelandwho were kidnapped or recruited between the mid to late 19th century as labourers in the sugarcane fields of Queensland. Some were kidnapped or tricked (or "blackbirded") into long term indentured service. At its height, the recruiting accounted for over half the adult male population of some islands.
Оңтүстік теңіз аралдарының ұрпақтары, бұрын Канака деп аталған, 80-нен астам аралдан – Соломон аралдары, Жаңа Каледония, Вануату, Фиджи, Гилберт аралдары және Жаңа Ирландия сияқты Океания архипелагтарынан – 19 ғасырдың ортасы мен соңында Квинсленд штатындағы қант плантацияларында жұмыс істеу үшін ұрланған немесе жұмысқа алынған Тынық мұхиты аралдарының австралиялық ұрпақтары. Кейбіреулері ұрланып немесе алданып ("қара құс" арқылы) ұзақ мерзімді еңбек шартына мәжбүр етілді. Ең жоғары деңгейде, жұмысқа алу кейбір аралдардың ересек еркек халқының жартысынан астамын құрады.
usage in Australia
a general context to this article
South Sea Islanders, formerly referred to as Kanakas, are the Australian descendants of Pacific Islanders from more than 80 islandsincluding the Oceanian archipelagoes of the Solomon Islands, New Caledonia, Vanuatu, Fiji, the Gilbert Islands, and New Irelandwho were kidnapped or recruited between the mid to late 19th century as labourers in the sugarcane fields of Queensland. Some were kidnapped or tricked (or "blackbirded") into long term indentured service. At its height, the recruiting accounted for over half the adult male population of some islands.
Тарих
Полинезиялық жұмысшылар туралы 1868 жылғы заңға (Квинсленд штаты) сәйкес, жұмысқа тартылған жұмысшылар жылына 6 фунт стерлингтік шағын жалақыға, сондай-ақ тамақтандыруға, тұруға және киімге үш жылға келісімшарт жасасты. Жұмыс берушілер өз қызметкерлерінің жалақысын Мемлекеттік үнемдеу банкінің шотына салуға міндетті болды. Көпшілігі 1901 жылғы Тынық мұхит аралдары жұмысшылары туралы заңға сәйкес, 1906-1908 жылдар аралығында Австралия үкіметі тарапынан елдеріне қайтарылды, бұл заң «Ақ Австралия» саясатына байланысты болды. Репатриацияға қарсылық болды және оның қалай жүзеге асырылғанына қатысты даулар туды. Репатриациядан босатылғандар мен депортациядан қашқандар Австралияда қалып, бүгінгі күні Австралияның ең ірі абориген емес қара нәсілді этникалық тобының негізін құрады. Бүгінде олардың ұрпақтары ресми түрде Оңтүстік теңіз аралдарының халқы деп аталады. 1992 жылғы Оңтүстік теңіз аралдарының халқының санағында Квинслендте шамамен 10 000 ұрпақ тұратыны анықталды. 2001 жылғы Австралия халық санағында олардың саны 3500-ден аз болды. Қанша аралдықтар «қара құс» әдісімен тартылғаны белгісіз және осы мәселе әлі де даулы. Аралдықтардың қаншалықты заңды түрде жұмысқа алынғаны, көндірілгені, алданып, қысым көрсетіліп немесе мәжбүрленіп үйлерін тастап Квинслендке келуге мәжбүр болғанын бағалау қиын, сонымен қатар бұл мәселе де даулы. Кезеңдегі ресми құжаттар мен есептер жиі жұмысшылардың ұрпақтарына ауызша беріліп келген дәстүрлермен қайшы келеді. Ашық зорлықпен ұрлау туралы әңгімелер көбінесе сауданың алғашқы он жылына қатысты. Уақыт өте келе, аралас некелердің нәтижесінде көптеген Австралияның Оңтүстік теңіз аралдарының халқы аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халқынан, сондай-ақ Оңтүстік Тынық мұхиты аралдарынан келген иммигранттар мен еуропалық австралиялықтардан құралған аралас текті екенін мәлімдейді.
Терминология
Қара жұмысқа тартылған және жалданып алынған арал тұрғындары көбінесе канакастар (гавай тілінде "адам" деген сөзден) деп аталды. Дегенмен, көптеген арал тұрғындарының ұрпақтары қазір бұл терминді қаралағыш және ата-бабаларының ақ австралиялықтардың қолынан ұшыраған қанауын еске түсіретін қорлаушы термин деп санайды. Сондықтан бұл сөз австралия тілінде қарапайымдықтан аулақ болу керек.
Активизм және саясат
Соңғы ұрпақтарда Австралияда аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары сияқты көптеген ұқсас кемсіту түрлеріне тап болған Австралияның Оңтүстік теңіз аралдарының тұрғындары азаматтық құқықтар мен саясатта белгілі тұлғаларға айналды. Фейт Бандлер, Эвелин Скотт және Бонита Мабо (Эдди Мабоның жесірі) – Оңтүстік теңіз аралдарындағы плантация жұмысшыларының ұрпақтары болып табылатын белгілі жергілікті белсенділер. Квинсленд штатының парламентінде Паулин Хансонның «Бір Ұлт» партиясынан өкілдік ететін Стивен Эндрю парламентке сайланған алғашқы Оңтүстік теңіз аралдарының тұрғыны болды. Федералды депутат Терри Янгтың әдесі Оңтүстік теңіз аралдарының тұрғыны болған.
Спорт
Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдарының тағы бір жетістікке жеткен саласы – спорт, әсіресе регби лигасы. Австралияның халықаралық құрама командаларында ойнаған Сэм Бакко, Мал Менинга, Горден Таллис және Венделл Сайлор – Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдары қауымдастығының мүшелері.
Басқа адамдар
Гейл Мабо, Бонита мен Эдди Мабоның қызы, белгілі суретші.
Тану және құжаттама
Көптеген жылдар бойы Квинслендтің Оңтүстік теңіз аралдары қауымдастықтары өткендегі қарым-қатынастары үшін мойындау және ерекше мәдени топ ретінде тануды іздеді. Онжылдықтар бойы қауымдастықтың қорғау жұмысынан кейін, Ұлттық үкімет 1994 жылдың 25 тамызында бұл ерекшелікті мойындады. Квинсленд штатының мемлекеттік кітапханасында Квинслендтегі Австралияның Оңтүстік теңіз аралдарының тарихына қатысты бірнеше жинақ сақталады, олардың танылу үшін жасаған ұзақ күресіне қатысты екі маңызды жинақ бар. Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдарының біріккен кеңесінің құжаттары 1975-2008, 2021 (Acc. 28617) 1970 жылдардың ортасынан бастап Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдарының біріккен кеңесінің (ASSIUC) жұмысына қатысты құжаттарды, зерттеу жұмыстарын, фотосуреттерді, жазылған сұхбаттарды және басқа да материалдарды қамтиды. 1975 жылы Tweed Heads қаласында алғашқы ұрпақтарынан құралған ASSIUC Австралияның Оңтүстік теңіз аралдарының тұрғындарын ұлттық деңгейде өкілдік еткен, ұлттық тануды және мәдени сананы арттырған алғашқы ұлттық ұйым болды. ASSIUC-тің екінші құрамы 1991 жылы Таунсвиллде қайта тіркелді және он төрт филиалға дейін өсті, оның ішінде екеуі Жаңа Оңтүстік Уэльсте орналасқан. Бұл ұйым қауымдастықтарды біріктіруде және өзгерістерді қолдауға үлкен үлес қосты. Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдарының 150 жылдық мерекесі мен фестивалі 2013 жылғы құжаттары (Acc. 29744) Австралияның Оңтүстік теңіз аралдары Секретариаты Inc. қатысты отырыс хаттамалары мен корреспонденциясы, сондай-ақ 2013 жылдың 13 тамызында Брисбендегі Ормистон үйінде өткен Австралиялық Оңтүстік теңіз аралдарының 150 жылдығына арналған шарада Ник Маклеллан жүргізген фотосуреттер мен сұхбаттарды қамтиды.